9702 bài viết
Nhiều người có thói quen tự ý sắc các loại thảo dược thuộc chi ván đậu để bồi bổ hoặc hỗ trợ trị bệnh mà không rõ liều lượng. Hiện tại, chưa có liều lượng chuẩn xác cố định trên người cho mọi phân loài ván đậu; người dùng chỉ nên dùng lượng vừa phải và tham khảo ý kiến thầy thuốc để tránh ngộ độc.
Vàng anh lá nhỏ được nhiều người sử dụng nhờ các hoạt tính sinh học tự nhiên. Tuy nhiên, nghiên cứu khoa học cho thấy chiết xuất từ dược liệu này tác động trực tiếp lên thụ thể estrogen 1 (ESR1), tiềm ẩn nguy cơ cạnh tranh thụ thể và làm giảm hiệu lực khi dùng chung với thuốc tránh thai hoặc liệu pháp hormone.
Viễn chí là vị thuốc an thần, bổ trí nhớ quen thuộc trong y học cổ truyền nhưng không phù hợp với tất cả mọi người. Người bị viêm loét dạ dày, phụ nữ mang thai, mẹ đang cho con bú và người mất ngủ thể nhiệt cần tránh tự ý sử dụng để phòng ngừa kích ứng tiêu hóa và các tác dụng phụ không mong muốn.
Hạt cây vuốt hùm chứa nhiều hợp chất diterpene loại cassane có hoạt tính gây độc tế bào ung thư rõ rệt trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, do chưa có dữ liệu chuẩn hóa về độc tính cấp và liều lượng an toàn trên cơ thể sống, người dân tuyệt đối không tự ý dùng dược liệu này để tránh nguy cơ ngộ độc.
Cây vác được đồn đoán giúp hạ đường huyết nhờ chứa hoạt chất ức chế hấp thu đường. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện tại mới chỉ dừng lại ở thử nghiệm trong ống nghiệm và mô hình động vật, chưa có nghiên cứu chứng minh an toàn và hiệu quả trên người.
Nghiên cứu trên động vật cho thấy chiết xuất xác ve sầu (thuyền thoái) có tác dụng hạ sốt, an thần và chống co giật thông qua hệ dẫn truyền thần kinh serotonergic. Dù vậy, hiện vẫn thiếu hoàn toàn các thử nghiệm lâm sàng trên người, do đó người dân không thể tùy tiện dùng dược liệu này thay thế thuốc điều trị tiêu chuẩn.
Viễn chí bắc (*Polygala tenuifolia*) là vị thuốc chính thức trong Dược điển với nhiều bằng chứng về hoạt chất saponin hỗ trợ hệ thần kinh và sa sút trí tuệ. Ngược lại, viễn chí hoa vàng (*Polygala arillata*) là loài bản địa chưa có dữ liệu nghiên cứu đối sánh, người dùng tuyệt đối không nên nhầm lẫn hoặc dùng thay thế.
Nhiều người có thói quen nhặt xác ve sầu tự nhiên để ngâm rượu, sắc thuốc vì nghĩ dược liệu tự nhiên luôn lành tính. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học cảnh báo xác ve thô chứa lượng bùn đất, tro khoáng và kim loại nặng rất cao, đòi hỏi quy trình xử lý chuyên biệt để tránh nguy cơ nhiễm độc cho cơ thể.
Việt quất xanh là loại trái cây giàu chất chống oxy hóa được nhiều người ưa chuộng. Dù vậy, những người có cơ địa sỏi thận oxalate, người bệnh đường ruột, người sau phẫu thuật chuyển hóa hoặc ghép thận không nên lạm dụng để tránh nguy cơ tăng tích tụ tinh thể oxalate gây hại cho thận.
Nước sắc tử châu hoa trần chứa nhiều flavonoid và glycoside quý nhưng rất dễ bị phá hủy bởi nhiệt độ cao. Bằng chứng khoa học cho thấy các hoạt chất giảm dần khi nhiệt độ vượt quá 50 độ C. Do đó, người dùng nên chọn dược liệu sấy nhiệt độ thấp và đun lửa nhỏ, đậy kín nắp để tránh làm thất thoát dược chất.
Hạt vuốt hùm thường được truyền tai trong dân gian như một vị thuốc giảm đau, trị nhức mỏi, nhưng lại chứa nhiều hoạt chất sinh học có độc tính tế bào mạnh. Do nguy cơ ngộ độc và ảnh hưởng thai sản, ba nhóm đối tượng gồm phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ và người suy giảm chức năng gan thận cần tránh tự ý sử dụng.
Cây vài thường được dân gian dùng trị sốt, hen suyễn, nhưng rễ của cây chứa hàng chục loại alkaloid phức tạp có thể can thiệp tiêu cực vào tế bào gan và thận. Tự ý dùng sai liều lượng thảo dược này tiềm ẩn 4 rủi ro nhiễm độc nghiêm trọng, đe dọa suy giảm chức năng gan thận cấp tính.