Nhiều người quen ăn cay băn khoăn bà bầu ăn ớt có làm vị cay truyền qua nước ối và sữa mẹ không. Thắc mắc này phổ biến vì mẹ lo thai nhi hoặc trẻ nhỏ khó chịu khi tiếp xúc với đồ ăn cay từ bữa ăn hằng ngày.

Các nghiên cứu hiện có chủ yếu về hương vị thực phẩm khác như cà rốt, tỏi, hồi hoặc bạc hà, chưa chứng minh điều tương tự với chính quả ớt [1]. Một khảo sát ghi nhận thức ăn cay làm đổi vị sữa mẹ, nhưng chưa có thử nghiệm đo lường trực tiếp thành phần cay từ ớt trong nước ối hay sữa mẹ [2].

Nghiên cứu nói gì về hương vị truyền qua nước ối và sữa mẹ?

Tổng quan hệ thống công bố năm 2019 tìm kiếm trên 10 cơ sở dữ liệu từ tháng 1/1980 đến tháng 6/2017 để đánh giá ảnh hưởng từ chế độ ăn của mẹ lên mùi vị dịch cơ thể [1]. Nhóm nghiên cứu đưa vào phân tích 11 nghiên cứu ở giai đoạn mang thai và 15 nghiên cứu ở giai đoạn cho con bú [1].

Trong thai kỳ, bằng chứng mức độ hạn chế nhưng nhất quán cho thấy hương vị từ cà rốt, tỏi, hồi và cồn truyền vào nước ối [1]. Tiếp xúc mùi vị sớm trong tử cung giúp trẻ tăng khả năng chấp nhận thức ăn có vị tương tự khi lớn hơn [1].

Trong giai đoạn cho con bú, bằng chứng mức trung bình cho thấy hương vị từ cà rốt, tỏi, hồi, bạc hà, bạch đàn và cồn truyền vào sữa mẹ theo thời gian [1]. Trẻ bú mẹ nhận biết mùi vị này sau vài giờ khi mẹ ăn một lần, sau vài ngày khi mẹ lặp lại món tỏi hoặc nước ép cà rốt, và trong 1–4 tháng đầu sau sinh khi mẹ ăn đa dạng rau củ [1]. Tuy nhiên, kết quả này không thể tự động áp dụng cho mọi loại thực phẩm và đồ uống khác [1].

Thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng năm 2001 kiểm tra trực tiếp hiện tượng truyền hương vị bằng nước ép cà rốt [3]. Phụ nữ mang thai uống 300 mL nước ép cà rốt hoặc nước lọc 4 ngày mỗi tuần trong 3 tuần cuối thai kỳ và 2 tháng đầu cho con bú [3]. Trẻ đã tiếp xúc vị cà rốt qua nước ối hoặc sữa mẹ có phản ứng khác biệt với bột ăn dặm vị cà rốt so với nhóm đối chứng [3].

Bài tổng quan năm 2021 bổ sung rằng tiếp xúc sớm với hương vị rau củ qua nước ối và sữa mẹ giúp trẻ tăng mức độ yêu thích và chấp nhận rau [4]. Tác động này phụ thuộc vào đặc tính vị đắng hay ngọt của rau, thời điểm tiếp xúc và nguồn rau sẵn có theo vùng địa lý [4].

Thức ăn cay có làm đổi vị sữa mẹ không?

Khảo sát năm 2021 tại Ba Lan đánh giá hiểu biết của các bà mẹ và nhân viên y tế về thành phần sữa mẹ cùng chế độ ăn khi cho con bú [2]. Có 80,5% người tham gia biết một số chất và hương vị từ khẩu phần của mẹ truyền sang sữa mẹ [2].

Trong đó, 57% người tham gia trả lời đúng rằng thức ăn cay làm thay đổi vị sữa mẹ [2]. Dù vậy, đây chỉ là khảo sát kiến thức, không phải nghiên cứu lâm sàng đo nồng độ hợp chất từ ớt trong mẫu sữa mẹ hay nước ối [2].

Khảo sát cũng ghi nhận 93,2% người tham gia đồng ý chế độ ăn khi cho con bú cần cân bằng như người trưởng thành khác [2]. Có 94,2% ủng hộ quan điểm chỉ áp dụng chế độ ăn kiêng loại trừ khi có chỉ định y khoa phù hợp [2].

Điều chưa biết về việc bà bầu ăn ớt

Các tài liệu hiện có chưa trả lời được vị cay từ ớt truyền vào nước ối và sữa mẹ ở mức độ nào và tồn tại trong bao lâu. Chưa có nghiên cứu trên người kiểm tra trực tiếp quả ớt hoặc đo phản ứng của thai nhi và trẻ sơ sinh trước vị cay từ chế độ ăn của mẹ.

Cũng chưa có dữ liệu lâm sàng xác nhận việc một lượng nhỏ hợp chất cay đi vào dịch cơ thể có an toàn khi mẹ dung nạp tốt hay không. Ngoài ra, tổng quan năm 2019 kết luận chưa thể xác định mối liên hệ giữa chế độ ăn khi mang thai hoặc cho con bú với tổng lượng thức ăn trẻ nạp vào lâu dài [1].

Ai nên thận trọng khi ăn cay?

Do thiếu dữ liệu lâm sàng trực tiếp về ngưỡng an toàn của ớt, mẹ bầu và mẹ cho con bú chưa quen ăn cay nên tránh thử các món quá cay. Người hay bị nóng rát, trào ngược dạ dày hoặc rối loạn tiêu hóa khi ăn gia vị cay cần hạn chế loại thực phẩm này.

Phụ nữ đang mắc bệnh nền tiêu hóa hoặc đang dùng thuốc điều trị cần hỏi ý kiến bác sĩ trước khi điều chỉnh khẩu phần ăn. Nếu trẻ quấy khóc bất thường hoặc từ chối bú sau bữa ăn nhiều gia vị của mẹ, mẹ nên theo dõi và trao đổi với bác sĩ.

Cách áp dụng thực tế cho mẹ bầu và mẹ cho con bú

Vì chưa có khuyến cáo liều lượng cụ thể, bà bầu và mẹ cho con bú chỉ nên dùng ớt ở lượng vừa phải theo khả năng dung nạp của bản thân. Mẹ không nên cố ăn cay để tập vị cho con, bởi bằng chứng truyền hương vị hiện mới ghi nhận rõ ở rau củ và một số gia vị khác [1].

Thay vào đó, hãy duy trì bữa ăn cân bằng, đủ chất và đa dạng rau củ hằng ngày. Mẹ cũng không cần tự ý kiêng khem khắt khe các gia vị thông thường nếu không có chỉ định y khoa [2].

Kết luận

Hương vị từ bữa ăn của mẹ có thể đi vào nước ối và sữa mẹ, nhưng bằng chứng hiện có mới nghiên cứu cà rốt, tỏi và một số thảo mộc chứ chưa chứng minh trực tiếp với ớt [1]. Mẹ bầu và mẹ cho con bú nên ăn uống cân bằng, dùng ớt ở lượng vừa phải nếu dung nạp tốt và hỏi bác sĩ khi có bệnh nền hoặc dấu hiệu bất thường.