Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.837 bài, trang 75 trên 192
Nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cho thấy lá kèo nèo chứa dồi dào chất chống oxy hóa tự nhiên và có khả năng ức chế enzym gây viêm lipoxygenase. Dù vậy, dữ liệu về khả năng kháng khuẩn trực tiếp vẫn còn hạn chế và chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, vì vậy không nên dùng thay thế thuốc điều trị.
Nhiều nghiên cứu ống nghiệm ghi nhận tinh dầu kinh giới núi ức chế hiệu quả nhiều chủng vi khuẩn Gram âm lẫn Gram dương, vi khuẩn mụn và khoang miệng. Tuy nhiên, đây mới là bằng chứng tiền lâm sàng sơ khởi, người dùng tuyệt đối không tự ý uống hay dùng thay thế thuốc kháng sinh.
Hạt kê là loại ngũ cốc nguyên hạt quen thuộc giàu dưỡng chất, nhưng các thử nghiệm lâm sàng cho thấy tác động của hạt kê lên mỡ máu mới dừng ở mức thay đổi khiêm tốn. Việc bổ sung hạt kê vào bữa ăn hàng ngày có thể hỗ trợ chuyển hóa, song người bệnh không nên dùng thay thế thuốc điều trị.
Nhiều người tin rằng kê nội kim (màng mề gà) chứa lượng lớn men tiêu hóa giúp trị chứng đầy bụng khó tiêu. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay không ghi nhận hoạt tính protease hay amylase trực tiếp trong dược liệu này, không thể thay thế men tiêu hóa hiện đại.
Kinh giới đất từ lâu được dân gian tin dùng để giải cảm, hạ sốt. Dù các nghiên cứu tiền lâm sàng mới nhất cho thấy chiết xuất từ chi *Elsholtzia* có tiềm năng kháng viêm và ức chế chất trung gian gây sốt, hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người chứng minh hiệu quả thay thế thuốc hạ sốt thông thường.
Kim tiền thảo có tác dụng lợi tiểu, kiềm hóa nước tiểu và ức chế tinh thể canxi oxalat phát triển. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy thảo dược này chỉ hỗ trợ tống xuất cặn sỏi và các mảnh vụn nhỏ sau tán sỏi, không thể làm tan biến những viên sỏi lớn hoặc sỏi gây tắc nghẽn niệu quản.
Các nghiên cứu khoa học cho thấy hispidulin và nhiều hoạt chất trong cây kinh giới dại có khả năng ức chế phản ứng viêm mạnh mẽ qua con đường Nrf2/HO-1 và NF-kappaB. Tuy nhiên, bằng chứng hiện nay chủ yếu dừng lại trên mô hình tế bào và động vật, đòi hỏi người dùng cần thận trọng khi áp dụng.
Chiết xuất lá kê náp (*Hibiscus cannabinus*) thường được đồn đoán giúp hạ mỡ máu, nhưng khoa học hiện chưa có bằng chứng xác nhận điều này trên người hay động vật. Tác dụng giảm cholesterol được ghi nhận thực chất đến từ đài hoa bụp giấm, trong khi lá kê náp hiện mới chỉ dừng ở các thử nghiệm tế bào.
Chiết xuất củ kiệu cho thấy khả năng làm giảm cholesterol, triglyceride và mỡ nội tạng trong các nghiên cứu tiền lâm sàng trên động vật. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng trực tiếp trên người, do đó người bệnh tuyệt đối không dùng củ kiệu để thay thế thuốc hạ mỡ máu.
Chiết xuất rau kèo nèo thường được truyền tai có khả năng hạ đường huyết và trị bệnh đái tháo đường. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy hoàn toàn chưa có nghiên cứu tiền lâm sàng hay thử nghiệm in vitro nào xác nhận công dụng này của cây kèo nèo.
Nhiều người truyền tai nhau trà kiều mạch đắng giúp hạ mỡ máu nhanh chóng. Nghiên cứu tiền lâm sàng xác nhận hạt chứa nhiều polyphenol, protein và tinh bột kháng hỗ trợ giảm tích tụ mỡ, nhưng nước trà pha không mang lại hiệu quả trọn vẹn và không thể thay thế thuốc điều trị.
Các nghiên cứu invitro ghi nhận chiết xuất kiến kỳ nam có khả năng ức chế tế bào ung thư trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, thảo dược này hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người; người bệnh không tự ý dùng thay thế phác đồ điều trị chuẩn mực.
Cây kiến cò từ lâu được dân gian dùng trị hắc lào, nấm da, nhưng các bằng chứng khoa học hiện đại chủ yếu mới dừng lại ở mức thử nghiệm trong ống nghiệm (in vitro). Dù các hoạt chất như protein kháng nấm hay dẫn xuất naphthoquinone có tiềm năng ức chế một số chủng nấm, người bệnh vẫn cần cẩn trọng.
Kiến gai đen thường được truyền tai như bài thuốc quý trị viêm khớp, song các bằng chứng khoa học hiện đại mới chỉ dừng lại ở thử nghiệm trong phòng thí nghiệm. Hiện chưa có nghiên cứu lâm sàng nào trên người chứng minh loài côn trùng này có thể điều trị dứt điểm các bệnh lý xương khớp.
Cây kim vàng được dân gian đồn thổi là "thần dược" chữa đau khớp nhờ khả năng giảm sưng viêm nhanh chóng. Tuy nhiên, các bằng chứng y học hiện đại mới chỉ ghi nhận hoạt tính kháng viêm và giảm phù nề trên động vật và tế bào, chưa có đủ thử nghiệm lâm sàng trên người để khẳng định khả năng điều trị bệnh khớp.
Nhiều lời đồn cho rằng uống nước hoa kim phượng giúp hạ đường huyết và trị dứt điểm tiểu đường. Tuy nhiên, y học hiện đại chưa có nghiên cứu nào trên hoa kim phượng ở người; các dữ liệu hạ đường huyết mới chỉ dừng ở mức thử nghiệm trên chuột cống bằng chiết xuất hạt hoặc vỏ thân các loài cùng chi.
Kinh giới lá rách (*Schizonepeta tenuifolia*) cho thấy khả năng ức chế giải phóng histamin và giảm phản ứng viêm trên mô hình tế bào cùng động vật thí nghiệm. Tuy nhiên, giới khoa học hiện vẫn thiếu các thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn trên người, vì vậy người bệnh không nên tự ý dùng thảo dược này để thay thế thuốc chữa dị ứng.
Ăn 2 quả kiwi mỗi ngày là giải pháp tự nhiên đã được kiểm chứng lâm sàng giúp tăng tần suất đi ngoài, làm mềm phân và giảm cảm giác phải rặn ở người bị táo bón. Tác dụng nhuận tràng này tương đương việc bổ sung chất xơ psyllium, đồng thời giúp cải thiện chứng đau bụng nhờ hàm lượng chất xơ và enzyme actinidin tự nhiên.
Chiết xuất cây kim vàng (Barleria lupulina) đã bộc lộ hoạt tính ức chế virus Herpes simplex trong các thử nghiệm ống nghiệm phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, hiện chưa có đủ bằng chứng lâm sàng xác nhận hiệu quả chữa bệnh trên người, do đó người dân tuyệt đối không nên tự ý giã đắp lá tươi lên vùng mụn rộp.
Nghiên cứu trên động vật cho thấy chiết xuất lá cây họ khế rừng có tác dụng giảm đau và kháng viêm tạm thời. Tuy nhiên, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người; người bệnh không nên uống rượu ngâm khế rừng trị đau khớp vì tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc và tổn thương gan thận.
