Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.840 bài, trang 45 trên 242
Các nghiên cứu bước đầu cho thấy dịch chiết và saponin từ phong quỳ suối có khả năng ức chế tế bào ung thư trong ống nghiệm và mô hình động vật. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng lâm sàng trên người, người bệnh tuyệt đối không dùng thảo dược này để thay thế các phương pháp điều trị y khoa chính thống.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy chiết xuất từ lá cây phù dung và đài hoa bụp giấm có thể ức chế enzym tiêu hóa tinh bột alpha-glucosidase. Hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người xác nhận trà hoa phù dung hạ được đường huyết. Người bệnh tuyệt đối không dùng loại trà này thay thế thuốc điều trị.
Phối hợp thảo dược phong hà với thuốc điều trị đái tháo đường tiềm ẩn nguy cơ cộng gộp khiến đường huyết tụt giảm quá mức nguy hiểm. Các hoạt chất trong phong hà có khả năng hạ đường huyết mạnh và kích thích tiết insulin trên mô hình động vật, đòi hỏi người bệnh phải hết sức cẩn trọng và tham khảo ý kiến bác sĩ.
Phòng phong là vị thuốc quen thuộc trong bài cổ phương Ngọc bình phong tán. Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy bài thuốc này có thể ức chế virus cúm và điều hòa miễn dịch, nhưng chưa đủ bằng chứng khẳng định tác dụng ngăn ngừa hoàn toàn bệnh cảm cúm trên người.
Cây phong hà chứa các hợp chất polyacetylene có hoạt tính ức chế các chất gây viêm mạnh mẽ trên mô hình nuôi cấy tế bào và động vật thí nghiệm. Tuy nhiên, giới khoa học hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, người dân tuyệt đối không nên tự ý dùng thay thế thuốc điều trị.
Cây phèn đen thường được truyền tai dùng làm thuốc thanh nhiệt, nhưng việc tự ý sắc vỏ thân và rễ uống tiềm ẩn nhiều rủi ro. Các bộ phận này chứa hàm lượng hoạt chất và alkaloid cao, dễ tích tụ gây quá tải cho gan thận nếu lạm dụng mà không có chỉ định y khoa.
Chiết xuất từ cây phèo heo (*Enterolobium cyclocarpum*) bước đầu cho thấy khả năng ức chế chất gây viêm và điều hòa miễn dịch trong các thử nghiệm tiền lâm sàng trên tế bào và động vật. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có bất kỳ nghiên cứu lâm sàng nào trên người, do đó người dân tuyệt đối không nên tự ý sử dụng để chữa bệnh.
Phá cố chỉ là vị thuốc Đông y quen thuộc nhưng các nghiên cứu khoa học cảnh báo hoạt chất trong dược liệu này có thể gây hoại tử tế bào gan, viêm gan ứ mật và suy giảm chức năng gan cấp tính, đặc biệt nguy hiểm khi tự ý dùng liều cao hoặc kết hợp cùng các loại thuốc khác.
Cấy vi sinh phân (FMT) đã trở thành liệu pháp đột phá trong điều trị nhiễm trùng ruột do *Clostridioides difficile* tái phát, nhất là khi kháng sinh mất tác dụng. Dù đem lại tỷ lệ khỏi bệnh cao và ít biến cố nghiêm trọng, đây là thủ thuật y khoa chuẩn hóa cần được bác sĩ chuyên khoa chỉ định khắt khe.
Các thử nghiệm lâm sàng cho thấy xông hít tinh dầu phong lữ giúp giảm mức độ lo âu, hạ bớt căng thẳng và xua tan mệt mỏi, đặc biệt ở bệnh nhân đau nhiều hoặc người chịu áp lực công việc cao. Dù vậy, phương pháp này chỉ đóng vai trò hỗ trợ và không thể thay thế điều trị y khoa.
Nhiều lời đồn cho rằng cây niệt gió có khả năng kháng virus viêm gan B mạnh mẽ. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng lại ở thử nghiệm ống nghiệm trên các dòng virus khác, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người khẳng định tác dụng chữa viêm gan B.
Nhiều người ngâm chân bằng phèn chua để trị nấm kẽ chân vì tin vào khả năng làm se da. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng lâm sàng xác thực chứng minh phèn chua tiêu diệt được vi nấm gây bệnh. Tự ý áp dụng có thể gây kích ứng da, chậm trễ điều trị y khoa chuẩn mực.
*Opuntia humifusa* và *Opuntia ficus-indica* có sự khác biệt rõ rệt về hoạt tính sinh học. Trong khi lê gai *O. ficus-indica* vượt trội về hàm lượng chất xơ, sắc tố betalain và anthocyanin điều hòa vi sinh ruột, thì loài xương rồng chịu lạnh *O. humifusa* lại tập trung tích lũy mannitol, đường bảo vệ thẩm thấu và chứa hợp chất phenolic đặc trưng catechol.
Mật ong thô giữ trọn hệ enzyme tự nhiên, protein và chất chống oxy hóa nhạy cảm, trong khi mật ong tinh chế qua thanh trùng nhiệt thường bị suy giảm hoạt tính sinh học và phát sinh HMF. Tuy nhiên, cả hai loại đều chứa hơn 75% đường, đòi hỏi người dùng tiêu thụ điều độ.
Rễ cây Ononis spinosa từ lâu đã được y học cổ truyền châu Âu sử dụng làm chất lợi niệu nhẹ để rửa trôi đường tiết niệu. Khoa học hiện đại đã làm rõ cơ chế ức chế men hyaluronidase-1, chống viêm và chống bám dính vi khuẩn của thảo dược này, đồng thời ghi nhận tiềm năng hỗ trợ tống xuất sỏi niệu quản khi phối hợp điều trị.
Lạc tiên tây được chứng minh có tác dụng hỗ trợ làm dịu thần kinh và giảm lo âu nhẹ nhờ cơ chế tác động lên thụ thể GABA. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện tại còn hạn chế và các chuyên gia khẳng định thảo dược này không thể thay thế thuốc điều trị rối loạn lo âu theo phác đồ y khoa.
Nọc ong đất chứa nhiều hoạt chất sinh học có khả năng kháng khuẩn và ức chế tế bào ung thư trong ống nghiệm. Dù vậy, do độc tính cao dễ gây sốc phản vệ, tán huyết và biến thiên tự nhiên lớn, nọc ong đất chưa thể dùng làm thuốc điều trị lâm sàng hay tự chữa bệnh tại nhà.
Lời đồn trà rễ Ononis spinosa làm tan hay ngừa sỏi thận hiện chưa có bằng chứng lâm sàng xác thực trên người. Sỏi canxi oxalat hình thành do nhiều rối loạn chuyển hóa phức tạp, người bệnh không nên tự ý dùng thảo dược truyền miệng thay thế điều trị y khoa nhằm tránh nguy cơ biến chứng tắc nghẽn và tổn thương thận.
Các thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên quy mô nhỏ cho thấy chiết xuất xương rồng Nopal (*Opuntia ficus-indica*) hỗ trợ giảm đỉnh đường huyết cấp tính sau ăn và kích thích tiết insulin. Tuy nhiên, bằng chứng dài hạn chưa ghi nhận cải thiện HbA1c và sản phẩm này tuyệt đối không thay thế thuốc điều trị tiểu đường.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy peptide mastoparan trong nọc ong vò vẽ có khả năng tiêu diệt nhiều loại vi khuẩn kháng thuốc vượt trội. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất hiện nay là hoạt tính phá hủy màng tế bào và gây vỡ hồng cầu người còn rất cao, chưa thể ứng dụng trực tiếp làm thuốc điều trị.
