Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.837 bài, trang 67 trên 192
Các nghiên cứu thực nghiệm trên động vật cho thấy chiết xuất từ cây muống biển có khả năng ức chế sưng phù và làm dịu cơn đau nhờ các hoạt chất phenolic, isoprenoid và flavonoid. Dù vậy, dữ liệu lâm sàng trên người còn thiếu, người dân không nên tự ý hái dùng bừa bãi.
Cây mua đỏ chứa nhiều chất chống oxy hóa nhưng hiện chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh hiệu quả trị viêm gan hay hạ men gan trên người. Người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng rễ cây mua đỏ thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Muồng trâu và phan tả diệp cùng chứa hoạt chất sennoside nhưng khác biệt lớn về nồng độ và ứng dụng y học. Trong khi phan tả diệp là thảo dược kinh điển dùng đường uống trị táo bón, muồng trâu lại nổi trội với khả năng kháng nấm và chăm sóc ngoài da tương đương thuốc tân dược.
Alkaloid chaksine trong cây muồng trĩn cho thấy tiềm năng kháng khuẩn ấn tượng trên các mô hình thử nghiệm, nhưng các bằng chứng trên động vật cảnh báo hoạt chất này có thể làm giảm nhịp tim, hạ huyết áp và mang độc tính sinh sản, đòi hỏi sự thận trọng cao.
Các nghiên cứu khoa học xác nhận dịch chiết thảo dược có khả năng ức chế một số vi khuẩn và nấm trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, các tác dụng kháng khuẩn này mới dừng lại ở mức thử nghiệm ống nghiệm, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người và không thể thay thế thuốc kháng sinh.
Chiết xuất từ các loài thuộc chi mai chiếu thủy ghi nhận hiệu quả giảm phù nề mô và làm dịu cơn đau trên mô hình chuột cống và chuột nhắt trắng. Dù dữ liệu tiền lâm sàng rất triển vọng, các chuyên gia cảnh báo khoảng cách đến ứng dụng y tế trên người còn rất lớn, người bệnh tuyệt đối không nên tự ý dùng thay thuốc trị viêm.
Lá muồng trâu chứa nhiều anthraquinone giúp ức chế sinh tổng hợp màng nấm da trong ống nghiệm và khảo sát lâm sàng sơ bộ. Tuy nhiên, bằng chứng điều trị trên người còn hạn chế; việc tự ý giã đắp lá tươi tiềm ẩn nguy cơ kích ứng da, bỏng rát và bội nhiễm nếu không dùng đúng cách.
Mua đỏ là loài thực vật dân dã thường được nhắc đến trong các bài thuốc dân gian. Tuy nhiên, các tài liệu khoa học hiện hành chưa có nghiên cứu cụ thể về thành phần hóa thực vật của mua đỏ; bằng chứng hiện có chỉ tập trung vào nhóm phenolic và flavonoid ở các thực vật khác.
Phương pháp tôi giấm kết hợp nghiền siêu mịn giúp phá vỡ cấu trúc cứng của miết giáp (mai ba ba), thúc đẩy giải phóng dịch chiết hòa tan, axit amin và nâng tỷ lệ giải phóng canxi lên tới 55,64%. Kỹ thuật bào chế này cải thiện đáng kể sinh khả dụng của vị thuốc truyền thống.
Cùng ăn một lượng muối, có người tăng huyết áp nhưng người khác lại không do cơ địa "nhạy cảm với muối". Hiện tượng này liên quan mật thiết đến yếu tố di truyền, hệ thống nội tiết thận, tuổi tác và chủng tộc, quyết định mức độ giữ nước và biến động áp lực mạch máu ở từng cá nhân.
Hiện chưa có nghiên cứu khoa học nào chứng minh cây mua đỏ an toàn cho gan và thận. Dữ liệu độc tính hiện có chỉ thực hiện trên các loài thảo dược khác như *Terminalia paniculata* hay Xuyên tâm liên. Người dân tuyệt đối không nên tự ý dùng mua đỏ để tránh nguy cơ ngộ độc và suy giảm chức năng tạng phủ.
Ăn hạt macca có thể hỗ trợ giảm nhẹ cholesterol toàn phần và LDL-cholesterol nhờ hàm lượng axit béo không bão hòa đơn dồi dào, đặc biệt khi dùng thay thế chất béo bão hòa. Tuy nhiên, các thử nghiệm lâm sàng hiện có quy mô nhỏ, kết quả còn chưa đồng nhất và hạt không giúp hạ triglyceride.
Cây mua tép (*Osbeckia nepalensis*) được dân gian truyền tai nhau về khả năng giải độc và bảo vệ gan. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện tại mới chỉ dừng lại ở thử nghiệm trên tế bào và mô hình động vật, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người để khẳng định hiệu quả điều trị.
Chiết xuất mua đỏ thu hút nhiều sự quan tâm nhờ hoạt tính chống oxy hóa và kháng viêm tiềm năng. Tuy nhiên, các nghiên cứu thực nghiệm hiện tại cho thấy một số hợp chất polyphenol tách từ rễ loài cây này không có tác dụng ức chế oxit nitric (NO), và chưa có bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên người.
Miết giáp (mai ba ba) và quy bản (yếm rùa) đều là vị thuốc bổ âm nhưng khác biệt về quy kinh và hoạt chất. Miết giáp giàu polypeptide, khoáng chất giúp dưỡng âm thoái nhiệt, bảo vệ gan; trong khi quy bản chứa các acid béo đặc thù giúp trợ thận, dưỡng huyết và phát triển tế bào tủy.
Các nghiên cứu khoa học ghi nhận dịch chiết mua đỏ có hoạt tính kháng viêm và chống oxy hóa thông qua việc giảm sưng phù và ức chế các chất trung gian gây viêm. Tuy nhiên, các bằng chứng này hiện chủ yếu dừng lại ở thử nghiệm trong ống nghiệm và trên mô hình chuột thí nghiệm, chưa đủ cơ sở thay thế thuốc điều trị ở người.
Men gạo đỏ có chứa hoạt chất tự nhiên Monacolin K với cấu trúc và cơ chế ức chế enzym tạo mỡ giống hệt thuốc tây Lovastatin. Tuy có khả năng hạ cholesterol, chế phẩm này vẫn tiềm ẩn nguy cơ gây đau cơ, hại gan và rất khó kiểm soát liều lượng do hàm lượng giữa các sản phẩm chênh lệch rất lớn.
Chiết xuất từ lá cây mua thấp giàu hoạt chất flavonoid và phenolic đã chứng minh khả năng chống oxy hóa mạnh, giúp hạ men gan và giảm tổn thương mô gan trên chuột thí nghiệm. Tuy nhiên, tác dụng này chưa từng được thử nghiệm lâm sàng trên người, đòi hỏi người bệnh cần hết sức thận trọng khi tiếp cận.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy chiết xuất mao lương có hoạt tính kháng ký sinh trùng và kháng viêm tế bào, nhưng chưa có bất kỳ bằng chứng lâm sàng nào chứng minh cây này chữa được ung thư ở người; người bệnh tuyệt đối không tự ý sử dụng thay thế phác đồ y khoa.
Cây mua đất chứa hàm lượng dồi dào flavonoid và tannin có khả năng trung hòa gốc tự do mạnh mẽ. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện có mới chỉ dừng lại ở thử nghiệm trong ống nghiệm, người dùng không nên lạm dụng hay xem đây là phương thuốc chữa bệnh thay thế y khoa.
