Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.836 bài, trang 25 trên 242
Nghiên cứu khoa học cho thấy hoạt chất cedrol trong tinh dầu gỗ tuyết tùng có tác dụng an thần và kích hoạt hệ thần kinh phó giao cảm giúp cơ thể thư giãn. Tuy nhiên, đây chỉ là liệu pháp hỗ trợ thư giãn tinh thần tự nhiên, không thể thay thế các phương pháp điều trị mất ngủ y khoa.
Tiền hồ hoa trắng (*Peucedanum praeruptorum*) và tiền hồ hoa tím (*Angelica decursiva*) là hai loài dược liệu hoàn toàn khác biệt về mặt di truyền và cấu trúc coumarin. Trong điều trị hô hấp, tiền hồ hoa trắng chứa coumarin dạng góc giúp giảm ho và chống viêm rõ rệt, trong khi tiền hồ hoa tím chứa coumarin dạng thẳng với các hoạt tính sinh học khác.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy chiết xuất tiền hồ chứa các hoạt chất coumarin giúp giảm viêm dị ứng và giảm tăng phản ứng phế quản trên mô hình động vật. Dù vậy, dữ liệu hiện tại mới chỉ dừng lại ở quy mô phòng thí nghiệm, chưa đủ bằng chứng lâm sàng để khẳng định hiệu quả điều trị hen trên người.
Tiêm ma lá chẻ chứa các hoạt chất có khả năng kháng viêm và giảm đau trên mô hình tế bào và động vật thí nghiệm. Tuy nhiên, do chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, người bệnh không nên tự ý dùng thay thuốc điều trị khớp.
Các nghiên cứu trên chuột cho thấy chiết xuất tiêu lốt có thể hỗ trợ giảm cân, hạ mỡ máu và ngừa gan nhiễm mỡ nhờ kích hoạt AMPK. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng quy mô trên người hiện vẫn chưa có, người tiêu dùng không nên lạm dụng loại gia vị này để ép cân hay thay thế thuốc điều trị.
Hạt tiêu hồng thương mại thực chất là quả của cây tiêu giả *Schinus terebinthifolius*, không cùng họ với hồ tiêu thông thường. Loại hạt này tiềm ẩn nguy cơ dị ứng chéo nghiêm trọng ở người mẫn cảm với hạt điều và hạt dẻ cười, đòi hỏi người tiêu dùng cần hiểu rõ để phòng ngừa rủi ro.
Chiết xuất tiêm ma lá chẻ cho thấy tiềm năng hạ axit uric trên mô hình tế bào và động vật nhờ điều hòa vận chuyển urat ở thận. Tuy nhiên, thảo dược này chỉ có thể hỗ trợ bài tiết, hoàn toàn không có khả năng dập tắt cơn đau gút cấp hay chữa dứt điểm bệnh như nhiều lời đồn thổi.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy chiết xuất và tinh dầu tiêu giả có khả năng kháng khuẩn, chống nấm và giảm viêm trên mô hình tế bào và động vật. Dù vậy, dữ liệu lâm sàng trên người vẫn chưa có, do đó người dùng chỉ nên sử dụng như gia vị ẩm thực, không thể thay thế thuốc điều trị.
Uống dầu argan có thể hỗ trợ giảm nhẹ cholesterol toàn phần, LDL-cholesterol và triglyceride nhờ nguồn axit béo chưa bão hòa dồi dào. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện có chỉ dựa trên cỡ mẫu nhỏ, hiệu quả ở mức khiêm tốn và hoàn toàn không thể thay thế thuốc điều trị mỡ máu được bác sĩ chỉ định.
Quan niệm Đông y cho rằng tiêu Tứ Xuyên giúp trục hàn, giảm đau khớp có cơ sở sinh học tiền lâm sàng, khi các chiết xuất thể hiện khả năng giảm đau và kháng viêm trên tế bào và động vật. Dẫu vậy, hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, do đó loại gia vị này không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Thổ tế tân chứa các dẫn xuất tương tự axit aristolochic có nguy cơ gây độc thận mạn tính. Việc dùng chung dược liệu này với thuốc hạ huyết áp hoặc thuốc điều trị thận có thể làm tăng tải lọc cầu thận, gây xung đột chuyển hóa và tăng rủi ro suy giảm chức năng lọc của thận.
Nhiều người truyền tai nhau dùng tiêu thạch để tán sỏi tiết niệu, song y học hiện đại hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh hiệu quả của khoáng chất này. Thay vào đó, các liệu pháp kiềm hóa nước tiểu bằng hợp chất citrat hoặc nước chanh mới là phương pháp được khoa học ghi nhận giúp điều chỉnh chuyển hóa và ngừa sỏi tái phát.
Thổ đinh quế thường được dân gian đồn thổi có tác dụng an thần và chống co giật kỳ diệu. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học tiền lâm sàng cho thấy nước sắc thảo dược này không làm giảm thời gian co giật, hoàn toàn không thể thay thế phác đồ điều trị động kinh chuẩn y khoa.
Thục quỳ chứa lượng chất nhầy dồi dào giúp làm dịu niêm mạc họng và tiêu hóa, nhưng lớp gel nhớt này lại cản trở cơ học quá trình hòa tan và hấp thu thuốc uống dùng kèm. Để đảm bảo hiệu quả điều trị và tránh thất bại trị liệu, người dùng cần uống thục quỳ cách xa thuốc điều trị tối thiểu 2 giờ.
Dầu argan thường được quảng bá như giải pháp dưỡng da lành tính, nhưng chưa có bằng chứng khoa học xác nhận khả năng điều trị mụn trứng cá. Do chứa hàm lượng acid oleic đáng kể – thành phần liên quan đến nguy cơ hình thành nhân mụn và thúc đẩy phản ứng viêm khi bị oxy hóa – dầu argan tiềm ẩn nguy cơ gây bít tắc lỗ chân lông ở người có làn da dầu.
Uống nước hoa thục quỳ trị dứt sỏi thận là kinh nghiệm truyền miệng chưa có chứng cứ lâm sàng trên người. Nghiên cứu thực nghiệm trên chuột cho thấy chiết xuất rễ thục quỳ giúp giảm cặn canxi oxalat và hạ oxalat nước tiểu, song chưa đủ chuẩn hóa để thay thế điều trị y khoa.
Cây thủy lệ (*Hydrolea zeylanica*) thể hiện khả năng ức chế enzyme tiêu hóa carbohydrate và hạ đường huyết rõ rệt trên mô hình chuột thí nghiệm. Tuy nhiên, toàn bộ dữ liệu mới chỉ dừng lại ở dược lý thực nghiệm, hiện chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người bệnh đái tháo đường để khẳng định hiệu quả điều trị.
Nghiên cứu trên động vật cho thấy chiết xuất thảo đậu khấu bắc có khả năng ức chế enzym alpha-glucosidase giúp làm chậm hấp thu đường bột và hỗ trợ bảo vệ tế bào gan. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người còn thiếu, người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thảo dược thay thế thuốc điều trị đái tháo đường.
Dùng thảo đậu khấu kéo dài có thể ức chế các enzym gan CYP450 quan trọng như CYP1A2 và CYP3A4, làm giảm khả năng đào thải thuốc điều trị. Khi dùng chung với thuốc chống đông máu, nồng độ thuốc tích tụ dễ gây tương tác hiệp đồng, dẫn tới nguy cơ xuất huyết khó cầm và ngộ độc đe dọa tính mạng.
Nhiều người lo ngại thổ phục linh làm tăng đào thải thuốc tây qua thận gây mất tác dụng, nhưng thực tế khoa học chưa ghi nhận điều này. Mối lo ngại thực sự nằm ở việc các hoạt chất trong thảo dược có thể ức chế enzyme gan CYP2D6, làm chậm chuyển hóa và tăng nguy cơ tích tụ nồng độ thuốc.
