Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.667 bài, trang 68 trên 234
Nhiều người truyền tai nhau mẹo ăn củ ấu để làm dịu cơn đau viêm loét dạ dày. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy thực phẩm tự nhiên không thể thay thế phác đồ y khoa; người bệnh cần hiểu đúng cơ chế bảo vệ niêm mạc để điều trị an toàn, tránh biến chứng nguy hiểm.
Củ cải ngựa và rau họ Cải chứa hợp chất goitrogen có thể cản trở tổng hợp hormone giáp trong thí nghiệm liều cao trên động vật. Tuy nhiên, các tổng quan hệ thống chỉ ra rằng ở người có chế độ ăn đủ iod, việc tiêu thụ thực phẩm họ Cải thông thường không gây hại cho tuyến giáp.
Củ nâu từ lâu được dân gian dùng để hãm tiêu chảy nhờ lượng tannin dồi dào giúp làm săn se niêm mạc ruột. Tuy nhiên, việc lạm dụng hoặc dùng nồng độ quá cao có thể gây phản tác dụng, dẫn đến táo bón, kích ứng dạ dày và cản trở hấp thu dưỡng chất thiết yếu.
Chiết xuất cốt toái bổ cho thấy khả năng cải thiện mật độ khoáng xương và cấu trúc vi thể trên mô hình động vật mãn kinh, đồng thời hỗ trợ chỉ số mỡ máu ở một thử nghiệm lâm sàng nhỏ. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng quy mô lớn về phòng ngừa gãy xương còn hạn chế, chưa thể thay thế phác đồ y khoa chuẩn.
Nhiều người tìm kiếm da voi để chữa vết thương mạn tính, song việc này vi phạm nghiêm trọng luật bảo tồn quốc tế CITES. Bản chất da voi chủ yếu gồm protein và axit amin, hoàn toàn có thể thay thế bằng da heo hoặc màng collagen sinh học đã được khoa học chứng minh hiệu quả và an toàn.
Củ mài gừng chứa hàm lượng cao saponin steroid, hoạt chất có giá trị dược lý nhưng có thể gây tổn thương gan, ứ mật và độc tế bào nếu dùng nồng độ cao. Người mắc bệnh gan mật, tổn thương tiêu hóa hoặc phụ nữ mang thai cần thận trọng và không tự ý sử dụng thảo dược thô chưa qua kiểm định.
Ngộ độc củ nần xảy ra do độc tố dioscorine gây buồn nôn, chóng mặt, ngủ gà và co thắt cơ. Khi nạn nhân xuất hiện các dấu hiệu ngộ độc, người nhà cần giữ thông thoáng đường thở và chuyển ngay đến bệnh viện để được hồi sức triệu chứng kịp thời, tránh biến chứng thần kinh nguy hiểm.
Củ nêm chứa nhiều hoạt chất sinh học quý như diosgenin, nhưng các dạng dịch chiết cô đặc không an toàn cho tất cả mọi người. Người có bệnh lý nhạy cảm hormone, viêm loét đường tiêu hóa nặng, suy giảm chức năng gan và phụ nữ mang thai cần thận trọng, tránh tự ý sử dụng để ngừa rủi ro sức khỏe.
Chiết xuất saponin từ củ mài gừng thể hiện khả năng ức chế mạnh các chất trung gian gây viêm khớp trong ống nghiệm và trên mô hình chuột. Tuy nhiên, giới chuyên môn khuyến cáo người bệnh không nên tự ý dùng thay thuốc điều trị, bởi hiện tại vẫn chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào xác nhận hiệu quả trên cơ thể người.
Củ dó đất là thực vật ký sinh thường bị nhầm lẫn với nấm hoang dại do hình dáng bên ngoài tương đồng. Việc tự ý thu hái trong tự nhiên tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc nghiêm trọng từ nấm độc, dẫn đến tổn thương tạng và nguy hiểm tính mạng nếu người dùng thiếu kiến thức định danh thực vật chuyên sâu.
Người tiểu đường có thể ăn củ gấu tàu ở lượng vừa phải, nhưng hiện chưa có nghiên cứu lâm sàng trên người chứng minh tác dụng hạ đường huyết. Loại củ này không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Nước củ dền giàu dưỡng chất nhưng chứa hàm lượng oxalate rất cao. Người có nguy cơ hoặc tiền sử sỏi thận canxi oxalate, phụ nữ mang thai và bệnh nhân tiểu đường nên hạn chế uống loại nước này để tránh nguy cơ tạo sỏi thận và các phản ứng bất lợi cho sức khỏe.
Rotundin chiết xuất từ củ dòm (chi Stephania) có hoạt tính an thần thông qua tác động lên hệ thần kinh trung ương. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học chất lượng cao hiện nay phần lớn đến từ nghiên cứu tiền lâm sàng, đòi hỏi người dùng phải cẩn trọng và không tự ý lạm dụng dược liệu thô.
Củ chóc chứa tinh thể canxi oxalat và glycoside tim, có thể gây bỏng rát, phù nề thanh quản và nghẹt thở cấp tính. Bốn nhóm đối tượng gồm người bệnh tim mạch, người có cơ địa dị ứng/hô hấp, trẻ nhỏ và phụ nữ mang thai tuyệt đối không tự ý dùng dược liệu thô chưa bào chế chuẩn.
Củ cải ngựa kết hợp cùng cây sen cạn chứa các hợp chất dầu mù tạt tự nhiên, có tác dụng kháng khuẩn phổ rộng và ngăn vi khuẩn bám dính vào bàng quang. Các nghiên cứu lâm sàng cho thấy liệu pháp thảo dược này giúp giảm đáng kể tỷ lệ tái phát nhiễm trùng đường tiết niệu không biến chứng.
Cỏ đậu hai lá được nhiều người truyền tai nhau là bài thuốc chữa viêm khớp hiệu quả. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay chỉ ghi nhận tiềm năng hạ đường huyết trên động vật thí nghiệm, hoàn toàn không có nghiên cứu nào chứng minh thảo dược này chữa được bệnh xương khớp.
Uống nước cỏ đuôi chuột hạ huyết áp là kinh nghiệm dân gian chưa được chứng minh an toàn ở người. Tự ý nấu uống chung với thuốc tim mạch có thể gây giãn mạch quá mức, dẫn tới tụt huyết áp đột ngột nguy hiểm đến tính mạng.
Củ lùn được đồn thổi giúp hạ đường huyết, nhưng hiện chưa có bằng chứng lâm sàng nào chứng minh tác dụng này. Bản chất là củ giàu tinh bột, củ lùn vẫn làm tăng đường sau ăn và không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Chưa có số liệu nghiên cứu cụ thể về hàm lượng khoáng vi lượng trong củ lùn, do đó người suy thận mạn cần thận trọng khi sử dụng. Hạn chế lượng ăn, luộc kỹ bỏ nước và tham khảo ý kiến bác sĩ là giải pháp an toàn để ngăn ngừa nguy cơ tăng kali máu nguy hiểm.
Cỏ đuôi lươn và cây vòi voi thường bị nhầm lẫn trong dân gian khi truyền tai các bài thuốc trị viêm. Tuy nhiên, hai loài cây này khác biệt hoàn toàn về mặt thực vật học lẫn mức độ an toàn sinh học. Trong khi vòi voi tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc gan nghiêm trọng, cỏ đuôi lươn vẫn còn thiếu dữ liệu y khoa chuẩn mực để tùy tiện sử dụng.
