Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
202 bài, trang 3 trên 11
Phụ nữ mang thai không nên tùy tiện sử dụng nghệ trắng hoặc các chế phẩm nghệ cô đặc. Dù nghệ là gia vị quen thuộc, hoạt chất curcumin ở nồng độ cao đã được chứng minh có thể gây độc tế bào phôi thai, giảm khả năng làm tổ và tiềm ẩn nguy cơ dị tật trong các nghiên cứu tiền lâm sàng.
Nghệ trắng chứa nhiều hoạt chất sinh học mạnh nhưng không hoàn toàn lành tính. Các bằng chứng khoa học cho thấy người có cơ địa xuất huyết, người sắp phẫu thuật, người mắc sỏi mật hoặc đang dùng thuốc chuyển hóa qua gan không nên tự ý dùng nghệ trắng để tránh nguy cơ chảy máu kéo dài và tương tác thuốc nguy hiểm.
Bột nghệ truyền thống và nước trà hãm chứa curcuminoid tự do kỵ nước nên độ hấp thu vào cơ thể rất thấp. Các dạng cao chiết ứng dụng công nghệ micelle, phức hợp cyclodextrin hoặc phối hợp tinh dầu nghệ tự nhiên giúp cải thiện sinh khả dụng lên từ hàng lần đến hàng chục lần.
Curcuma zanthorrhiza cùng các chiết xuất nghệ mang lại nhiều lợi ích sinh học nhưng tiềm ẩn rủi ro cho phụ nữ mang thai, nam giới chuẩn bị sinh con, người sắp phẫu thuật và bệnh nhân dùng thuốc chống đông máu. Người tiêu dùng cần nắm rõ khuyến cáo khoa học để tránh các tương tác nguy hiểm đến tính mạng.
Uống nghệ zanthorrhiza không gây viêm loét dạ dày như nhiều người lầm tưởng, bởi các nghiên cứu độc tính xác nhận dược liệu này không làm tổn thương niêm mạc tiêu hóa. Tuy nhiên, việc lạm dụng chiết xuất nghệ ở liều lượng quá cao có thể gây kích ứng đường ruột, dẫn đến buồn nôn và tiêu chảy nghiêm trọng.
Nghiên cứu cho thấy hoạt chất xanthorrhizol chiết xuất từ nghệ Java có khả năng kháng khuẩn *Streptococcus mutans* và giảm đến 60% sự hình thành mảng bám trong ống nghiệm. Dù vậy, dữ liệu lâm sàng trên người còn rất hạn chế và chưa thể thay thế các biện pháp nha khoa chuẩn.
Nhiều người mắc thoái hóa khớp gối tìm đến nghệ với mong muốn thay thế thuốc giảm đau tây y nhằm tránh hại dạ dày. Dù các chiết xuất curcumin cho thấy hiệu quả xoa dịu cơn đau tương đương ibuprofen ở các thử nghiệm ngắn hạn, người bệnh tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc điều trị khi chưa tham vấn bác sĩ.
Nhiều người tin dùng nghệ trắng để thải độc gan, song các bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy tác dụng này bị phóng đại. Hoạt tính bảo vệ tế bào gan của nghệ trắng mới chỉ ghi nhận trong ống nghiệm và mô hình động vật, hoàn toàn thiếu vắng các thử nghiệm lâm sàng kiểm chứng hiệu quả trên cơ thể người.
Nghệ là gia vị quen thuộc nhưng có thể gây nguy cơ xuất huyết nguy hiểm khi dùng chung với thuốc chống đông warfarin hoặc aspirin. Hoạt chất trong nghệ có tiềm năng khuếch đại tác dụng của thuốc và can thiệp vào enzym chuyển hóa, khiến người bệnh dễ bị bầm tím, chảy máu tiêu hóa hoặc các biến chứng khó cầm.
Nga truật (nghệ đen) được truyền miệng với nhiều công dụng, nhưng đặc tính phá huyết trục ứ mạnh khiến vị thuốc này chống chỉ định cho phụ nữ mang thai, người huyết áp thấp, bệnh nhân rối loạn đông máu sắp phẫu thuật và người ung thư tự ý bỏ phác đồ.
Nghệ trắng (*Curcuma aromatica*) thể hiện hoạt tính kháng viêm trong thử nghiệm tế bào, nhưng các nghiên cứu trên mô hình động vật cho thấy loài nghệ này không làm giảm sưng phù do viêm khớp. Hiện chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh nghệ trắng có thể chữa viêm khớp trên người.
Uống bột nghệ đen hằng ngày không có chỉ định y khoa tiềm ẩn nguy cơ kích ứng niêm mạc dạ dày và quá liều tinh dầu. Hoạt chất sesquiterpenoid trong nghệ đen có hoạt tính mạnh, người bệnh viêm loét đường tiêu hóa và phụ nữ mang thai cần thận trọng để tránh các rủi ro độc tính khó lường.
Nghệ chứa curcumin giúp làm giảm rõ rệt các triệu chứng khó chịu và khó tiêu ở người viêm loét dạ dày tá tràng. Dẫu vậy, bằng chứng lâm sàng khẳng định curcumin không thể tiêu diệt vi khuẩn Helicobacter pylori, do đó người bệnh không thể dùng nghệ thay thế phác đồ điều trị y khoa chuẩn.
Nga truật (nghệ đen) được y học cổ truyền sử dụng phổ biến để giảm đầy hơi, khó tiêu và kích thích ăn uống. Nghiên cứu lâm sàng bước đầu cho thấy dược liệu này hỗ trợ cải thiện chứng khó tiêu và chán ăn, song bằng chứng trên người còn khiêm tốn, đòi hỏi người dùng cần thận trọng và hiểu đúng giới hạn.
Nga truật (nghệ đen) thường được đồn thổi có khả năng chữa khỏi u xơ tử cung. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện tại chỉ dừng ở mức ức chế tế bào khối u trong ống nghiệm và trên động vật, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả làm tiêu u xơ ở phụ nữ.
Các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy hoạt chất curzerenone trong nga truật (nghệ đen) có khả năng ức chế phản ứng viêm và ngưng tập tiểu cầu, trong khi alismol chủ yếu thể hiện độc tính trên tế bào ung thư. Tuy nhiên, toàn bộ dữ liệu hiện nay mới dừng lại ở mức độ tế bào và động vật, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người.
Nghệ đen và nghệ vàng là hai loài thảo dược thuộc chi Curcuma nhưng có cấu tạo hóa thực vật, tinh dầu và tác dụng sinh học hoàn toàn khác nhau. Việc hiểu nhầm công dụng và tự ý dùng lẫn lộn nghệ đen thay nghệ vàng có thể gây nguy cơ xuất huyết hoặc tương tác thuốc bất lợi do ức chế men gan ruột.
Bột vỏ hàu (mẫu lệ) thô có khả năng hấp thu và sinh khả dụng tương đương canxi carbonat tổng hợp, không vượt trội hơn như nhiều lời đồn thổi. Canxi từ vỏ hàu chỉ cải thiện mức hấp thu khi trải qua công nghệ chế biến sâu như thủy phân, nhiệt hóa hoặc xử lý nano.
Chiết xuất hạt me phối hợp cùng các thảo dược như nghệ đang cho thấy tiềm năng giảm đau khớp, cải thiện khả năng vận động và giảm dấu ấn thoái hóa sụn trong các thử nghiệm lâm sàng. Tuy nhiên, hiệu quả này đến từ dạng chiết xuất chuẩn hóa của hạt, không tương đồng với việc ăn cùi thịt me thông thường.
Long duyên hương tự nhiên là khối sáp bài tiết từ ruột cá voi nhà táng chứa ambrein và nhiều hợp chất thứ cấp, trong khi ambroxide nhân tạo là phân tử hương thơm đơn lẻ tinh khiết được tổng hợp hóa học hoặc công nghệ sinh học nhằm thay thế nguồn nguyên liệu quý hiếm này.
