Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.840 bài, trang 96 trên 242
Phụ nữ mang thai và đang cho con bú được khuyến cáo tuyệt đối kiêng dùng cây nóng. Do loại thảo mộc này hoàn toàn thiếu hụt các dữ liệu an toàn khoa học về nguy cơ gây độc phôi thai, dị tật bẩm sinh hay sảy thai, việc kiêng cữ hoàn toàn là điều tối quan trọng để bảo vệ mẹ và bé.
Cây hàm ếch được nhiều người truyền tai giúp hạ axit uric và hỗ trợ trị gút. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay chủ yếu mới dừng lại ở mức thử nghiệm phòng thí nghiệm hoặc trên động vật. Người bệnh không nên tự ý dùng thảo dược thay thế thuốc điều trị khi chưa có tham vấn y khoa.
Nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy chiết xuất cây quyển bá giúp hạ đường huyết, cải thiện độ nhạy insulin và chuyển hóa lipid trên động vật đái tháo đường. Tuy nhiên, hiệu quả và độ an toàn trên người chưa được kiểm chứng lâm sàng, người bệnh tuyệt đối không tự ý thay thế phác đồ điều trị.
Nhiều người truyền tai nhau cách dùng cây nóng chữa đau dạ dày, song khoa học hiện tại chưa ghi nhận thử nghiệm lâm sàng trên người. Dữ liệu thực nghiệm trên động vật cho thấy thảo dược chứa polyphenol có thể bảo vệ niêm mạc, nhưng không thể thay thế phác đồ điều trị chuẩn của bác sĩ.
Nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy chiết xuất cây lá bỏng giúp giảm huyết áp và bảo vệ mạch máu trên động vật thí nghiệm. Tuy nhiên, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, đồng thời dịch ép liều cao tiềm ẩn độc tính gen, tuyệt đối không dùng thay thế thuốc điều trị.
Chiết xuất rễ cây nổ chỉ mới được chứng minh giúp cải thiện dung nạp đường ở mức độ khiêm tốn trên thỏ trong phòng thí nghiệm và vẫn còn độc tính tiềm ẩn. Hiện chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người, do đó người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thay thuốc điều trị.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng ghi nhận chiết xuất lá và hạt cây mào gà trắng có khả năng hỗ trợ giảm glucose máu và bảo vệ gan khỏi tổn thương oxy hóa trên chuột đái tháo đường. Tuy nhiên, bằng chứng trên người hiện chưa có; người bệnh tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc điều trị để dùng thảo dược.
Uống thảo dược thô cùng thuốc tây trị bệnh mạn tính tiềm ẩn rủi ro lớn do các hoạt chất tự nhiên có thể cạnh tranh, ức chế enzyme Cytochrome P450 tại gan. Sự tương tác này làm biến đổi nồng độ thuốc, dẫn đến thất bại điều trị hoặc gây ngộ độc nguy hiểm.
Cây sáng mắt không thể chữa khỏi tật cận thị vì không làm thay đổi trục nhãn cầu hay quang sai của mắt. Thảo dược này chỉ hỗ trợ làm dịu cảm giác mỏi mắt tạm thời, người mắc tật khúc xạ cần đeo kính đúng độ và khám định kỳ thay vì tự điều trị.
Uống nước ép lá bỏng chữa viêm họng là kinh nghiệm dân gian chưa có thử nghiệm lâm sàng xác thực trên người. Dù dịch chiết cây chứa flavonoid kháng viêm và kháng khuẩn trong phòng thí nghiệm, nước ép tươi thô không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa khi họng nhiễm trùng.
Rễ cây khổ sâm được dân gian dùng trị ngứa phụ khoa, nhưng bằng chứng khoa học hiện chỉ ghi nhận dạng viên đặt chiết xuất khổ sâm hỗ trợ giảm viêm, cân bằng pH khi phối hợp với thuốc đặc trị viêm âm đạo do trùng roi, không thay thế được thuốc kháng nấm.
Nhựa mủ cây giá chứa các hợp chất diterpene và phorbol ester có độc tính ăn mòn cao, dễ gây loét giác mạc, phù mí và viêm da kích ứng cấp tính khi tiếp xúc. Dù có thể gây suy giảm thị lực tạm thời, tổn thương mắt do loài cây này thường phục hồi hoàn toàn nếu được cấp cứu rửa nước ngay lập tức và điều trị y tế đúng cách.
Cây lá lụa thường được truyền tai dùng đắp ngoài da để trị ngứa, nhọt, nhưng các tổng quan khoa học khẳng định hiện chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng hay dữ liệu an toàn nào trên người. Tự ý đắp dược liệu tươi tiềm ẩn nguy cơ viêm da tiếp xúc và nhiễm trùng nghiêm trọng.
Cây lá bỏng chứa hoạt chất tương tự glycoside tim, khi dùng chung với thuốc trợ tim Digoxin có thể gây cộng gộp độc tính. Sự tương tác này dễ dẫn đến loạn nhịp tim, ngộ độc cấp tính, đặc biệt nguy hiểm cho người cao tuổi điều trị suy tim.
Cây dung chứa các hoạt chất tác động trực tiếp lên hệ trục nội tiết, làm thay đổi nồng độ hormone estrogen, androgen và kích thích giải phóng gonadotropin. Khi dùng chung với thuốc tránh thai hoặc liệu pháp hormone thay thế, thảo dược này tiềm ẩn nguy cơ làm xáo trộn nồng độ nội tiết tố và suy giảm hiệu quả điều trị.
Các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm xác nhận lá vả chứa lượng lớn polyphenol và flavonoid có khả năng chống oxy hóa mạnh. Những hoạt chất này giúp trung hòa gốc tự do và mở ra tiềm năng hỗ trợ kháng viêm, nhưng cần được sử dụng đúng mực và không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Cây cứt quạ được dân gian truyền tai dùng trị sốt rét và giải độc, nhưng khoa học hiện chỉ mới ghi nhận hoạt tính chống oxy hóa, kháng viêm trên mô hình tế bào thực nghiệm. Người bệnh tuyệt đối không dùng thảo dược này để thay thế thuốc điều trị sốt rét.
Việc tự ý kết hợp dược liệu với thuốc tây tiềm ẩn rủi ro lớn do tương tác chuyển hóa tại gan qua hệ enzym Cytochrome P450 (CYP450). Nếu hoạt chất thực vật gây ức chế hoặc cảm ứng hệ enzym này, nồng độ thuốc điều trị có thể tăng vọt dẫn tới ngộ độc hoặc tụt giảm gây thất bại điều trị.
Mật ong hoa sú vẹt mang hương vị thanh dịu đặc trưng, tích lũy các hoạt chất chống oxy hóa và kháng khuẩn tự nhiên như polyphenol, flavonoid từ cây sú ngập mặn. Loại mật này không có vị mặn của biển, là nguồn dinh dưỡng bổ trợ tốt nhưng không thể thay thế các loại thuốc điều trị bệnh.
Ăn quả cóc không có tác dụng hạ đường huyết hay điều trị đái tháo đường. Các nghiên cứu hiện tại mới chỉ ghi nhận dịch chiết vỏ thân cây cóc ức chế enzyme tiêu hóa đường trong ống nghiệm, người bệnh tuyệt đối không bỏ thuốc điều trị để ăn cóc theo lời đồn.
