Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.840 bài, trang 51 trên 242
Hiện chưa có bằng chứng khoa học khẳng định hoa ngâu gây tương tác gan ở người, song việc phối hợp tùy tiện thảo dược với thuốc tây chuyển hóa qua Cytochrome P450 tiềm ẩn nguy cơ làm biến đổi nồng độ thuốc, gây ngộ độc hoặc mất tác dụng điều trị.
Các chiết xuất từ cây ngọc nữ (*Clerodendrum*) cho thấy khả năng tiêu diệt tế bào ung thư trong ống nghiệm, nhưng điều này hoàn toàn không đồng nghĩa với hiệu quả điều trị khối u trên cơ thể người. Người bệnh không nên tự ý dùng thảo dược thay thế phác đồ y khoa.
Ngũ gia bì gai được đồn thổi giúp trị dứt điểm mất ngủ, nhưng nghiên cứu khoa học cho thấy dịch chiết thảo dược này mới chỉ ghi nhận tác dụng an thần nhẹ và giảm âu lo trên động vật thí nghiệm. Người bệnh không nên tự ý dùng thay thế thuốc điều trị khi chưa có bằng chứng lâm sàng trên người.
Uống trà lá ngấy hương cùng lúc với thuốc hạ đường huyết tiềm ẩn nguy cơ tụt đường huyết quá mức. Nghiên cứu cho thấy dịch chiết chi ngấy (*Rubus*) ức chế mạnh mẽ enzyme tiêu hóa tinh bột alpha-glucosidase và kích thích tiết insulin, dễ tạo tác dụng hiệp đồng nguy hiểm khi dùng chung thuốc điều trị.
Ngưu tất là vị thuốc nổi tiếng trong y học cổ truyền giúp mạnh xương khớp và bổ can thận, nhưng hiện chưa có bất kỳ bằng chứng thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh dược liệu này có thể làm giãn mạch hay hạ huyết áp. Người bệnh tăng huyết áp tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc điều trị để dùng ngưu tất.
Chiết xuất ngải thơm cho thấy tiềm năng hỗ trợ cải thiện độ nhạy insulin trong một số thử nghiệm ban đầu. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng hạ đường huyết trên người còn hạn chế về quy mô, chưa đủ cơ sở để khuyến nghị dùng thay thế các phương pháp điều trị chuẩn.
Nghiên cứu in vitro cho thấy chiết xuất thảo dược chứa ngấy lá hồng chỉ ức chế nhẹ enzym cytochrom P450 ở gan với nguy cơ tương tác thuốc tối thiểu. Tuy nhiên, người đang dùng thuốc tân dược điều trị bệnh mạn tính vẫn cần thận trọng, tránh tự ý uống dịch chiết liều cao để phòng ngừa nguy cơ quá tải chuyển hóa.
Các hoạt chất triterpenoid trong ngấy hương và chi mâm xôi cho thấy tiềm năng kháng viêm và bảo vệ niêm mạc trong các thử nghiệm ống nghiệm và động vật gặm nhấm. Dù vậy, bằng chứng khoa học hiện mới dừng ở mức tiền lâm sàng, chưa có thử nghiệm xác thực trên người để thay thế thuốc điều trị.
Ngút nhớt (Cordia myxa) được y học cổ truyền lưu truyền với nhiều công dụng, trong đó có tiềm năng hạ đường huyết. Dù nghiên cứu tiền lâm sàng năm 2025 ghi nhận dịch chiết cây này giúp giảm đường huyết và điều hòa gen chuyển hóa ở ruồi giấm, hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người để khẳng định hiệu quả điều trị đái tháo đường.
Nghiên cứu in vivo trên động vật ghi nhận dịch quả ngút nhớt có tác dụng hạ huyết áp và kích thích hô hấp. Tuy nhiên, hiệu lực này còn yếu, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người và không thể thay thế phác đồ điều trị tim mạch.
Ngải Ấn Độ (*Artemisia indica*) không chứa hoạt chất artemisinin trị sốt rét như cây thanh hao hoa vàng (*Artemisia annua*). Dù các chiết xuất hữu cơ thể hiện khả năng ức chế ký sinh trùng trong ống nghiệm, nước sắc lá hoàn toàn mất hoạt tính và không thể thay thế phác đồ điều trị sốt rét chuẩn.
Quả ngấy hương hoang dã và mâm xôi thương mại đều giàu vitamin C, chất xơ và chất chống oxy hóa tự nhiên. Hàm lượng dinh dưỡng có sự chênh lệch lớn theo từng loài, điều kiện khí hậu và màu sắc vỏ quả, trong đó các loài quả đen sẫm thường chứa nhiều hợp chất anthocyanin hơn quả màu đỏ.
Ngưu tất cho thấy tiềm năng kháng viêm, giảm tổn thương tế bào và làm chậm thoái hóa mô sụn trong các thí nghiệm trên tế bào và động vật. Tuy nhiên, do chưa có thử nghiệm lâm sàng trực tiếp trên người, người bệnh không nên tự ý dùng thay thế phác đồ điều trị thoái hóa khớp chính quy.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng bước đầu ghi nhận dịch chiết lá ngải nhật chứa nhiều axit phenolic có khả năng chống oxy hóa và điều hòa phản ứng viêm ở cấp độ tế bào. Tuy nhiên, giới khoa học hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, do đó người dùng chỉ nên xem đây là thảo mộc hỗ trợ, không thể thay thế thuốc điều trị y khoa.
Ngũ vị tử bắc cho thấy tiềm năng hạ men gan và chống viêm rõ rệt trong nhiều nghiên cứu tiền lâm sàng nhờ hoạt chất lignan. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên bệnh nhân viêm gan mạn còn hạn chế, người bệnh không nên tự ý dùng thay thế thuốc điều trị khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Ngưu tất bắc và cỏ xước cùng thuộc chi *Achyranthes* nhưng khác nhau rõ rệt về hàm lượng hoạt chất và công năng điều trị. Rễ ngưu tất bắc chứa hàm lượng axit oleanolic cao gấp nhiều lần cỏ xước, chuyên trị đau nhức xương khớp và thoái hóa, trong khi cỏ xước thiên về kháng viêm nhưng có hoạt tính chống thụ thai mạnh.
Ngũ vị tử bắc là vị thuốc bổ truyền thống giàu chất chống oxy hóa, nhưng chứa hoạt chất ức chế mạnh hệ enzym gan và có thể làm rối loạn đông máu. Phụ nữ mang thai, người bị rối loạn đông máu, người có bệnh dạ dày và bệnh nhân đang dùng thuốc điều trị cần thận trọng trước khi dùng.
Hiện chưa có dữ liệu nghiên cứu khoa học trực tiếp về khả năng ngải nhật tương tác hay làm thay đổi enzym CYP450 ở gan. Tuy nhiên, nhiều thảo dược khác đã được chứng minh có thể ức chế chuyển hóa tân dược. Người bệnh đang dùng thuốc điều trị mạn tính cần thận trọng và tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.
Ngũ vị tử nam chứa hợp chất lignan có tiềm năng chống oxy hóa và bảo vệ mạch máu, nhưng chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả hạ huyết áp trên người. Người bệnh tuyệt đối không dùng thảo dược này để thay thế thuốc điều trị huyết áp được bác sĩ kê đơn.
Ngũ gia bì hương chứa các hoạt chất có khả năng kháng viêm và giảm triệu chứng viêm khớp trong phòng thí nghiệm cũng như trên mô hình động vật. Tuy nhiên, y học hiện đại vẫn chưa có đủ thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn trên người để khẳng định hiệu quả điều trị dứt điểm đau khớp.
