Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
3.494 bài, trang 7 trên 175
Axit sialic là thành phần carbohydrate quý giá chiếm khoảng 10% trong tổ yến, được chứng minh có tiềm năng kháng virus cúm và điều hòa miễn dịch. Tuy nhiên, phần lớn bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng lại ở cấp độ ống nghiệm và mô hình động vật, chưa thể khẳng định thay thế thuốc chữa bệnh.
Cây áo cộc (*Liriodendron chinense*) chứa nhiều hoạt chất sesquiterpene có tiềm năng chống oxy hóa, kháng khuẩn và ức chế tế bào ung thư. Tuy nhiên, toàn bộ dữ liệu hiện nay chỉ dừng lại ở thử nghiệm trong ống nghiệm và mô hình chuột, hoàn toàn chưa có bằng chứng an toàn trên cơ thể người.
Nhiều phụ huynh thường tìm đến xạ can để trị viêm amiđan cho con. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay về hiệu quả và độ an toàn của vị thuốc này trên hệ tiêu hóa non nớt của trẻ vẫn còn rất hạn chế, đòi hỏi cha mẹ phải hết sức thận trọng và tham khảo ý kiến bác sĩ.
Nghiên cứu hiện đại xác định âm hành thảo (*Siphonostegia chinensis*) chứa các hoạt chất chính gồm ba ester của acid quinic và hợp chất lignanoid syringaresinol, chứ không phải iridoid hay phenolic glycoside như các nhầm lẫn thường gặp.
Avenanthramide là hoạt chất polyphenol độc bản trong yến mạch, đã được chứng minh có khả năng hấp thu, tăng chất chống oxy hóa trong máu và hỗ trợ giảm phản ứng ngứa, viêm da trên mô hình thí nghiệm. Dù vậy, các bằng chứng bảo vệ mạch máu ở người còn hạn chế và lượng hấp thu từ khẩu phần ăn thực tế thấp hơn nhiều so với nghiên cứu.
Cây xạ đen thường được đồn thổi có khả năng "tiêu diệt ung thư", song các bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng lại ở mức thử nghiệm ống nghiệm và mô hình động vật. Thảo dược này chưa từng được chứng minh có thể loại bỏ khối u hay thay thế phác đồ điều trị trên cơ thể người.
Nhiều người tin quả trâu cổ ngâm rượu giúp bổ thận tráng dương, trị dứt điểm yếu sinh lý. Tuy nhiên, y văn hiện nay cho thấy rất ít bằng chứng khẳng định tác dụng kích dục của thảo dược ở người; đa số dữ liệu dược lý mới dừng ở thử nghiệm động vật và không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Nhiều người mách nhau xông hơi cây xương khô để trị viêm xoang tại nhà. Tuy nhiên, y văn hiện nay hoàn toàn không có thử nghiệm lâm sàng trên người chứng minh hiệu quả này. Ngược lại, chiết xuất của cây tiềm ẩn độc tính kích hoạt virus gây ung thư và ảnh hưởng thai kỳ.
Nhiều người tin rằng xạ hương có thể cấp cứu và phục hồi thần kỳ cho bệnh nhân đột quỵ. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng lại ở các thử nghiệm trên chuột và phân tích mô phỏng, chưa có nghiên cứu lâm sàng chứng minh hiệu quả trên người; việc tự ý dùng có thể gây nguy cơ nghẹn sặc và xuất huyết nguy hiểm.
Nghiên cứu khoa học xác nhận isoflavonoid tectorigenin trong xạ can có khả năng kháng viêm nhờ ức chế biểu hiện enzym COX-2, hạ thấp PGE2 và ngăn chặn đường truyền tín hiệu NF-kappaB. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện nay chủ yếu dừng lại trên mô hình tế bào và chuột, chưa đủ dữ liệu lâm sàng khẳng định hiệu quả điều trị trên người.
Nhiều người tin rằng ngửi xạ hương giúp tăng cường sinh lý nam tức thì. Tuy nhiên, nghiên cứu khoa học cho thấy mùi xạ hương không làm tăng testosterone ở nam giới mà thậm chí còn làm giảm chỉ số này, việc hưng phấn nếu có chỉ là hiệu ứng thư giãn tâm lý tạm thời.
Xạ vàng được đồn thổi là vị thuốc có khả năng ngăn ngừa và chữa khỏi ung thư. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận hoạt tính ức chế tế bào khối u của một số dịch chiết trong ống nghiệm và trên động vật, chưa có bằng chứng xác nhận hiệu quả phòng bệnh trên cơ thể người.
Xáo tam phân được đồn thổi có khả năng chữa khỏi ung thư, song các bằng chứng khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận độc tính tế bào trong ống nghiệm (in vitro), chưa từng có thử nghiệm lâm sàng trên người. Người bệnh không nên bỏ phác đồ điều trị chính thống để tự ý dùng dược liệu.
Chiết xuất xương rồng Nopal (Opuntia ficus-indica) đã được chứng minh có thể giúp giảm một số triệu chứng nôn nao khó chịu như buồn nôn, khô miệng nhờ khả năng ức chế phản ứng viêm. Tuy nhiên, thảo dược này không thể giải sạch nồng độ cồn tức thì và chưa có bằng chứng bảo vệ gan trên người.
Xích đồng nam chưa có thử nghiệm lâm sàng trực tiếp trên người về tương tác với thuốc chống đông, nhưng nghiên cứu trên chi thực vật này cho thấy hoạt tính chống ngưng tập tiểu cầu và làm tan sợi huyết mạnh mẽ. Việc tự ý phối hợp với thuốc tim mạch có thể gây nguy cơ đối kháng chuyển hóa hoặc cộng dồn tác dụng làm tăng xuất huyết nguy hiểm.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy chiết xuất dung môi cồn từ các loài thuộc chi Xích đồng nam (Clerodendrum) thu nhận hàm lượng polyphenol, flavonoid vượt trội và thể hiện khả năng dọn gốc tự do mạnh hơn so với dung môi phân cực kém hoặc dạng chiết liên kết.
Xích đồng nam là dược liệu quen thuộc trong dân gian, nhưng việc tự ý sắc nước uống đậm đặc kéo dài tiềm ẩn nhiều rủi ro. Dù nghiên cứu tiền lâm sàng bước đầu cho thấy độ an toàn nhất định, người bệnh gan, suy thận, phụ nữ mang thai và người nhạy cảm cần hết sức thận trọng trước khi dùng.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước rễ xích đồng nam để hạ huyết áp nhanh chóng. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy hoạt tính ức chế men chuyển mới dừng lại ở thử nghiệm ống nghiệm trên các dẫn xuất phenylpropanoid. Việc tự ý dùng thảo dược này tiềm ẩn rủi ro tụt huyết áp đột ngột và tổn thương tim mạch.
Xương bồ được y học cổ truyền dùng trị chứng hay quên, nhưng bằng chứng khoa học hiện nay chỉ ghi nhận tác dụng bảo vệ thần kinh trên mô hình chuột và tế bào, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng xác nhận khả năng phục hồi trí nhớ ở người.
Hạt mướp chứa luffin, một loại protein làm bất hoạt ribosome có khả năng tiêu diệt tế bào ung thư trong ống nghiệm nhưng mang độc tính tế bào rất mạnh. Người dân chỉ nên ăn mướp non nấu chín, dùng xơ mướp sạch cọ rửa và tuyệt đối không tự ý uống hạt mướp già.
