Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.654 bài, trang 221 trên 233
Người mắc đái tháo đường tuýp 2 đang dùng thuốc hạ đường huyết hoặc tiêm insulin đối mặt với nguy cơ tụt đường huyết cấp và mất nước nguy hiểm khi nhịn ăn gián đoạn. Để đảm bảo an toàn, bệnh nhân bắt buộc phải tham khảo ý kiến bác sĩ để điều chỉnh liều thuốc và chủ động theo dõi đường huyết chặt chẽ.
Nhiều người e ngại đi ngủ với chiếc bụng đói sẽ làm tăng hormone căng thẳng cortisol và gây mất ngủ. Tuy nhiên, các nghiên cứu chỉ ra rằng nhịn ăn tối hợp lý giúp đồng bộ nhịp sinh học, hạ cortisol ban đêm và cải thiện giấc ngủ, miễn là bạn thực hiện đúng cách và không để cơ thể kiệt sức.
Uống nước cam ngay trước khi đánh răng là thói quen gây hại cho răng miệng, do acid citric làm mềm bề mặt men răng tạm thời. Nếu dùng bàn chải chà xát ngay lúc này, lớp men răng bị suy yếu sẽ nhanh chóng bị mòn đi, dẫn đến nguy cơ ê buốt và tổn thương răng vĩnh viễn.
Nhịn ăn gián đoạn giúp giảm cân, hạ men gan và giảm tích tụ mỡ gan ở người mắc gan nhiễm mỡ không do rượu. Các nghiên cứu lâm sàng cho thấy phương pháp này phát huy hiệu quả tối ưu khi kết hợp cùng chế độ ăn ít đường và tập thể dục nhịp điệu đều đặn.
Người gầy nhưng bụng to thường chủ quan vì chỉ số cân nặng BMI ở mức bình thường. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học cho thấy thể trạng mỡ nội tạng này đối mặt với nguy cơ kháng insulin, tiểu đường, tổn thương tim mạch và tử vong sớm cao gấp nhiều lần người béo phì thông thường.
Các nghiên cứu khoa học cho thấy bời lời nhớt chứa nhiều hợp chất tự nhiên có khả năng chống oxy hóa mạnh mẽ, giúp dập tắt gốc tự do, tăng cường enzym nội sinh và bảo vệ màng tế bào gan trước các chất độc hại. Dẫu vậy, các bằng chứng hiện tại chủ yếu mới ghi nhận trên tế bào và động vật thí nghiệm, đòi hỏi người dùng cần tiếp cận thận trọng và khoa học.
Người có tiền sử rối loạn ăn uống không nên thử nhịn ăn gián đoạn. Khoảng thời gian nhịn đói kéo dài có thể làm cạn kiệt serotonin, gia tăng ức chế tâm lý và kích hoạt các cơn ăn vô độ mất kiểm soát bù trừ sau đó, dẫn đến nguy cơ tái phát bệnh lý ăn uống nghiêm trọng.
Nhịn ăn gián đoạn quá dài giờ có thể làm tăng nguy cơ sỏi mật do túi mật không được kích thích co bóp, khiến dịch mật bị ứ trệ kéo dài. Tình trạng này kết hợp cùng việc giảm cân quá nhanh sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho cholesterol kết tinh thành sỏi.
Hội chứng buồng trứng đa nang khiến cơ thể tăng tích tụ mỡ bụng do vòng xoắn luẩn quẩn giữa đề kháng insulin và nồng độ nội tiết tố nam (androgen) tăng cao. Tình trạng này làm rối loạn chuyển hóa mỡ, thúc đẩy mô mỡ tích tụ sâu trong nội tạng tạo nên vóc dáng hình quả táo.
Uống nước cây bọ mắm không giúp làm tan sỏi thận hay điều trị dứt điểm chứng tiểu buốt. Khoa học hiện đại chỉ mới ghi nhận một số hoạt tính chống oxy hóa, kháng nấm trong phòng thí nghiệm từ thảo dược này, hoàn toàn chưa có bằng chứng lâm sàng về tác dụng lợi tiểu hay đào thải sỏi trên cơ thể người.
Người bị đau dạ dày hoặc trào ngược mức độ vừa và nặng không nên nhịn ăn gián đoạn kéo dài, do việc để bụng rỗng làm tăng nguy cơ kích ứng niêm mạc và xuất huyết tiêu hóa. Người bệnh chỉ nên cân nhắc khi tổn thương đã lành hẳn và cần có chỉ dẫn y khoa cụ thể.
Mỡ bụng dư thừa không chỉ làm tăng nguy cơ mắc bệnh chuyển hóa mà còn trực tiếp cản trở hô hấp vào ban đêm. Lớp mỡ nội tạng chèn ép làm giảm thể tích phổi, kết hợp với mô mỡ tích tụ quanh vùng hầu họng khiến đường thở dễ bị xẹp, gây ra chứng ngưng thở khi ngủ nguy hiểm.
Các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cho thấy dịch chiết lá bời lời đỏ có khả năng ức chế enzyme alpha-glucosidase, giúp làm chậm phân giải tinh bột thành đường. Tuy nhiên, đây mới chỉ là thử nghiệm tiền lâm sàng trên tế bào nuôi cấy, chưa có bằng chứng trên người, vì vậy người tiền tiểu đường không nên tự ý dùng thay thế phác đồ điều trị.
Cường giáp làm tăng vọt mức tiêu hao năng lượng khiến cơ thể sụt cân nhanh, đòi hỏi chế độ ăn giàu năng lượng và chất đạm để bù đắp. Tuy nhiên, khi bắt đầu điều trị, tốc độ chuyển hóa giảm xuống rất nhanh nên người bệnh cần điều chỉnh giảm khẩu phần kịp thời để tránh tăng mỡ và rối loạn chuyển hóa.
Nghiên cứu cho thấy hoạt chất glycyrrhizin trong cam thảo có khả năng làm giảm men gan AST và ALT nhờ cơ chế bảo vệ màng tế bào và ức chế phản ứng viêm. Tuy nhiên, hoạt chất này không tiêu diệt được virus viêm gan và việc tự ý uống thảo dược kéo dài tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Người bị đau dạ dày không nên tùy tiện uống nước rễ cam thảo thô kéo dài vì dễ gây tăng huyết áp và hạ kali máu nguy hiểm. Thay vào đó, giải pháp an toàn là dùng chiết xuất cam thảo đã khử glycyrrhizin (DGL) với liều lượng chuẩn trước bữa ăn để kích thích tiết chất nhầy và bảo vệ niêm mạc dạ dày.
Cam thảo là vị thuốc quen thuộc nhưng người bệnh thận cần hết sức cẩn trọng khi dùng. Các hoạt chất trong cam thảo có thể gây giả cường aldosterone, dẫn tới giữ muối nước, đào thải kali nghiêm trọng, làm bùng phát cơn tăng huyết áp kịch phát và đẩy người có bệnh thận mạn vào tình trạng quá tải tuần hoàn, rối loạn nhịp tim nguy hiểm tính mạng.
Nước cam không thể làm tan các viên sỏi thận đã hình thành. Tuy nhiên, lượng citrate dồi dào trong nước cam giúp kiềm hóa nước tiểu và ức chế sự kết tinh của sỏi canxi mới, dù người bệnh cần lưu ý nguy cơ tăng oxalate niệu và lượng đường nạp vào.
Mỡ bụng tích tụ nhiều khiến enzyme aromatase trong mô mỡ hoạt động mạnh, đẩy nhanh quá trình chuyển hóa testosterone thành estradiol. Tình trạng này làm suy giảm nồng độ nội tiết tố nam, tạo ra vòng xoắn bệnh lý khiến mỡ thừa ngày càng tích tụ nhiều hơn và làm tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa.
Chiết xuất lá bằng lăng nước chứa hoạt chất có khả năng ức chế mạnh enzyme xanthine oxidase giúp giảm tổng hợp axit uric trong phòng thí nghiệm. Dù vậy, người bị gút chỉ nên xem trà lá bằng lăng là giải pháp hỗ trợ dinh dưỡng, không thể tự ý dùng thay thế thuốc chữa bệnh.
