Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.837 bài, trang 52 trên 192
Hiện chưa có nghiên cứu khoa học xác định mức liều nụ áo tím bắt đầu gây hại gan thận trên động vật hay người. Dữ liệu y văn mới chỉ ghi nhận chiết xuất loài cây này có tác dụng giảm đau, an thần trên chuột thí nghiệm, do đó người dùng không nên tự ý sử dụng liều cao.
Nần nghệ thường được truyền tai giúp hạ mỡ máu nhờ hoạt chất diosgenin, nhưng bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên người vẫn còn rất hạn chế. Người bệnh cần hiểu đúng dữ liệu khoa học hiện có để tránh việc tự ý bỏ điều trị y khoa khiến mỡ máu tăng cao nguy hiểm.
Cây nọc xoài được y học dân gian sử dụng trị viêm khớp, đau sốt, nhưng khoa học hiện đại chỉ mới ghi nhận hoạt tính giảm đau, chống phù nề ở quy mô phòng thí nghiệm trên chuột. Hiện chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người, người bệnh không tự ý dùng thay thuốc.
Chiết xuất từ hoa mai vàng (nụ đinh vàng) bước đầu cho thấy khả năng kháng viêm và chống oxy hóa tích cực trên mô hình tế bào chuột thực nghiệm. Tuy nhiên, giới chuyên gia khuyến cáo đây mới là nghiên cứu tiền lâm sàng, người dân không nên tự ý dùng thảo mộc để thay thế thuốc chữa bệnh.
Nàng nàng lá to chứa nhiều hợp chất diterpenoid và flavonoid có hoạt tính chống viêm trong phòng thí nghiệm, đồng thời làm giảm viêm mô khớp cổ chân trên chuột bị tăng axit uric máu. Tuy nhiên, thảo dược này chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người nên không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Tác dụng kháng khuẩn của lá nọc xoài trên tụ cầu vàng và vi khuẩn đường ruột hiện chỉ là lời đồn dân gian, chưa có nghiên cứu khoa học thực nghiệm chuẩn hóa nào chứng minh hay xác định nồng độ ức chế. Người dân không nên tự ý dùng thay thế thuốc trị bệnh.
Các thử nghiệm trên động vật và tế bào ghi nhận chiết xuất cây nở ngày đất (*Gomphrena celosioides*) có khả năng giảm phù nề, ức chế enzyme gây viêm COX-2 và giảm đau hiệu quả. Dù vậy, thảo dược này hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, người bệnh không nên tự ý dùng thay thuốc đặc trị.
Chiết xuất D-fraction từ nấm khiêu vũ được chứng minh có khả năng kích hoạt tế bào miễn dịch tự nhiên và hỗ trợ phục hồi bạch cầu trong các nghiên cứu tiền lâm sàng. Dù vậy, bằng chứng trên người hiện chỉ dừng lại ở quy mô nhỏ, đóng vai trò hỗ trợ và không thể thay thế điều trị y khoa.
Các nghiên cứu khoa học cho thấy chiết xuất nấm súp lơ và hoạt chất beta-glucan kích thích nguyên bào sợi tổng hợp collagen tuýp I và đẩy nhanh tốc độ lành vết thương. Tuy vậy, các bằng chứng hiện chủ yếu ghi nhận trên mô hình động vật và tế bào trong ống nghiệm, người dùng không nên tự ý thay thế điều trị y tế.
Nọc ong được đồn thổi như giải pháp giảm đau nhức cơ bắp mạn tính, trong đó có đau cơ xơ hóa. Tuy nhiên, y văn hiện nay chưa có thử nghiệm lâm sàng chuẩn xác nhận hiệu quả trên hội chứng đau cơ xơ hóa; bằng chứng giảm đau hiện chỉ dừng lại ở các bệnh lý cơ xương khớp khác với độ tin cậy thấp.
Nọc ong từng được dùng hàng nghìn năm trong y học cổ truyền để giảm đau khớp, nhưng các bằng chứng khoa học cho thấy phương pháp này chỉ đóng vai trò hỗ trợ kết hợp thuốc tây y chứ không thể thay thế phác đồ chuẩn, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ sốc phản vệ và dị ứng nguy hiểm.
Plumbagin – hoạt chất tự nhiên thuộc nhóm naphthoquinone có trong các loài nắp ấm – cho thấy tiềm năng ức chế cytokine gây viêm trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, các nghiên cứu cũng cảnh báo hoạt chất này có độc tính tế bào cao, sinh khả dụng kém và nguy cơ gây độc cơ quan, tuyệt đối không nên tự ý dùng làm dược liệu.
Nhiều lời đồn cho rằng beta-glucan trong nấm thông giúp tăng cường miễn dịch mạnh mẽ. Thực tế, khoa học mới ghi nhận hàm lượng polysaccharide và khả năng chống oxy hóa của loại nấm này trong phòng thí nghiệm; hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người xác nhận tác dụng kích hoạt đề kháng.
Nấm đầu khỉ chứa các hoạt chất hericenone và erinacine có tiềm năng hỗ trợ tế bào thần kinh, cải thiện điểm số nhận thức ở người suy giảm trí nhớ nhẹ và tăng tốc độ xử lý ở người trẻ. Dù vậy, các nghiên cứu lâm sàng trên người hiện nay đa số đều có cỡ mẫu nhỏ và thời gian can thiệp ngắn.
Cây nắp ấm thu hút sự chú ý nhờ chứa plumbagin, hợp chất naphthoquinone có tiềm năng kháng viêm và chống oxy hóa mạnh mẽ. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện nay chỉ dừng lại ở quy mô tế bào và mô hình động vật, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên cơ thể người.
Nhiều người tin rằng uống nấm linh chi thường xuyên sẽ giúp ngừa hoàn toàn bệnh ung thư. Bằng chứng y khoa hiện tại xác định nấm linh chi chỉ có giá trị hỗ trợ tăng cường miễn dịch bổ trợ khi kết hợp với hóa xạ trị, không có bằng chứng khoa học cho thấy dược liệu này có thể thay thế phác đồ điều trị chuẩn.
Nhiều người tin mộc nhĩ có thể "quét sạch mỡ máu", nhưng các nghiên cứu hiện tại mới chỉ ghi nhận tác dụng hạ cholesterol của chiết xuất polysaccharide và polyphenol trên chuột, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người. Mộc nhĩ chỉ nên xem là thực phẩm hỗ trợ, không thể thay thế thuốc điều trị.
Nấm truffle trắng cho thấy hoạt tính chống oxy hóa cao và khả năng ức chế enzyme gây viêm trong các thử nghiệm tế bào và ống nghiệm. Tuy nhiên, giới khoa học hiện chưa có nghiên cứu lâm sàng trên người, do đó người tiêu dùng không nên thần thánh hóa công dụng chữa bệnh của loại nấm đắt đỏ này.
Nhiều người truyền tai nhau dùng náng hoa trắng để trị phì đại tiền liệt tuyến và giảm tiểu đêm. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận tác dụng ức chế tăng sinh tế bào ở mô hình chuột và ống nghiệm, trong khi các thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn trên người vẫn còn thiếu hụt.
Vỏ núc nác từ lâu được dân gian dùng trị mề đay, mẩn ngứa. Dù các hợp chất tự nhiên như baicalein có đặc tính kháng viêm, chống dị ứng tiềm năng, nhưng bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng ở thử nghiệm tế bào và chuột, chưa có nghiên cứu lâm sàng chứng minh hiệu quả chữa khỏi trên người.
