Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.837 bài, trang 60 trên 192
Nhiều người truyền tai nhau dùng mỡ hươu để trị nứt nẻ mùa đông và làm lành tổn thương da. Tuy nhiên, y học hiện đại chưa có thử nghiệm lâm sàng nào xác nhận mỡ hươu chữa lành vết thương; các nghiên cứu mới chỉ ghi nhận tác dụng trên mô sừng hươu, huyết tương hoặc chất phục hồi da khác.
Nghiên cứu cho thấy nam việt quất chứa hoạt chất ức chế vi khuẩn HP bám vào niêm mạc dạ dày, giúp giảm mật độ vi khuẩn tạm thời và hỗ trợ nâng cao tỷ lệ điều trị khi kết hợp cùng kháng sinh. Tuy nhiên, loại quả này không thể thay thế phác đồ tiệt trừ y khoa chuyên dụng.
Nga truật (nghệ đen) được y học cổ truyền sử dụng phổ biến để giảm đầy hơi, khó tiêu và kích thích ăn uống. Nghiên cứu lâm sàng bước đầu cho thấy dược liệu này hỗ trợ cải thiện chứng khó tiêu và chán ăn, song bằng chứng trên người còn khiêm tốn, đòi hỏi người dùng cần thận trọng và hiểu đúng giới hạn.
Polygodial chiết xuất từ nghể răm thể hiện khả năng diệt nhiều chủng vi khuẩn và nấm trong các thử nghiệm ống nghiệm. Tuy nhiên, toàn bộ dữ liệu khoa học hiện chỉ dừng ở mức tiền lâm sàng, chưa có thử nghiệm trên người để chứng minh khả năng thay thế thuốc kháng sinh điều trị.
Hiện chưa có bằng chứng khoa học chứng minh chiết xuất lá cây mỹ nhân (*Ceiba speciosa*) giúp bảo vệ gan trước độc chất. Dữ liệu thử nghiệm giải độc gan trên động vật thực chất thuộc về loài cây khác là banaba (*Lagerstroemia speciosa*). Người dân cần cẩn trọng tránh nhầm lẫn tai hại.
Nước súc miệng chứa một dược thể hiện khả năng ức chế vi khuẩn gây viêm nướu và hỗ trợ giảm sưng viêm mô mềm trong các thử nghiệm thực nghiệm. Dù vậy, thảo dược này chỉ đóng vai trò hỗ trợ và không thể thay thế các bước chải răng hay điều trị nha khoa chuyên sâu.
Na rừng và ngũ vị tử bắc tuy cùng họ Schisandraceae nhưng thuộc hai chi khác nhau với thành phần hoạt chất riêng biệt. Trong khi ngũ vị tử bắc vượt trội về lượng lignan thì quả na rừng lại chứa các hoạt chất điều biến thụ thể GABA A và cung cấp lượng vitamin C, chất xơ dồi dào.
Tác dụng hạ đường huyết của chiết xuất vỏ cây mỹ nhân hay các loài liên quan hiện mới chỉ dừng lại ở các nghiên cứu tiền lâm sàng trên mô hình chuột và thử nghiệm ống nghiệm. Chưa có bằng chứng lâm sàng xác nhận hiệu quả trên người, bệnh nhân tuyệt đối không tự ý dùng thay thuốc.
Các nghiên cứu khoa học ghi nhận chiết xuất cây mức lông có hoạt tính chống oxy hóa và giúp giảm men gan trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, toàn bộ bằng chứng mới chỉ dừng lại ở thử nghiệm tế bào và mô hình động vật gặm nhấm, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người để khẳng định hiệu quả điều trị.
Các nghiên cứu thực nghiệm trên động vật cho thấy nước sắc của một số loài Thông thảo, Mộc thông có tác dụng giảm phù nề và lợi tiểu. Tuy nhiên, dữ liệu trên loài *Iodes vitiginea* còn hạn chế và người dùng cần đặc biệt cảnh giác trước nguy cơ nhầm lẫn với các loài chứa độc tố gây tổn thương thận.
Cây mức lông được dân gian đồn thổi có khả năng trị đái tháo đường, nhưng các bằng chứng khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận tác dụng hạ glucose trên chuột thí nghiệm. Người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thảo mộc này để thay thế thuốc điều trị, tránh nguy cơ biến chứng nguy hiểm.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng ghi nhận peptide MCoTI và dịch chiết hạt gấc có khả năng ức chế một số dòng tế bào ung thư trong ống nghiệm và trên mô hình chuột. Tuy nhiên, hoạt chất này hiện hoàn toàn chưa có ứng dụng lâm sàng trị ung thư trên người.
Chiết xuất xanthone từ rễ và thân mỏ quạ cho thấy khả năng ức chế mạnh các cytokine gây viêm và điều hòa đại thực bào trong thử nghiệm tế bào. Tuy nhiên, giới y khoa chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người, vì vậy người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thay thế thuốc trị viêm.
Chiết xuất lá mồng tơi cho thấy khả năng ức chế enzyme tiêu hóa đường và hạ đường huyết trên động vật thí nghiệm. Dù vậy, hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người; mồng tơi chỉ đóng vai trò hỗ trợ dinh dưỡng chứ không thể thay thế thuốc chữa đái tháo đường.
Nhiều người truyền tai nhau uống mật lợn để chữa viêm đại tràng, nhưng khoa học hiện đại chưa có bằng chứng lâm sàng nào xác nhận hiệu quả này trên người. Việc tự ý nuốt mật tươi còn tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc cấp tính, tổn thương gan thận và nhiễm trùng đường tiêu hóa nguy hiểm.
Mộc qua chứa nhiều hoạt chất sinh học có khả năng kháng viêm và giảm đau khớp đã được ghi nhận trên mô hình tế bào và động vật thí nghiệm. Tuy nhiên, do còn thiếu các thử nghiệm lâm sàng lớn trên người, người bệnh không nên xem đây là thần dược chữa khỏi khớp mà cần thận trọng khi sử dụng.
Mộc nhĩ trắng chứa lượng lớn polysaccharide có tiềm năng chống oxy hóa, hỗ trợ làm lành mô và giảm mất nước qua biểu bì trên mô hình thực nghiệm tế bào và động vật. Dù vậy, chưa có bằng chứng lâm sàng trực tiếp chứng minh nấm tuyết vượt trội hay thay thế được axit hyaluronic trên da người.
Nấm tuyết chứa lượng lớn polysaccharide có tiềm năng chống oxy hóa mạnh mẽ và bảo vệ tế bào da trước bức xạ tia UV trong các thí nghiệm tiền lâm sàng. Tuy nhiên, hiệu quả chống lão hóa thực tế trên người vẫn cần thêm nghiên cứu lâm sàng để khẳng định.
Các nghiên cứu lâm sàng cho thấy mật ong nguyên chất có hiệu quả giảm ho đêm và cải thiện giấc ngủ ở trẻ trên 1 tuổi tương đương hoặc nhỉnh hơn siro dextromethorphan. Tuy nhiên, bằng chứng hiện có còn ở mức thấp đến trung bình và tuyệt đối không dùng mật ong cho trẻ sơ sinh dưới 12 tháng tuổi.
Mộc hoa trắng chứa hoạt chất conessine có tác dụng kháng khuẩn và giảm tiêu chảy rõ rệt trên động vật thực nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả diệt ký sinh trùng amip ở người còn hạn chế, người bệnh không nên tự ý thay thế phác đồ điều trị y khoa.
