16890 bài viết
Rễ cát cánh chứa nhiều saponin quý được chứng minh trên động vật và tế bào giúp hạ mỡ máu và giảm tích tụ mỡ. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng quy mô lớn trên người vẫn chưa đầy đủ, người bệnh tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc điều trị để dùng thảo dược.
Cát cánh từ lâu đã được sử dụng trong y học cổ truyền để trị ho và long đờm. Nghiên cứu hiện đại xác nhận hoạt chất saponin platycodin D trong dược liệu này có khả năng kích thích giải phóng chất nhầy đường thở, tuy nhiên phần lớn bằng chứng mới dừng lại ở động vật và tế bào thực nghiệm.
Phụ gia cánh kiến đỏ E904 (shellac) là chất làm bóng tự nhiên an toàn ở mức tiêu thụ thông thường, với ngưỡng chấp nhận được là 4 mg/kg thể trọng/ngày cho dạng khử màu vật lý không sáp. Tuy nhiên, người dùng cần cảnh giác với tạp chất từ công nghệ tẩy trắng hóa học và kiểm soát đồ ngọt ở trẻ nhỏ.
Vỏ bao cánh kiến đỏ (shellac) bảo vệ hoạt chất khỏi dịch vị dạ dày nhờ khả năng kháng axit tốt, nhưng chỉ tan khi gặp môi trường ruột có độ pH kiềm cao trên 7,0. Ở người có bệnh lý đường ruột, viêm nhiễm hoặc tiêu chảy, đặc tính phụ thuộc pH này có thể cản trở thuốc phân rã, làm giảm hoặc mất hoàn toàn sự hấp thu hoạt chất.
Phụ nữ mang thai hoàn toàn có thể ăn cá mè nhờ thịt của loài cá tầng mặt này có mức tích lũy kim loại nặng rất thấp so với các loài cá nước ngọt khác. Tuy nhiên, mẹ bầu cần chọn cá từ nguồn nước sạch và bỏ sạch nội tạng khi chế biến.
Cánh kiến trắng là nhựa thơm chiết xuất từ cây bồ đề (*Styrax tonkinensis*) dùng giảm đau, kháng viêm và sát trùng hô hấp, trong khi cánh kiến đỏ là chất tiết của loài rệp son (*Kerria lacca*) dùng làm màng bọc sinh học và hạ mỡ máu. Người dùng cần phân biệt rõ để tránh ngộ nhận dạng dùng.
Cám gạo tươi rất nhanh ôi khét do enzym lipase tự nhiên lập tức phân giải chất béo thành acid béo tự do sau xay xát. Công đoạn ổn định nhiệt là bước xử lý bắt buộc nhằm bất hoạt triệt để hệ enzym này, giúp bảo toàn dưỡng chất quý và duy trì độ tươi ngon cho sản phẩm.
Vọng cách (*Premna serratifolia*) được chứng minh chứa nhiều polyphenol, flavonoid chống oxy hóa và kháng enzyme chuyển hóa, trong khi "cách vàng" (*Premna chevalieri*) chưa có nghiên cứu khoa học kiểm chứng thành phần hay độ an toàn. Người dùng chỉ nên xem vọng cách là rau gia vị, tránh dùng liều cao sắc uống thay thuốc trị bệnh.
Cát cánh là vị thuốc trừ đờm quen thuộc nhưng chứa lượng saponin dồi dào, có thể gây kích ứng đường ruột và phá vỡ cân bằng vi sinh vật khi dùng quá liều. Người mắc bệnh dạ dày, tiêu hóa kém, ho khan mạn tính hoặc có cơ địa nhạy cảm tuyệt đối không nên tự ý dùng.
Cây cáp điền (*Coldenia procumbens*) khác cỏ mực về đặc điểm thực vật dù cùng chứa hoạt chất wedelolactone. Bằng chứng trị sốt và viêm của cáp điền mới dừng ở mức thí nghiệm trong ống nghiệm và trên động vật, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, không thể tùy tiện dùng thay thế cỏ mực.
Cám gạo chứa hàm lượng axit phytic rất cao, có thể tạo phức chelate không tan làm giảm sinh khả dụng của sắt và kẽm trong ruột non. Hiểu rõ cơ chế này cùng các giải pháp xử lý bằng nhiệt hoặc enzyme phytase giúp người dùng tận dụng tối đa dưỡng chất mà không lo thiếu hụt vi khoáng.
Độc tố cá nóc (tetrodotoxin) đang được thử nghiệm lâm sàng ở liều microgram nhằm ức chế dẫn truyền xung thần kinh, giúp giảm đau dai dẳng cho bệnh nhân ung thư kháng thuốc. Dù đem lại triển vọng kéo dài nhiều tuần với độc tính kiểm soát được, hoạt chất này vẫn chưa được ứng dụng rộng rãi và người dân tuyệt đối không tự ý dùng cá nóc.