Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.840 bài, trang 37 trên 242
Shilajit và sâm Ấn Độ Ashwagandha đều hỗ trợ thể lực và giảm mệt mỏi nhưng hoạt động theo cơ chế khác nhau. Ashwagandha hỗ trợ tối ưu tiêu thụ oxy và điều hòa thần kinh, trong khi Shilajit thúc đẩy sản sinh ATP ty thể. Bằng chứng lâm sàng trên người của Ashwagandha hiện vững chắc hơn Shilajit.
Khẳng định sa sâm bắc có thể ức chế hay điều trị ung thư dạ dày là sai sự thật. Bằng chứng khoa học hiện chỉ dừng ở thử nghiệm trong ống nghiệm, hoạt chất falcarindiol kém bền và cho kết quả không nhất quán. Người bệnh tuyệt đối không bỏ hóa trị để dùng thảo dược.
Nhiều nghiên cứu thực nghiệm xác nhận hoạt chất luteolin trong cỏ seo gà có khả năng ức chế phản ứng viêm thông qua việc chặn các con đường truyền tín hiệu tế bào. Tuy nhiên, phần lớn dữ liệu hiện chỉ dừng lại ở mô hình tế bào và động vật, người dùng không nên tự ý dùng dược liệu thay thế thuốc điều trị.
Rau sao nhái chứa các hoạt chất chống oxy hóa và giúp cải thiện độ nhạy insulin ở mức độ khiêm tốn trong thử nghiệm lâm sàng trên bệnh nhân đái tháo đường típ 2. Tuy nhiên, loại rau này không làm hạ đường huyết vượt trội và hoàn toàn không thể thay thế thuốc điều trị theo đơn của bác sĩ.
Sen cạn thường được truyền tai như bài thuốc tự nhiên trị ho và viêm đường hô hấp. Dữ liệu khoa học xác nhận hoạt chất trong sen cạn có tác dụng kháng khuẩn và kích hoạt miễn dịch niêm mạc thở. Tuy nhiên, thảo dược này chỉ đóng vai trò hỗ trợ, không thể thay thế phác đồ điều trị nhiễm trùng.
Cọ lùn (Saw Palmetto) có thể hỗ trợ giảm rụng tóc và cải thiện nhẹ mật độ sợi tóc ở người bị rụng tóc do nội tiết nhờ đặc tính kháng androgen. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng hiện tại cho thấy hiệu lực của thảo dược này ở mức khiêm tốn và chưa thể thay thế các thuốc điều trị y khoa đã được phê chuẩn.
Người đang dùng thuốc điều trị đái tháo đường không nên ăn một lượng lớn rau sao nhái cùng lúc. Dù chứa hoạt chất hỗ trợ giảm đường huyết, việc tiêu thụ thảo dược này quá nhiều có thể gây tương tác cộng gộp với thuốc Tây, làm tăng nguy cơ hạ đường huyết quá mức nguy hiểm cho sức khỏe.
Ngậm vỏ sao đen có thể giảm đau răng tạm thời nhờ đặc tính săn se và kháng viêm tự nhiên. Tuy nhiên, bài thuốc dân gian này hoàn toàn không thể diệt sạch vi khuẩn hay phục hồi men răng hỏng. Người bệnh không nên lầm tưởng cơn đau dịu đi là đã khỏi bệnh mà trì hoãn việc điều trị nha khoa.
Rượu sao biển thường được đồn thổi là bài thuốc quý chữa dứt điểm thoái hóa và đau nhức khớp. Dù vậy, khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận hoạt tính kháng viêm của các hợp chất tinh khiết chiết từ sao biển trên tế bào và động vật thí nghiệm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh rượu sao biển có tác dụng điều trị bệnh khớp trên người.
Sa nhân trắng và thảo quả cùng thuộc họ Gừng nhưng khác biệt lớn về thành phần hoạt chất và công dụng trị bệnh tỳ vị. Trong khi sa nhân trắng chuyên điều hòa rối loạn tiêu hóa do thấp trệ, thảo quả lại sở hữu hàm lượng tinh dầu hạt vượt trội cùng hợp chất diarylheptanoid đặc trưng, giúp làm ấm bụng, giảm đầy trướng và chống nôn mửa.
Nhiều mẹo dân gian truyền tai dùng vỏ sao đen chữa viêm lợi, nhưng các dữ liệu khoa học hiện có chỉ tập trung phân tích đặc tính sinh học của vi khuẩn răng miệng Streptococcus mutans chứ chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả điều trị viêm lợi hay diệt khuẩn thực tế từ vỏ sao đen trên người.
Polysaccharide chiết xuất từ rễ sa sâm bắc thể hiện tiềm năng điều hòa miễn dịch và chống viêm đáng chú ý trong các thử nghiệm trên tế bào và động vật. Tuy nhiên, giới khoa học hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, do đó người dùng không nên tự ý lạm dụng thảo dược này để thay thế các phương pháp y khoa.
Uống bột canxi san hô để kiềm hóa máu chống ung thư là quan niệm hoàn toàn sai lầm. Khoa học xác định canxi san hô chứa 24% canxi và 12% magie, chủ yếu nghiên cứu trong ghép xương hoặc làm nguồn bổ sung khoáng chất, không thể thay đổi độ pH máu hay điều trị bệnh nan y.
Nghiên cứu tiền lâm sàng ghi nhận chiết xuất sa nhân tím có khả năng ức chế các cytokine gây viêm và bảo vệ hàng rào niêm mạc ruột trên mô hình chuột. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, người bệnh viêm đại tràng không được tự ý dùng thay thế thuốc điều trị y khoa.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy tinh dầu san trắng có hoạt tính ức chế đáng kể trên một số chủng vi khuẩn gram âm và gram dương như *Staphylococcus aureus* hay *Escherichia coli*. Dẫu vậy, đây mới chỉ là dữ liệu nuôi cấy tế bào, chưa phải bằng chứng lâm sàng thay thế thuốc điều trị trên người.
Quan niệm uống lá sam hạt đỏ (thông đỏ) giúp ngừa và trị ung thư là hoàn toàn sai lầm. Dù cây chứa hoạt chất để tinh chế thuốc Taxol, việc tự ý sắc lá thô uống không mang lại hiệu quả diệt khối u trên người mà còn tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc nghiêm trọng do các độc chất tự nhiên chưa qua tinh chế.
Hoạt chất swertiamarin chiết xuất từ cây sam hoa nách cho thấy khả năng chống oxy hóa, kháng viêm và hỗ trợ chuyển hóa mỡ máu hiệu quả. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện nay chủ yếu dừng lại ở mức thử nghiệm trên tế bào và động vật, chưa thể thay thế thuốc điều trị.
Rau sam nhỏ được dân gian truyền tai có khả năng hạ đường huyết, nhưng y học hiện đại chưa có thử nghiệm lâm sàng nào trên người xác nhận hiệu quả này. Cây chỉ ghi nhận chứa chất chống oxy hóa và khoáng chất dồi dào, người bệnh tiểu đường không được tự ý bỏ thuốc điều trị.
Sa nhân trắng là vị thuốc quen thuộc giúp giảm cảm giác đầy trướng, ấm ách bụng và co thắt ruột. Các nghiên cứu tiền lâm sàng ghi nhận các hoạt chất như borneol, beta-sitosterol và tinh dầu trong sa nhân giúp điều hòa nhu động tiêu hóa và củng cố hàng rào niêm mạc ruột hiệu quả.
Chiết xuất từ cây sam hoa nách cho thấy tiềm năng chống viêm, chống oxy hóa và cải thiện chuyển hóa đường huyết trong các nghiên cứu tiền lâm sàng trên động vật. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay vẫn chưa đủ để khẳng định hiệu quả trên người và thảo dược này hoàn toàn không thể thay thế thuốc điều trị đái tháo đường.
