Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.667 bài, trang 73 trên 234
Nhiều người nuôi mèo dùng các chế phẩm diệt ve rận chiết xuất từ hoa cúc trừ sâu vì nghĩ thảo dược luôn lành tính. Thực tế, cơ thể mèo thiếu hụt enzyme glucuronosyltransferase để chuyển hóa pyrethrin, dẫn tới tích tụ độc tố thần kinh, co giật và nguy cơ tử vong cao nếu tiếp xúc.
Chiết xuất cúc trừ sâu và các dẫn xuất pyrethroid từng là giải pháp kinh điển trị chấy, nhưng hiệu quả hiện suy giảm do ký sinh trùng kháng thuốc. Việc tự chế hoa cúc ủ đầu còn tiềm ẩn nguy cơ viêm da tiếp xúc, đỏ rát và kích ứng nghiêm trọng, đòi hỏi người dùng phải hết sức cẩn trọng.
Nhiều người tin rằng hoạt chất apigenin trong trà cúc mâm xôi là chìa khóa vàng giúp ngủ ngon. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học chỉ ra lượng apigenin trong một tách trà khó đạt ngưỡng dược lý gây ngủ; tác dụng thực tế đến từ tổ hợp hoạt chất kích hoạt kênh Cl- trên thụ thể GABA kết hợp cùng hiệu ứng tâm lý thư giãn.
Cù đèn lá dày được dân gian truyền tai chữa đau khớp, đau dạ dày nhưng chứa lượng lớn diterpene hoạt tính mạnh. Bằng chứng khoa học cho thấy các hoạt chất trong cây có tính độc tế bào đáng kể, tiềm ẩn nguy cơ kích ứng tiêu hóa và gây tổn thương gan thận nếu tự ý dùng kéo dài.
Cúc vu chứa hàm lượng inulin và chất chống oxy hóa dồi dào, được khoa học ghi nhận có tác dụng hỗ trợ làm giảm đường huyết và HbA1c. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng hiện nay còn rất hạn chế, loại củ này chỉ đóng vai trò hỗ trợ chế độ ăn chứ không thể thay thế thuốc điều trị đái tháo đường.
Nghiên cứu trên động vật cho thấy flavonoid trong cúc hoa trắng giúp giãn mạch và hạ huyết áp từ 5,7% đến 9,6%. Tuy nhiên, thử nghiệm lâm sàng trên người còn rất ít, người bệnh tuyệt đối không dùng trà hoa cúc thay thế thuốc điều trị theo chỉ định y khoa.
Chiết xuất cúc La Mã đạt chuẩn dược phẩm cho thấy hiệu quả giảm nhẹ triệu chứng và hỗ trợ ngăn ngừa tái phát ở người rối loạn lo âu lan tỏa qua các thử nghiệm lâm sàng. Với độ an toàn cao và ít tác dụng phụ, đây là liệu pháp bổ trợ tiềm năng nhưng không thể thay thế phác đồ điều trị chuyên khoa.
Các nghiên cứu dược lý khẳng định cúc La Mã chứa các hợp chất flavonoid có khả năng chống co thắt cơ trơn ruột và kháng viêm mạnh mẽ. Nhờ cơ chế ức chế enzyme và giảm các chất trung gian gây đau, thảo dược này giúp xoa dịu hiệu quả tình trạng trướng bụng, đầy hơi và hỗ trợ đường tiêu hóa êm dịu hơn.
Nhiều người quan tâm liệu cúc hoa xoắn (chi Inula) có thể hỗ trợ kiểm soát đường huyết hay không. Các nghiên cứu thực nghiệm bước đầu cho thấy chiết xuất từ loài thực vật thuộc chi này có hoạt tính ức chế enzyme tiêu hóa carbohydrate như alpha-glucosidase trong ống nghiệm, giúp làm chậm hấp thu đường, nhưng dữ liệu lâm sàng trên người vẫn chưa có.
Hoa cúc bách nhật từng được ghi nhận trong y học dân gian và chứa các sắc tố betalain tự nhiên, nhưng hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh hiệu quả hạ huyết áp trên người. Người bệnh không nên tự ý dùng trà hoa bách nhật thay thế thuốc điều trị.
Nghiên cứu lâm sàng cho thấy cúc La Mã giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ chủ quan và giảm số lần thức giấc giữa đêm, nhưng không kéo dài tổng thời gian ngủ hay chữa khỏi mất ngủ mãn tính. Đây là liệu pháp hỗ trợ thư giãn an toàn nhưng tác dụng chỉ mang tính ngắn hạn.
Rễ cây cói sinh trưởng tại các vùng đầm lầy, cửa sông có khả năng tích lũy nồng độ chì và cadmium rất cao từ bùn đất. Việc tự ý thu hái rễ cói đun nước uống làm tăng nguy cơ tổn thương gan, thận và nhiễm độc kim loại nặng mạn tính.
Chiết xuất cóc kèn leo mang lại hiệu quả giảm đau khớp tương đương các thuốc kháng viêm tiêu chuẩn trong các thử nghiệm lâm sàng ngắn hạn. Thảo dược này ít gây khó tiêu và kích ứng dạ dày hơn thuốc naproxen, nhưng tác dụng phụ chủ yếu vẫn tập trung ở hệ tiêu hóa và cần dùng thận trọng.
Ăn hạt cô la lâu dài tiềm ẩn nguy cơ gây hại cho dạ dày do kích thích tăng tiết acid dịch vị mạnh. Các alkaloid nhóm xanthine trong hạt như caffeine và theophylline thúc đẩy tế bào dạ dày sản sinh acid thừa, dễ làm tổn thương niêm mạc và khiến tình trạng viêm loét tiến triển trầm trọng hơn.
Uống nước sắc từ cây cóc kèn tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc cấp tính do chứa rotenone – chất ức chế mạnh quá trình hô hấp tế bào ở ty thể. Ngộ độc chất này gây nôn mửa, tụt huyết áp, toan chuyển hóa nặng, tổn thương thần kinh và thậm chí dẫn đến tử vong nếu không cấp cứu kịp thời.
Côn bố chứa chất xơ hòa tan alginate giúp hỗ trợ giảm hấp thu chất béo tại ruột trên động vật, nhưng bằng chứng hạ huyết áp và mỡ máu ở người còn sơ bộ. Người bệnh không nên tự ý bỏ thuốc điều trị và cần ăn chừng mực để tránh nạp thừa iod cùng natri.
Nhiều người có thói quen giã đắp cây cò cò tươi lên da khi bị mụn nhọt, ngứa ngáy hoặc trầy xước. Tuy nhiên, việc đắp thảo mộc tươi chưa qua xử lý lên da tiềm ẩn nguy cơ cao gây viêm da tiếp xúc dị ứng, kích ứng biểu bì và gia tăng nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn nguy hiểm.
Chiết xuất vỏ cóc rừng đã được chứng minh giúp chống oxy hóa, giảm men gan và giảm tổn thương tế bào trên mô hình chuột thí nghiệm. Tuy nhiên, hiệu quả này chưa được thử nghiệm trên người; người dân không nên tự ý dùng vỏ cây truyền miệng để giải độc rượu bia thay thế can thiệp y khoa.
Nghiên cứu in vitro cho thấy chiết xuất lá cò ke có hoạt tính ức chế mạnh men alpha-glucosidase, giúp làm chậm giải phóng đường. Dù vậy, thảo dược này chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, người bệnh tuyệt đối không dùng nước sắc lá cò ke thay thế thuốc hạ đường huyết.
Người đái tháo đường hoàn toàn có thể ăn đào tươi nhờ hàm lượng chất xơ dồi dào và các hợp chất chống oxy hóa tự nhiên. Tuy nhiên, người bệnh cần kiểm soát khẩu phần vừa phải, ăn cả quả thay vì uống nước ép hay đồ hộp để tránh làm đường huyết tăng vọt.
