Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.658 bài, trang 31 trên 233
Chiết xuất vỏ cây sen đất thể hiện hoạt tính kháng khuẩn và ức chế màng sinh học của vi khuẩn gây sâu răng *Streptococcus mutans* rất tốt trong ống nghiệm. Dù thử nghiệm lâm sàng bước đầu cho thấy dung dịch 0,3% giúp giảm mảng bám, dữ liệu trên người vẫn còn hạn chế và cần nghiên cứu thêm.
Sam biển sống vùi đáy bãi bồi có nguy cơ tích tụ kim loại nặng từ trầm tích và thức ăn. Dù nghiên cứu khẳng định sam bị tổn thương tế bào khi nhiễm cadmi, hiện vẫn thiếu số liệu định lượng cụ thể về nồng độ chì, cadmi và thủy ngân trong thịt và gan tụy sam hoang dã.
Sao nhái hồng (Cosmos caudatus) là loại rau và thảo dược quen thuộc, nổi bật với khả năng chống oxy hóa, hỗ trợ hạ đường huyết và hạ huyết áp. Tuy nhiên, người có tiền sử huyết áp thấp, người suy gan, suy thận hoặc bệnh nhân chuẩn bị phẫu thuật cần đặc biệt thận trọng, tránh tự ý dùng các dạng trà đậm đặc hoặc cao chiết liều cao.
Sen cạn thường được truyền tai như bài thuốc tự nhiên trị ho và viêm đường hô hấp. Dữ liệu khoa học xác nhận hoạt chất trong sen cạn có tác dụng kháng khuẩn và kích hoạt miễn dịch niêm mạc thở. Tuy nhiên, thảo dược này chỉ đóng vai trò hỗ trợ, không thể thay thế phác đồ điều trị nhiễm trùng.
Canh sa sâm nam là món ăn bài thuốc quen thuộc giúp thanh nhiệt và phục hồi thể lực sau ốm. Dù chứa nhiều chất chống viêm và chống oxy hóa, món ăn này cần được chế biến và phối hợp đúng cách để tránh gây lạnh bụng, tiêu chảy do dược tính nhuận tràng tự nhiên của dược liệu.
Nhiều người có thói quen đun vỏ cây sao đen lấy nước uống chữa bệnh mà không biết tannin hòa tan nồng độ cao có thể gây kích ứng niêm mạc dạ dày và cản trở cơ thể hấp thu sắt. Việc tự ý sắc uống đậm đặc kéo dài tiềm ẩn nhiều nguy cơ sức khỏe khôn lường.
Nước lá sa kê thường được truyền tai giúp hạ huyết áp và thanh lọc cơ thể. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy dược liệu này có hoạt tính lợi tiểu mạnh làm tăng đào thải điện giải và làm chậm nhịp tim, tiềm ẩn nguy cơ tụt áp đột ngột và gây hại thận nếu dùng kéo dài tùy tiện.
Nhiều người tin ăn thịt rắn hổ mang giúp trị đau khớp, bồi bổ xương cốt. Tuy nhiên, khoa học hiện nay chỉ ghi nhận hoạt tính kháng viêm từ nọc độc rắn trên động vật thí nghiệm, hoàn toàn chưa có bằng chứng lâm sàng cho thấy thịt rắn chữa được viêm khớp ở người.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng ghi nhận chiết xuất từ chi rau sam có hoạt tính chống oxy hóa và giảm viêm gan trên động vật. Tuy nhiên, hiện chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả bảo vệ gan hay giải độc paracetamol của cây sam nhỏ trên người, người dân không nên tự ý dùng thay thế y khoa.
Nghiên cứu tiền lâm sàng ghi nhận chiết xuất sa nhân tím có khả năng ức chế các cytokine gây viêm và bảo vệ hàng rào niêm mạc ruột trên mô hình chuột. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, người bệnh viêm đại tràng không được tự ý dùng thay thế thuốc điều trị y khoa.
Sa nhân trắng là dược liệu tiêu hóa phổ biến, nhưng không phải ai cũng dùng được. Người bị loét dạ dày tiến triển, người thể âm hư nội nhiệt, bệnh nhân chuẩn bị phẫu thuật và người đang trị tiểu đường không nên tự ý uống sa nhân trắng để tránh các rủi ro kích ứng và hạ đường huyết quá mức.
Rễ gió (*Aristolochia debilis*) không an toàn cho thai kỳ do chứa axit aristolochic. Hợp chất này có cơ chế liên kết trực tiếp làm hỏng DNA, tạo nguy cơ đột biến vật liệu di truyền và gây độc cho thận. Thai phụ và phụ nữ chuẩn bị thụ thai tuyệt đối không được sử dụng loại dược liệu này.
Các nghiên cứu thực nghiệm trên chuột cho thấy dùng chiết xuất nước sam hoa nách kéo dài 6 tuần đến 45 ngày không gây suy thoái enzym mà còn hỗ trợ chống oxy hóa ở gan thận. Tuy nhiên, do chưa có thử nghiệm lâm sàng về độc tính trên người, việc dùng tùy tiện dài ngày vẫn tiềm ẩn rủi ro.
Nghiên cứu khoa học xác nhận hợp chất cedrol dồi dào trong tinh dầu cây sa mộc có tác dụng an thần và hạ huyết áp thực sự. Thông qua kích hoạt hệ thần kinh phó giao cảm ở đường hô hấp dưới, cedrol giúp thư giãn tinh thần, làm dịu nhịp tim và giảm căng thẳng hiệu quả.
Xông khói sa mộc đuổi muỗi là kinh nghiệm dân gian quen thuộc, nhưng liệu luồng khói này có an toàn cho phổi? Các bằng chứng khoa học cho thấy khói đốt gỗ phát tán bụi mịn và hợp chất hữu cơ bay hơi, tiềm ẩn nhiều nguy cơ kích ứng hô hấp hơn là mang lại lợi ích cho sức khỏe.
Rhodiola rosea (cây rễ vàng) có tác dụng hỗ trợ cải thiện chứng trầm cảm mức độ nhẹ đến vừa, nhưng hiệu lực chống trầm cảm thuần túy vẫn thấp hơn thuốc kê đơn tiêu chuẩn sertraline. Bù lại, thảo dược này mang lại tỷ lệ gặp tác dụng phụ thấp hơn đáng kể và độ dung nạp tốt hơn.
Uống sa sâm không thể thay thế thuốc hạ đường huyết. Dù polysaccharide tự nhiên có tiềm năng hỗ trợ chuyển hóa glucose trong các mô hình thí nghiệm, nghiên cứu chuyên biệt về tác dụng hạ đường huyết của sa sâm vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người và phần lớn mới dừng ở mức tiền lâm sàng.
Rạm là món ăn dân dã khoái khẩu nhưng người bệnh gút nên thận trọng và hạn chế tiêu thụ. Dù chưa có số liệu riêng cho rạm đồng, các nghiên cứu trên nhóm giáp xác như cua cho thấy chúng giàu purin và chứa axit uric, làm tăng nguy cơ tăng axit uric máu và bùng phát cơn gút cấp.
Ăn thịt rắn hổ mang nói riêng và các loài rắn nói chung chưa nấu chín kỹ tiềm ẩn nguy cơ cao nhiễm ấu trùng sán Sparganum. Loài ký sinh trùng này có thể xâm nhập mô cơ, tồn tại nhiều năm dưới da và gây tổn thương nội tạng nghiêm trọng.
Nọc độc rắn biển chứa độc tố thần kinh và enzym tiêu cơ vân cực mạnh, có thể gây liệt hô hấp và suy thận cấp dẫn đến tử vong nhanh chóng. Thói quen tự ý mổ thịt hoặc ngâm sống rắn biển vào bình rượu tiềm ẩn rủi ro trúng độc chí mạng do vết cắn không hề gây sưng đau, khiến nạn nhân chủ quan cho tới khi phát tác biến chứng.
