16870 bài viết
Nhiều người có thói quen sắc dây mỏ quạ uống thay trà để thanh nhiệt, trị đau nhức mà không biết rằng phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ và người suy giảm chức năng thận không nên tự ý dùng do thiếu dữ liệu an toàn trên người.
Dây tơ hồng xanh được dân gian đồn đại có tác dụng hạ huyết áp, nhưng bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng lại ở thử nghiệm sơ khởi trên mô mạch máu cô lập của chuột. Chưa có thử nghiệm lâm sàng nào trên người, vì vậy người bệnh không được tự ý dùng thay thế thuốc điều trị.
Các nghiên cứu thực nghiệm xác nhận vỏ rễ dâu tằm (tang bạch bì) chứa các hoạt chất có khả năng giảm viêm đường hô hấp, ức chế chất gây viêm và dị ứng trên mô hình động vật. Tuy nhiên, dữ liệu lâm sàng trên người vẫn còn hạn chế và cần được sử dụng thận trọng.
Tơ hồng xanh chứa các ancaloit aporphine mang tiềm năng sinh học như giãn mạch, ức chế ký sinh trùng, nhưng đồng thời có độc tính tế bào và nguy cơ gây hại gan thận ở liều cao. Người bệnh tuyệt đối không nên tự ý dùng kéo dài khi chưa có kiểm chứng lâm sàng.
Nhiều người lo ngại việc ăn cá đánh bắt bằng rễ dây thuốc cá có thể gây nhiễm độc rotenone. Nghiên cứu cho thấy rotenone là chất độc mạnh với cá và có thể tồn lưu trong mô thịt suốt thời gian dài bảo quản lạnh. Người tiêu dùng cần thận trọng với nguồn gốc thủy sản để tránh nguy cơ tồn dư độc chất.
Dâu gia xoan (*Clausena excavata*) và dâu da đất (*Baccaurea ramiflora*) là hai loài cây hoàn toàn khác nhau về đặc điểm thực vật lẫn hoạt tính sinh học. Tên gọi địa phương tương đồng dễ dẫn đến nhầm lẫn khi thu hái, gây nguy cơ ngộ độc hoặc dùng sai mục đích y học.
Dân gian thường dùng dây mỏ quạ để chữa ho và viêm phế quản, song khoa học hiện đại mới chỉ ghi nhận chiết xuất loài cây này có hoạt tính chống viêm, giảm đau trên động vật thí nghiệm. Hiện chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh thảo dược này giúp long đờm hay cắt cơn co thắt phế quản.
Dù được đồn thổi trong dân gian như bài thuốc trị dứt điểm thoái hóa khớp, hiện chưa có dữ liệu khoa học tiền lâm sàng hay thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh hiệu quả và độ an toàn của dây cóc bảy lá đối với sụn khớp.
Uống nước sắc thảo mộc như dây mỏ quạ cùng lúc với thuốc tây tiềm ẩn nguy cơ tương tác bất lợi ít người ngờ tới. Các hợp chất tự nhiên trong cây có thể can thiệp vào hệ enzym chuyển hóa Cytochrome P450 ở gan và ruột, làm biến đổi nồng độ tân dược trong máu và gây hại cho sức khỏe.
Dù cùng mang tên dân gian là "dây mỏ quạ", cây mỏ quạ *Maclura cochinchinensis* (họ Dâu tằm) và dây mỏ quạ *Dischidia rafflesiana* (họ La bố ma) là hai loài thực vật hoàn toàn khác nhau. Việc nhận diện sai có thể dẫn tới rủi ro ngộ độc nghiêm trọng do đặc tính hóa học và độc tính riêng biệt của từng họ.
Dây cóc bảy lá được y học dân gian dùng để giảm đau và hạ sốt. Nghiên cứu thực nghiệm xác nhận chiết xuất cây có đặc tính chống oxy hóa, kháng viêm và giảm quặn đau trên động vật ở liều 400 mg/kg. Tuy nhiên, thảo dược này chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, người bệnh không nên tự ý sử dụng.
Dù được truyền tai là loại trà thảo mộc thanh nhiệt, dâu dây hiện chưa có thử nghiệm an toàn lâm sàng trên người. Phụ nữ mang thai, người suy thận, người dễ hạ đường huyết và người có cơ địa dị ứng là 4 nhóm cần đặc biệt lưu ý và tránh tự ý sử dụng để phòng ngừa rủi ro sức khỏe.