1580 bài viết
Mè đất nhám được dân gian dùng để hạ sốt, kháng viêm, nhưng khoa học hiện mới chỉ ghi nhận hoạt tính ức chế prostaglandin và giảm viêm trên mô hình động vật và tế bào. Thảo dược này chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, vì vậy không thể thay thế phác đồ điều trị chuẩn của bác sĩ.
Axit aristolochic trong cây Mã Đâu Linh là chất sinh ung thư nhóm 1, được khoa học chứng minh tạo đột biến trực tiếp lên DNA với tần suất cao bất thường. Độc chất tự nhiên này làm tổn thương cấu trúc gen, trực tiếp gây ung thư biểu mô đường tiết niệu trên cùng nhiều bệnh lý ác tính khác.
Quả mè tré thường được truyền tai giúp ruột co bóp tốt hơn, nhưng khoa học hiện mới chỉ ghi nhận tác dụng kích thích nhu động tiêu hóa qua mô hình động vật và nghiên cứu dùng ngoài phối hợp. Người bệnh cần hiểu rõ giới hạn bằng chứng trước khi sử dụng.
Muồng truổng (chi *Zanthoxylum*) được dân gian truyền tai như bài thuốc bảo vệ gan hữu hiệu. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng lại ở mức thử nghiệm trên tế bào và động vật, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, thậm chí dùng liều cao còn tiềm ẩn nguy cơ tổn thương gan.
Cây mua đất từng được y học dân gian dùng trị vàng da và đã cho thấy tiềm năng giảm tổn thương gan trên chuột thí nghiệm ngộ độc thuốc paracetamol. Tuy nhiên, giới chuyên môn khuyến cáo dữ liệu mới dừng lại ở tiền lâm sàng, hoàn toàn chưa có thử nghiệm trên người và người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thảo dược thay thế thuốc điều trị.
Chiết xuất màng tang được dân gian lưu truyền với tác dụng giảm đau nhức xương khớp, nhưng các bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng lại ở mô hình tế bào và động vật gặm nhấm. Dược liệu này chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người và không thể thay thế phác đồ điều trị viêm khớp chuẩn y khoa.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng bước đầu cho thấy chiết xuất vỏ muồng nước có thể ức chế enzyme phân giải tinh bột và hỗ trợ hạ đường huyết ở chuột cống. Tuy nhiên, bằng chứng trên người hiện chưa có, người bệnh tuyệt đối không được tự ý dùng vỏ muồng nước để thay thế thuốc điều trị.
Muồng chét và muồng trâu đều thuộc chi *Senna* với công dụng dân gian trị nấm, nhuận tràng và giun sán. Tuy nhiên, các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy muồng trâu bộc lộ hoạt tính kháng ký sinh trùng, ức chế enzyme và tác động quang hóa mạnh hơn muồng chét, đòi hỏi người dùng phải phân biệt rõ để tránh tác dụng phụ.
Cây màn màn hoa trắng (*Cleome gynandra*) được nhiều người truyền tai nhau về khả năng trị tiểu đường. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay chỉ xác nhận giá trị dinh dưỡng và đặc tính kháng viêm, chống oxy hóa trong ống nghiệm hoặc trên động vật, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả hạ đường huyết trên người.
Ngải cứu chứa flavonoid và tinh dầu có tác dụng chống co thắt cơ trơn trong các nghiên cứu dược lý, hỗ trợ phần nào cơ sở cho kinh nghiệm dân gian trị đau bụng kinh. Dù vậy, bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên người còn hạn chế, chị em chỉ nên dùng lượng vừa phải và thăm khám nếu đau dữ dội.
Muồng trinh nữ thường được truyền tai như thảo dược hỗ trợ kiểm soát cân nặng tự nhiên. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện tại về cơ chế ức chế men lipase tuyến tụy mới chỉ dừng lại ở các nghiên cứu chiết xuất thực vật trong ống nghiệm và trên động vật, hoàn toàn thiếu thử nghiệm lâm sàng trên người.
Cây mua bà từ lâu được dân gian dùng trị vết thương ngoài da. Dù các nghiên cứu trong ống nghiệm và trên động vật ghi nhận hoạt tính kháng khuẩn, thúc đẩy khép miệng vết thương, dữ liệu lâm sàng trên cơ thể người hiện vẫn chưa có, do đó người dân tuyệt đối không tự ý đắp lá tươi.