Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.522 bài, trang 76 trên 177
Cỏ tím (*Viola betonicifolia*) chứa hoạt chất có khả năng chống oxy hóa và ức chế glycat hóa trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, các dữ liệu khoa học hiện nay chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả hạ đường huyết trên người, do đó thảo dược này hoàn toàn không thể thay thế thuốc điều trị đái tháo đường.
Cỏ tim phòng được lưu truyền trong dân gian như vị thuốc tăng cường sinh lý nam, nhưng bằng chứng khoa học hiện tại mới chỉ ghi nhận hoạt tính kích dục trên chuột và hoàn toàn thiếu thử nghiệm lâm sàng trên người. Nam giới không nên tự ý dùng thảo mộc chưa được kiểm chứng để chữa rối loạn cương.
Pyrrolizidine alkaloid là nhóm độc chất tự nhiên có trong nhiều loại thảo mộc, chuyển hóa qua gan thành các hợp chất phá hủy DNA và giết chết tế bào nội mô xoang gan. Tình trạng này gây hoại tử tế bào gan và tắc tĩnh mạch gan nghiêm trọng, ngay cả ở mức dung nạp rất thấp.
Nước sắc cỏ thiên thảo được nhiều người truyền tai nhau về tác dụng thanh nhiệt, trị bệnh, nhưng dữ liệu khoa học hiện nay cho thấy thảo dược này chưa từng được chứng minh an toàn trên người. Phụ nữ mang thai, người mắc bệnh gan mạn tính và trẻ nhỏ tuyệt đối không nên tự ý dùng để tránh nguy cơ ngộ độc tế bào và dị tật phôi.
Hoạt chất ovatodiolide trong cỏ thiên thảo cho thấy tiềm năng kháng viêm ấn tượng trên các mô hình tế bào và chuột thí nghiệm nhờ ức chế các chất trung gian gây viêm. Tuy nhiên, toàn bộ dữ liệu hiện nay mới dừng ở mức tiền lâm sàng, hoàn toàn chưa có thử nghiệm trên người để khẳng định hiệu quả hay độ an toàn.
Quan niệm uống cỏ sữa lá to để kích thích tiết sữa mẹ bắt nguồn từ dòng nhựa trắng giống sữa của cây, nhưng các bằng chứng khoa học hiện nay không ủng hộ tác dụng này. Thậm chí, việc lạm dụng vị thuốc này kéo dài còn tiềm ẩn nguy cơ gây tổn thương cấu trúc mô gan và thận.
Cả cỏ thi và cúc La Mã đều là nguồn thảo dược tự nhiên chứa hợp chất kháng viêm chamazulene. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học hiện nay chỉ phân biệt hai loài qua đặc tính đồng vị carbon và cấu trúc hoạt chất chứ chưa khẳng định loài nào có hàm lượng chamazulene vượt trội hơn hoàn toàn.
Cỏ thạch sùng thường được truyền tai chữa mụn nhọt, nhưng khoa học hiện nay chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người. Các bằng chứng mới chỉ dừng lại ở mô hình ống nghiệm cho thấy chiết xuất thực vật có hoạt tính kháng khuẩn và kháng viêm, hoàn toàn không thể thay thế phác đồ y khoa chuẩn.
Chiết xuất cỏ nến và các chế phẩm chứa phấn hoa cho thấy tiềm năng hỗ trợ giảm đau, giảm viêm và cải thiện chất lượng sống ở người mắc hội chứng viêm tuyến tiền liệt hay đau vùng chậu mạn tính. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng hiện nay vẫn còn hạn chế về quy mô mẫu, người bệnh không nên tự ý dùng thay thế thuốc điều trị.
Các nghiên cứu khoa học thực nghiệm hiện nay chưa ghi nhận chiết xuất cỏ gừng (Panicum repens) gây tổn thương gan ở động vật. Ngược lại, dịch chiết rễ và thân ngầm của cây còn hỗ trợ hạ mỡ máu và thúc đẩy lợi tiểu, song người dùng cần cẩn trọng và không tự ý sử dụng thay thế thuốc điều trị.
Cỏ mực từ lâu được dân gian tin dùng để giảm rụng tóc và làm chậm tóc bạc. Dù các nghiên cứu trên chuột và tế bào cho thấy dược liệu này kích thích nang tóc phát triển, hiện vẫn thiếu thử nghiệm lâm sàng đối chứng tin cậy trên người để khẳng định hiệu quả điều trị hói đầu hay phục hồi tóc bạc.
Cỏ mẹ được dân gian dùng chữa viêm ngứa ngoài da, nhưng khoa học hiện nay chỉ ghi nhận hoạt tính chống oxy hóa và kháng virus trên tế bào nuôi cấy. Chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả giảm ngứa trên người; tự đắp lá tươi dễ gây bội nhiễm.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước sắc rễ cỏ may để thông tiểu và giải nhiệt, song các nghiên cứu dược lý thực nghiệm hiện nay chưa tìm thấy bằng chứng xác nhận tác dụng lợi tiểu này. Khoa học hiện đại chỉ mới ghi nhận chiết xuất cỏ may có khả năng giảm đau, kháng viêm và hỗ trợ ức chế một số dòng tế bào ung thư trong phòng thí nghiệm.
Uống nước cỏ chửa giải độc, mát gan là quan niệm dân gian hoàn toàn chưa có cơ sở khoa học. Các nghiên cứu hiện nay về cỏ chửa mới dừng lại ở phân tích bộ gen phục vụ chọn giống nông nghiệp, chưa hề chứng minh công dụng bảo vệ gan hay thải độc trên cơ thể người.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước cỏ mần trầu giúp trị dứt điểm tăng huyết áp. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học thực tế hiện nay mới ghi nhận tiềm năng hạ mỡ máu trên mô hình động vật, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả hạ huyết áp hay thay thế thuốc điều trị ở người.
Người mắc lupus ban đỏ hệ thống không nên dùng cỏ mục túc dưới bất kỳ hình thức nào. Nghiên cứu chỉ ra hoạt chất L-canavanine trong loại thảo dược này có thể gây rối loạn điều hòa miễn dịch, kích hoạt tế bào T và làm bùng phát đợt cấp nguy hiểm.
Cỏ bợ từ lâu được dân gian truyền tai như bài thuốc thanh nhiệt, lợi tiểu và tán sỏi thận. Dù vậy, bằng chứng khoa học hiện nay chỉ ghi nhận các hoạt chất chống oxy hóa trên động vật, hoàn toàn thiếu thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả trị sỏi trên người.
Nhiều lời đồn cho rằng cỏ bờm ngựa có thể "đánh tan" sỏi thận nhờ tác dụng lợi tiểu mạnh. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy loài cây này mới chỉ được thử nghiệm kháng viêm trong phòng thí nghiệm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người chứng minh hiệu quả trị sỏi.
Cỏ lào được dân gian dùng chữa viêm loét dạ dày, song các dữ liệu khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận tác dụng chống loét trong thử nghiệm trên chuột. Giới nghiên cứu chưa có đủ thử nghiệm lâm sàng trên người để xác nhận hiệu quả, người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thay thuốc điều trị.
Cỏ dùi trống được dân gian lưu truyền là vị thuốc quý chữa mờ mắt, quáng gà và viêm nhiễm. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học hiện nay mới chỉ dừng lại ở việc xác định các hợp chất hóa học chống viêm và kiểm soát chất lượng dược liệu, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả chữa khỏi bệnh mờ mắt.
