1580 bài viết
Viễn chí từ lâu được y học cổ truyền dùng để tăng trí nhớ và an thần. Dù nhiều nghiên cứu trên động vật cho thấy các hoạt chất saponin trong rễ cây giúp bảo vệ neuron và cải thiện phản xạ ghi nhớ, bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên người hiện vẫn còn hạn chế.
Bột vân mẫu (khoáng thạch mica) từng được y văn cổ ghi nhận với công năng an thần, cầm máu. Tuy nhiên, y học hiện đại hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng xác nhận hiệu quả này trên người. Việc uống bột mica thô chưa qua khử độc còn tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc vi lượng kim loại nặng nguy hại.
Nghiên cứu trên động vật cho thấy chiết xuất xác ve sầu (thuyền thoái) có tác dụng hạ sốt, an thần và chống co giật thông qua hệ dẫn truyền thần kinh serotonergic. Dù vậy, hiện vẫn thiếu hoàn toàn các thử nghiệm lâm sàng trên người, do đó người dân không thể tùy tiện dùng dược liệu này thay thế thuốc điều trị tiêu chuẩn.
Tỳ giải thường được đồn thổi là vị thuốc giúp hạ acid uric và trị dứt điểm bệnh gút. Tuy nhiên, y văn hiện hành chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người xác nhận hiệu quả của dược liệu này; việc tự ý dùng thay thế thuốc chuẩn y khoa tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Valerian (cây nữ lang) là thảo dược phổ biến giúp hỗ trợ giấc ngủ nhờ tác động an thần. Dữ liệu từ các tổng quan hệ thống và phân tích gộp cho thấy thảo dược này giúp cải thiện cảm nhận chủ quan về chất lượng giấc ngủ ở mức độ khiêm tốn, nhưng bằng chứng đo lường định lượng và khách quan vẫn còn yếu.
Chiết xuất rễ viễn chí ghi nhận nhiều triển vọng giúp tăng cường trí nhớ, ức chế enzym AChE và bảo vệ tế bào não trong các thử nghiệm thực nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng chi tiết trên người vẫn còn hạn chế về quy mô, người dùng không nên tự ý lạm dụng thảo dược này.
Các alkaloid trong cây vài (*Daphniphyllum*) cho thấy tiềm năng ức chế tế bào ung thư trong các thử nghiệm ống nghiệm (in vitro), nhưng hiện chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người. Đáng chú ý, một số alkaloid trong cây còn được chứng minh gây độc và hoại tử tế bào gan.
Nghiên cứu về cây Viết Xanh (*Manilkara kauki*) cho thấy dung môi phân cực như methanol chiết xuất hàm lượng polyphenol và flavonoid vượt trội so với nước. Tuy nhiên, dữ liệu thực nghiệm trực tiếp so sánh nồng độ flavonoid và triterpenoid bằng dung môi ethanol trên lá loài này hiện vẫn chưa được công bố đầy đủ trong các tài liệu hiện hành.
Tử uyển từ lâu đã được sử dụng trong y học cổ truyền để chữa các chứng ho đờm dai dẳng. Khoa học hiện đại chứng minh các hoạt chất astersaponin trong rễ tử uyển giúp tăng bài tiết dịch phế quản, hóa lỏng chất đờm đặc và giảm tần số cơn ho trên mô hình thực nghiệm.
Quả từ bi biển từ lâu được dân gian dùng để giảm nhức đầu, cảm mạo. Khoa học xác nhận cây chứa nhiều hợp chất có khả năng kháng viêm và giảm đau trên mô hình thí nghiệm, nhưng hiện vẫn thiếu các thử nghiệm lâm sàng trên người để khẳng định hiệu quả điều trị đau đầu thực tế.
Cây tử châu được y học cổ truyền ghi nhận dùng cầm máu và trị vết thương, nhưng bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng ở mức phân tích hóa thực vật, kháng viêm và bảo vệ hồng cầu trong ống nghiệm. Chưa có thử nghiệm lâm sàng xác thực trên người, người dân không nên tự ý dùng thay thế cấp cứu y khoa.
Nghiên cứu trong ống nghiệm cho thấy tỏa dương chứa nhiều tannin thủy phân có khả năng dọn gốc tự do mạnh mẽ. Tuy nhiên, bằng chứng này mới dừng lại ở phòng thí nghiệm, chưa được chứng minh trên cơ thể người, đòi hỏi người dùng phải hết sức tỉnh táo.