Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.660 bài, trang 44 trên 233
Nghiên cứu lâm sàng cho thấy chiết xuất chuẩn hóa từ rễ mật nhân có khả năng hỗ trợ giảm nồng độ cortisol, cân bằng hormone và cải thiện các triệu chứng căng thẳng tâm lý ở người bị áp lực mức độ vừa. Tuy nhiên, thảo dược này chỉ đóng vai trò hỗ trợ và không thể thay thế lối sống lành mạnh.
Nghiên cứu lâm sàng cho thấy chế phẩm canxi từ vỏ hàu giúp duy trì mật độ khoáng xương ở phụ nữ cao tuổi sau 2 năm theo dõi. Tuy nhiên, vỏ hàu không thay thế được các thuốc điều trị chuyên khoa và cần kết hợp lối sống vận động, kiểm soát dinh dưỡng toàn diện để ngăn ngừa loãng xương sau mãn kinh hiệu quả.
Vỏ hàu (mẫu lệ) là nguồn canxi dồi dào, nhưng các nghiên cứu cảnh báo cấu trúc phiến của vỏ nhuyễn thể này tích tụ mạnh chì và cadmi từ nước biển. Dùng bột vỏ hàu tự nhiên không qua kiểm định độc chất để trị loãng xương tiềm ẩn nguy cơ nhiễm độc kim loại nặng mạn tính.
Vỏ rễ mẫu đơn tử ban chứa nhiều hợp chất chống oxy hóa tự nhiên nhưng hiện chưa có nghiên cứu lâm sàng xác định ngưỡng an toàn hay tác dụng phụ tiêu hóa khi dùng dài ngày trên người. Người dùng tuyệt đối không tự ý sắc uống kéo dài để tránh rủi ro ngộ độc.
Mẫu đơn bì là vị thuốc quen thuộc nhưng chứa nhiều hoạt chất tác động mạnh đến tuần hoàn và hệ thống đông máu. Bốn nhóm đối tượng gồm người rối loạn đông máu, phụ nữ rong kinh, phụ nữ mang thai và người chuẩn bị phẫu thuật tuyệt đối không nên tự ý dùng nước sắc để tránh nguy cơ xuất huyết và biến chứng nguy hiểm.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng ghi nhận chiết xuất lá mấm gai và các bộ phận của cây mấm giúp giảm men gan, chống oxy hóa trên động vật bị ngộ độc hóa chất. Tuy nhiên, y học hiện nay chưa có nghiên cứu lâm sàng trên người bệnh, người dân không nên tự ý dùng thay thuốc.
Dù được dùng rộng rãi trong dân gian, nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy chiết xuất lá mảnh cộng liều cao dùng kéo dài có thể gây tăng men gan, tăng creatinin và hoại tử tế bào gan thận. Người có bệnh lý nền gan thận, huyết áp thấp cần hết sức thận trọng và tránh lạm dụng.
Mạy chỉ chăm là dược liệu dân gian nhưng tiềm ẩn nguy cơ kích ứng tiêu hóa và độc tính tế bào do chứa diterpenoid. Thảo dược này chưa có thử nghiệm an toàn trên người, đặc biệt nguy hiểm với phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ và người bệnh gan, dạ dày.
Người bệnh tiểu đường nên hạn chế tối đa hoặc tránh dùng mạch nha. Chứa hàm lượng lớn đường maltose chuyển hóa rất nhanh thành glucose tự do, mạch nha dễ gây ra các đợt tăng đường huyết đột biến sau ăn, cản trở việc kiểm soát chỉ số HbA1c và làm gia tăng nguy cơ biến chứng mạch máu.
Ăn đậu bắp không phải là nguyên nhân chính gây sỏi thận ở người bình thường. Bằng chứng khoa học cho thấy oxalat từ chế độ ăn chỉ làm tăng nhẹ nguy cơ ở một số nhóm người ăn thiếu canxi, trong khi lượng canxi nạp vào cơ thể và sức khỏe hệ vi sinh đường ruột mới là yếu tố quyết định.
Hạt mướp đắng chứa glycoside vicine – hoạt chất có thể kích hoạt cơn tan máu cấp tính, gây vàng da và suy thận nghiêm trọng ở người thiếu men G6PD. Người mang gen bệnh cần loại bỏ triệt để hạt khi chế biến món ăn này để bảo vệ tính mạng.
Cây mù mắt chứa nhựa mủ giàu alkaloid có thể gây viêm kết mạc nặng, trợt loét và hoại tử giác mạc nghiêm trọng. Tuy nhiên, nguy cơ mù vĩnh viễn hoàn toàn có thể ngăn ngừa nếu nạn nhân được rửa mắt cấp cứu tức thì bằng nước sạch và điều trị y khoa kịp thời.
Chiết xuất lá mơ lông cho thấy khả năng làm dịu co thắt và giảm viêm đại tràng trên động vật, nhưng chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người. Bệnh nhân viêm đại tràng mạn tính không nên tự ý dùng hằng ngày để tránh nguy cơ kích ứng niêm mạc, táo bón hoặc tương tác bất lợi.
Rau mùi tây giàu oxalate, có thể làm tăng bài tiết oxalate niệu và thúc đẩy hình thành sỏi canxi oxalat nếu lạm dụng lượng lớn mà thiếu nước. Người từng bị sỏi thận chỉ nên dùng lượng vừa phải làm gia vị, không nên uống nước ép đậm đặc và cần kết hợp đủ canxi trong bữa ăn.
Người bệnh đái tháo đường hoàn toàn có thể ăn múi măng cụt tươi nhưng cần dùng lượng vừa phải và đúng cách. Các nghiên cứu hiện tại chưa xác định chỉ số GI cụ thể của múi măng cụt tươi mà chủ yếu tập trung vào chiết xuất vỏ quả; do đó người bệnh không nên lạm dụng để tránh làm tăng đường huyết.
Nhiều lời đồn cho rằng quả mùng quân có khả năng giải độc và bảo vệ gan vượt trội. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận tiềm năng chống oxy hóa, hạ đường huyết trên động vật và trong ống nghiệm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh tác dụng bảo vệ gan hay liều dùng chuẩn hóa trên người.
Chưa có nghiên cứu chứng minh độc tính trực tiếp của cây móng cọp xanh trên trẻ nhỏ. Tuy nhiên, việc trẻ vô tình nuốt hoa, hạt hay lá cây cảnh rơi rụng tiềm ẩn rủi ro hóc dị vật cơ học và ngộ độc hóa chất làm vườn bám dính, đòi hỏi phụ huynh phải luôn giám sát chặt chẽ.
Lá móng rồng chứa nhiều hợp chất tự nhiên có hoạt tính kháng khuẩn và kháng nấm trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng khoa học nào chứng minh việc đắp lá tươi giúp trị khỏi viêm da hay mụn nhọt, thậm chí thói quen này còn tiềm ẩn nguy cơ nhiễm trùng nặng.
Chiết xuất lá mơ lông cho thấy tiềm năng bảo vệ niêm mạc và giảm tiết acid dạ dày trong các thử nghiệm tiền lâm sàng trên động vật. Tuy nhiên, dữ liệu lâm sàng trên người hiện còn thiếu hụt, người bệnh không nên dùng mơ lông để thay thế thuốc điều trị.
Thảo dược mùi cháy khét (*Pimpinella saxifraga*) tiềm ẩn nguy cơ gây co bóp tử cung, dị ứng và quá tải chuyển hóa. Phụ nữ mang thai, người mẫn cảm với thực vật họ Hoa tán (Apiaceae) và người mắc bệnh thận tuyệt đối không nên tự ý sử dụng khi chưa có kiểm chứng an toàn.
