Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.837 bài, trang 97 trên 192
Dây cóc bảy lá chứa hoạt chất chính là các hợp chất phenolic và flavonoid tổng số, đã được chứng minh có khả năng chống oxy hóa mạnh và bảo vệ tế bào gan trong ống nghiệm cũng như trên mô hình động vật. Tuy nhiên, thảo dược này chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người nên cần sử dụng thận trọng.
Cây dâm hôi được y học cổ truyền dùng hạ sốt và giải cảm, nhưng khoa học hiện đại mới chỉ ghi nhận tiềm năng kháng viêm, kháng khuẩn trong ống nghiệm. Chưa có thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh hiệu quả hạ sốt của loài cây này trên người, do đó người bệnh không nên tự ý dùng thay thuốc.
Lá dâu tằm tàu (*Morus australis*) được quảng bá rộng rãi với công dụng ổn định đường huyết, song bằng chứng lâm sàng trên người hiện còn rất hạn chế. Nghiên cứu thực nghiệm mới chỉ ghi nhận tác dụng giảm đỉnh đường huyết sau ăn ở người khỏe mạnh, trong khi phần lớn dữ liệu điều trị kéo dài đều đến từ loài dâu khác hoặc thử nghiệm trên chuột.
Nhiều người tin rằng ăn dâu tây giúp hạ axit uric và chặn đứng cơn gút nhờ hàm lượng vitamin C dồi dào. Dẫu vậy, các bằng chứng y khoa hiện tại cho thấy giả thuyết này chưa được kiểm chứng lâm sàng trực tiếp trên người, và dâu tây hoàn toàn không thể thay thế phác đồ điều trị bệnh.
Cây dâm hôi chứa nhiều hoạt chất coumarin tự nhiên độc đáo, nhưng các tác dụng sinh học mới chỉ dừng lại ở quy mô phòng thí nghiệm trên đĩa nuôi cấy tế bào. Hiện chưa có bằng chứng lâm sàng nào trên người, vì vậy người dân tuyệt đối không tự ý dùng làm thuốc chữa bệnh.
Các chiết xuất polyphenol từ bã dâu rượu cho thấy tiềm năng hạ đường huyết và cải thiện kháng insulin trên chuột thí nghiệm, nhưng hiện chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người. Người bệnh đái tháo đường tuyệt đối không tự ý dùng dâu rượu thay thế thuốc điều trị theo phác đồ y khoa.
Dịch chiết từ cây dâm xanh cho thấy khả năng ức chế vi khuẩn và nấm trong các thử nghiệm phòng thí nghiệm (in vitro) nhờ chứa flavonoid và hợp chất phenolic. Tuy nhiên, giới chuyên gia khẳng định loài cây này chưa hề có thử nghiệm lâm sàng trên người và tiềm ẩn độc tính tế bào, không thể tự ý dùng làm thuốc chữa nhiễm trùng.
Dâm xanh chứa nhiều hợp chất có khả năng dập tắt gốc tự do trong ống nghiệm, nhưng đây chưa phải là bằng chứng cho thấy cây có lợi ích trên người. Việc thổi phồng dâm xanh thành thần dược chống oxy hóa tiềm ẩn nhiều rủi ro sức khỏe do thảo mộc này chưa có thử nghiệm lâm sàng và chứa các chất có độc tính tế bào.
Nhiều nghiên cứu tế bào và động vật cho thấy dâu núi (Duchesnea indica) có khả năng ức chế các chất gây viêm và chặn đường truyền tín hiệu viêm. Tuy nhiên, toàn bộ dữ liệu hiện dừng ở mức tiền lâm sàng, chưa có bất kỳ thử nghiệm nào trên cơ thể người.
Chiết xuất cây dâm hôi (*Micromelum falcatum*) cho thấy tiềm năng kháng một số chủng vi khuẩn đa kháng thuốc trong phòng thí nghiệm. Dù vậy, dữ liệu hiện tại chỉ dừng ở mức nuôi cấy ống nghiệm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm trên người hay liều dùng y khoa an toàn.
Chiết xuất từ lá và hoa dâm bụt ghi nhận khả năng làm chậm hấp thu đường, ức chế enzyme tiêu hóa và kích thích tiết insulin trong các thí nghiệm trên tế bào và động vật. Dù vậy, dữ liệu lâm sàng trên người hiện vẫn còn trống, người bệnh tiểu đường không nên tự ý dùng thay thuốc điều trị.
Các nghiên cứu dược lý bước đầu ghi nhận chiết xuất lá dâu gia xoan có hoạt tính giảm đau và kháng viêm trên mô hình động vật thí nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng về tác dụng hạ sốt vẫn còn bỏ ngỏ và y học hoàn toàn chưa có đủ dữ liệu thử nghiệm trên người để chuẩn hóa liều dùng an toàn.
Cây dung lá táo được dân gian truyền tai nhau như bài thuốc chữa đau dạ dày, viêm loét đường tiêu hóa. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận hoạt tính kháng viêm trong ống nghiệm của chi thực vật này, hoàn toàn thiếu thử nghiệm lâm sàng trên người để khẳng định hiệu quả điều trị.
Cây dâm hôi được dân gian truyền tai nhau về công dụng trị đau nhức xương khớp, thấp khớp. Dù khoa học bước đầu ghi nhận một số hoạt chất coumarin trong cây có tính kháng viêm trên mô hình tế bào và cá sọc vằn, hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người xác nhận hiệu quả giảm đau an toàn.
Ampelopsin trong dâu dây được chứng minh có tác dụng chống oxy hóa và giảm xơ hóa gan trên mô hình chuột thí nghiệm. Tuy nhiên, hiện tại vẫn thiếu hụt các thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn trên người, người dân không nên xem loại thảo mộc này là thần dược thay thế thuốc điều trị bệnh gan.
Cao chiết và tinh bột củ nần bước đầu thể hiện khả năng ức chế vi sinh vật trong các thử nghiệm ống nghiệm và mô hình hydrogel sinh học. Dù vậy, củ nần tự nhiên chứa độc tố thần kinh mạnh, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng kháng khuẩn trên người và không thể tự ý dùng thay kháng sinh.
Icariin trong dâm dương hoắc có cơ chế ức chế men PDE5 tương tự tân dược hỗ trợ cương dương và giúp bảo vệ mô thể hang. Dù vậy, hiệu lực ức chế tự nhiên yếu hơn thuốc kê đơn rất nhiều, chủ yếu mới thử nghiệm trên động vật và chưa đủ bằng chứng lâm sàng khẳng định hiệu quả điều trị ở người.
Nhiều người tin rằng dịch chiết cây dâm xanh có thể tiêu diệt bọ gậy muỗi sốt xuất huyết. Thực tế nghiên cứu cho thấy loài cây này có khả năng diệt ấu trùng muỗi *Culex* và diệt trứng muỗi *Anopheles*, nhưng bằng chứng thực nghiệm diệt bọ gậy muỗi vằn *Aedes aegypti* vẫn còn rất hạn chế.
Dành dành và nghệ vàng đều là thảo mộc hỗ trợ kháng viêm quen thuộc, nhưng cơ chế tác động có sự khác biệt rõ rệt. Hoạt chất geniposide trong dành dành tập trung ức chế thụ thể P2Y14, chặn dòng tín hiệu ERK1/2 và điều hòa đại thực bào. Các nghiên cứu hiện tại chủ yếu ghi nhận trên mô hình động vật và tế bào.
Chiết xuất cây dung ghi nhận khả năng hạ men gan AST, ALT và hỗ trợ phục hồi tổn thương gan trong các nghiên cứu trên chuột và tế bào, tuy nhiên hiện vẫn chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào được thực hiện trên người để chứng minh hiệu quả và độ an toàn.
