Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.669 bài, trang 80 trên 234
Nhiều người truyền tai nhau cách giã cây chút chít đắp ngoài da để trị mẩn ngứa. Dù chiết xuất từ loài cây này có tính kháng khuẩn và chống viêm trong phòng thí nghiệm, việc đắp cây tươi tại nhà lại tiềm ẩn nguy cơ cao gây viêm da tiếp xúc dị ứng và bội nhiễm vi khuẩn nguy hiểm.
Cây chóc máu (*Salacia chinensis*) chứa nhiều chất chống oxy hóa và giúp giảm tổn thương tế bào gan trong phòng thí nghiệm cũng như trên chuột đái tháo đường. Tuy nhiên, hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người chứng minh công dụng bảo vệ gan, người dân tuyệt đối không tự ý dùng thay thuốc chữa bệnh.
Chỉ thực là vị thuốc quen thuộc trong các thang đông y trị đầy bụng, nhưng người bị trào ngược dạ dày thực quản cần thận trọng khi sử dụng. Dù giúp tăng tốc độ làm rỗng dạ dày, các hoạt chất trong dược liệu này có cơ chế tác động hai chiều phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ nếu dùng sai liều lượng hoặc sai thể bệnh.
Uống hạt chùm bao lớn thô để trị bệnh ngoài da theo kinh nghiệm truyền miệng tiềm ẩn hiểm họa lớn cho sức khỏe. Thảo dược tự nhiên này có thể gây bỏng rát, tổn thương niêm mạc dạ dày và kích hoạt phản ứng viêm, dẫn tới viêm gan nhiễm độc và hoại tử tế bào gan cấp tính.
Nhiều người có thói quen dùng nhựa chò nâu đắp ngoài da để trị lở loét theo kinh nghiệm dân gian. Tuy nhiên, các hợp chất nhựa thô chưa qua tinh chế tiềm ẩn nguy cơ gây kích ứng tiếp xúc nặng, nhiễm trùng mô hạt và làm tổn thương sắc tố da khó hồi phục.
Cơm chôm chôm chứa nhiều đường tự nhiên và ít chất xơ đậm đặc, có thể làm đường huyết tăng nhanh nếu ăn nhiều cùng lúc. Người bệnh đái tháo đường vẫn có thể thưởng thức loại quả này an toàn nếu kiểm soát nghiêm ngặt khẩu phần từ 3-5 quả mỗi lần và ăn đúng thời điểm.
Các nghiên cứu độc tính bán trường diễn và thử nghiệm lâm sàng chứng minh chiết xuất chóp mao lưới không gây tổn thương mô học hay rối loạn chức năng gan, thận ở các mức liều khảo sát chuẩn. Dược liệu này dung nạp tốt, an toàn cho chuyển hóa đường và lipid máu.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước sắc cây chóc gai để thải độc gan, làm mát cơ thể. Dù các nghiên cứu trên chuột cho thấy dịch chiết loài cây này có khả năng chống oxy hóa và hỗ trợ phục hồi enzym gan, khoa học hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả thanh lọc chất độc trên cơ thể người.
Ăn thịt chó đã nấu chín không ghi nhận gây lây nhiễm virus dại, nhưng khâu giết mổ và chế biến thịt sống lại tiềm ẩn nguy cơ tử vong rất lớn. Quá trình tiếp xúc với mô thần kinh, nước bọt dính vào vết thương hở chính là con đường lây truyền virus sang người.
Cây chó đẻ răng cưa được khoa học chứng minh có khả năng ức chế tinh thể canxi oxalat và hỗ trợ đào thải cặn sỏi nhỏ, nhưng không thể làm tan biến các khối sỏi lớn lâu năm như lời đồn. Người bệnh cần hiểu đúng cơ chế để tránh biến chứng tắc nghẽn niệu quản nguy hiểm.
Nghiên cứu thực nghiệm cho thấy chòi mòi tía có khả năng ức chế enzyme tiêu hóa chất béo và cải thiện mỡ máu trên động vật. Tuy nhiên, bằng chứng trên người hiện chưa có và chiết xuất hạt dược liệu này từng ghi nhận nguy cơ gây rối loạn chức năng gan, thận khi dùng kéo dài.
Chiết xuất chòi mòi mới chỉ được ghi nhận có một số hoạt chất ức chế phản ứng viêm trong ống nghiệm, hoàn toàn chưa có bằng chứng bảo vệ niêm mạc hay chữa viêm dạ dày trên người. Người bệnh không nên tự ý dùng để tránh rủi ro sức khỏe.
Nước sắc cây chòi mòi thường được dùng trong dân gian để giải độc, nhưng nghiên cứu cho thấy một số loài chòi mòi chứa dẫn xuất axit aristolochic có nguy cơ gây độc thận mạn tính. Người suy giảm chức năng thận, gan và người cao tuổi cần hết sức thận trọng để tránh nguy cơ xơ hóa thận.
Ăn thịt chó chưa qua kiểm dịch thú y tiềm ẩn nguy cơ cao nhiễm ấu trùng sán dải, giun tròn cùng nhiều ký sinh trùng đường ruột nguy hiểm. Do chó có tập tính săn mồi và ăn thịt sống, mầm bệnh dễ tích tụ và lây truyền sang người khi ăn thịt chưa nấu chín kỹ.
Chiết xuất từ cây chuối hoa (Canna indica) có nhiều hoạt tính sinh học nhưng cũng tiềm ẩn độc tính tế bào và nguy cơ chống đông máu. Người dân không nên tùy tiện đun sắc uống, đặc biệt bệnh nhân suy gan, suy thận, người rối loạn đông máu cần tuyệt đối tránh xa.
Châu chấu tự nhiên tuy giàu đạm nhưng tiềm ẩn nguy cơ tích tụ thuốc trừ sâu và kim loại nặng độc hại từ đồng ruộng và chất thải công nghiệp. Việc ăn côn trùng hoang dã không rõ nguồn gốc có thể gây hại cho sức khỏe, đặc biệt là ở trẻ nhỏ.
Người bị bệnh gút và tăng acid uric máu không nên ăn châu chấu. Các nghiên cứu chỉ ra rằng nhóm côn trùng này chứa hàm lượng protein và purine rất cao. Quá trình chế biến nhiệt như luộc hay nướng không giúp loại bỏ purine, từ đó làm tăng mạnh nồng độ acid uric và kích hoạt cơn gút cấp.
Các nghiên cứu bước đầu cho thấy chiết xuất cây chành rành có khả năng hạ đường huyết và cải thiện chuyển hóa mỡ, nhưng toàn bộ kết quả mới chỉ dừng lại trên chuột và tế bào thí nghiệm. Hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, bệnh nhân tuyệt đối không tự ý dùng thay thuốc điều trị.
Cây chi Pothos (chân rết, trầu bà) và nhiều loài họ Ráy không an toàn khi nhai hoặc nuốt do chứa hàm lượng cao tinh thể oxalat canxi hình kim không hòa tan. Tiếp xúc trực tiếp có thể gây bỏng rát khoang miệng, nôn mửa và phù nề thanh quản đe dọa đường thở.
Uống nước sắc chàm lá nhỏ để trị viêm theo kinh nghiệm truyền miệng tiềm ẩn 4 rủi ro ngộ độc lớn đối với dạ dày, ruột và gan do hoạt chất đậm đặc không được kiểm soát liều lượng, dễ khiến người bệnh bỏ lỡ cơ hội điều trị y tế an toàn.
