Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.837 bài, trang 89 trên 192
Hiện chưa có bằng chứng khoa học chứng minh dịch chiết lá gừa (*Ficus microcarpa*) có tác dụng ức chế vi khuẩn khoang miệng in vitro. Các nghiên cứu hiện tại chỉ tập trung vào hệ gen thực vật và chức năng bảo vệ thận trên động vật, do đó người dân không nên tự ý dùng nước lá gừa súc miệng.
Dù dây gắm thường được truyền tai như vị thuốc quý giúp hạ axit uric và trị dứt điểm bệnh gút, các dữ liệu khoa học hiện nay chủ yếu mới dừng ở phân tích thành phần hóa học và thử nghiệm tế bào. Hoàn toàn thiếu hụt thử nghiệm lâm sàng trên người chứng minh hiệu quả thực tế của loài thảo dược này.
Gọng vó lá bán nguyệt chứa các hoạt chất giá trị như plumbagin và flavonoid, được nghiên cứu sơ bộ về khả năng chống co thắt phế quản và kháng khuẩn. Dù vậy, phần lớn thử nghiệm hiện mới dừng lại ở mô hình tế bào và động vật, người bệnh cần thận trọng trước khi dùng.
Cây gối hạc đen được dân gian dùng trị đau nhức xương khớp, song khoa học hiện đại mới chỉ ghi nhận hoạt tính kháng viêm, giảm đau trên mô hình tế bào và động vật thí nghiệm. Chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người chứng minh hiệu quả chữa bệnh của loài cây này.
Các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cho thấy nhiều hoạt chất tự nhiên từ thực vật như saponin, triterpenoid và flavonoid có khả năng ức chế vi khuẩn và kháng oxy hóa. Dù đem lại nhiều tiềm năng ứng dụng, người dân tuyệt đối không tự ý dùng dược liệu để trị bệnh nhiễm trùng khi chưa có kiểm chứng y khoa.
Gạo lứt nảy mầm chứa lượng gamma-aminobutyric acid (GABA), polyphenol và chất chống oxy hóa vượt trội so với gạo thường nhờ kích hoạt enzyme tự nhiên khi ủ hạt. Tuy nhiên, các lợi ích an thần, hỗ trợ huyết áp hay mỡ máu chỉ mang tính hỗ trợ chuyển hóa, không thể thay thế cho thuốc điều trị bệnh lý.
Khoa học xác nhận hoạt chất UDCA có nguồn gốc ban đầu từ mật gấu giúp làm tan sỏi mật cholesterol nhỏ, nhưng chỉ qua dạng thuốc tổng hợp tinh khiết chuẩn hóa liều lượng. Uống mật gấu tự nhiên hoàn toàn không thể chữa sỏi mật mà còn gây ngộ độc nguy hiểm.
Chiết xuất găng trâu (*Capparis spinosa L.*) cho thấy tiềm năng hạ men gan và chống oxy hóa đáng kể trong các thử nghiệm trên chuột. Tuy nhiên, hiệu quả này chưa được kiểm chứng đầy đủ trên người, đòi hỏi người dùng cần thận trọng và tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.
Chiết xuất rễ găng tía ghi nhận hoạt tính ức chế in vitro đối với các vi khuẩn Gram âm gây viêm tiết niệu như *E. coli*, *P. vulgaris* và *P. aeruginosa*. Tuy nhiên, dược liệu này không thể hiện tác dụng kháng nấm và chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người để thay thế thuốc điều trị.
Các nghiên cứu kháng khuẩn từ vỏ cây găng tây mới dừng lại ở thử nghiệm trong ống nghiệm với kết quả chưa đồng nhất, trong khi tác dụng chống loét mới ghi nhận trên chuột dùng dịch chiết quả. Người dân không nên tự ý dùng lá hay vỏ cây sắc uống để trị bệnh tiêu hóa.
Chiết xuất từ rễ cây găng tía (*Gmelina asiatica*) đã ghi nhận khả năng hạ đường huyết trên mô hình chuột thí nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, người bệnh tuyệt đối không nên tự ý dùng thay thế thuốc điều trị.
Vỏ cây gòn được nhiều người truyền tai nhau là "thần dược" trị dứt điểm tiểu đường. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học đến nay mới chỉ ghi nhận tác dụng hạ đường huyết trên chuột và trong ống nghiệm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả và độ an toàn trên người.
Nhiều người truyền tai kinh nghiệm dùng vỏ cây găng nước trị tiêu chảy và đắp vết thương hở. Dù các nghiên cứu ống nghiệm trên nhiều loài vỏ thân gỗ đã chứng minh hoạt tính kháng khuẩn và kháng viêm rõ rệt, người dân không nên tự ý áp dụng thay thế thuốc điều trị khi chưa có bằng chứng lâm sàng đầy đủ.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng ghi nhận chiết xuất quả găng tía có hoạt tính chống oxy hóa và giúp giảm men gan ALT trên mô hình chuột thí nghiệm. Dẫu vậy, bằng chứng khoa học trên người hiện vẫn còn thiếu, người dân không nên tự ý dùng thay thế thuốc điều trị bệnh gan.
Goldenseal chứa berberine có hoạt tính kháng khuẩn trong ống nghiệm, nhưng chưa có thử nghiệm lâm sàng đối chứng mạnh chứng minh hiệu quả trị cảm lạnh trên người. Người bệnh không nên tự ý dùng thay thế chăm sóc y tế chuẩn.
Nhiều người truyền tai nhau dùng lá gòn để hạ sốt và tiêu viêm, nhưng khoa học hiện chỉ mới ghi nhận chiết xuất từ chi cây gòn giúp giảm phù nề, ức chế viêm trên chuột thí nghiệm. Hiện chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào xác nhận hiệu quả cũng như liều dùng an toàn của lá gòn trên cơ thể người.
Nhiều lời đồn cho rằng găng nước giúp hạ đường huyết nhờ ức chế enzym tiêu hóa tinh bột. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay về cơ chế ức chế alpha-glucosidase chủ yếu mới dừng lại ở các thử nghiệm ống nghiệm và động vật trên các thảo mộc khác, chưa có đủ dữ liệu lâm sàng trên người để thay thế thuốc điều trị.
Chiết xuất lá guột găng cho thấy khả năng ức chế tụ cầu vàng và hỗ trợ liền mô trên chuột cống nhờ giàu chất chống oxy hóa và tannin. Dù vậy, hiện vẫn chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người, do đó người dân tuyệt đối không tự ý đắp lá cây lên vết thương hở.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy một số alkaloid trong vỏ cây gáo có khả năng ức chế ký sinh trùng sốt rét trong ống nghiệm. Tuy nhiên, hiện chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người, dịch chiết nước truyền thống lại ít hiệu quả, nên việc tự ý sắc vỏ cây uống trị bệnh tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc và biến chứng nguy hiểm.
Dân gian thường dùng hạt giổi để trị đầy bụng, khó tiêu. Nghiên cứu dược lý thực nghiệm trên động vật cho thấy chiết xuất chi Giổi (*Magnolia*) có khả năng kích thích nhu động ruột, giảm lưu đọng dạ dày, nhưng hiện vẫn thiếu thử nghiệm lâm sàng trên người; do đó chỉ nên dùng như gia vị vừa phải.
