Nghề thợ hồ và bốc vác đòi hỏi thể lực lớn cùng sự tiêu hao năng lượng liên tục suốt ngày dài. Nhiều lao động băn khoăn cần ăn bao nhiêu gam carbohydrate (carb) mỗi ngày để duy trì sức khỏe mà không lo mất cơ.
Hiện tại chưa có nghiên cứu xác định ngưỡng gram carb tối thiểu chuẩn để chống dị hóa cơ dành riêng cho người bốc vác hay thợ hồ. Các dữ liệu định lượng về carbohydrate hiện có chủ yếu lấy từ vận động viên thể thao tập luyện cường độ nặng, chưa được thử nghiệm trực tiếp trên nhóm công nhân xây dựng hay bốc vác.
Chưa có con số carb tối thiểu chuẩn cho thợ hồ và người bốc vác
Khoa học dinh dưỡng hiện chưa có hướng dẫn riêng về số gram carbohydrate tối thiểu cho công nhân bốc vác hay thợ hồ. Các nghiên cứu hiện có chủ yếu tập trung vào vận động viên, chưa chứng minh được ngưỡng chuyển hóa tương tự cho người lao động phổ thông.
Khái niệm lao động chân tay nặng bao gồm công việc khuân vác, chịu áp lực cơ xương và tim phổi cao [1]. Việc thiếu dữ liệu định lượng cụ thể khiến người lao động nặng chưa có mức khuyến nghị gram carbohydrate riêng biệt.
Nhu cầu carbohydrate từ nghiên cứu vận động thể lực nặng
Vận động viên tập luyện nặng tiêu hao lượng lớn glycogen cơ bắp và glucose máu trong quá trình cơ co thắt [2], [3]. Tình trạng kiệt sức thường đi liền với sự sụt giảm nguồn dự trữ carbohydrate này [2], [3].
Các nghiên cứu thể thao đưa ra những con số tiêu thụ cụ thể:
- Nhu cầu carbohydrate hàng ngày của vận động viên tập nặng có thể lên tới 9-10 g/kg thể trọng để duy trì khả năng hồi phục cơ bắp [2].
- Một tổng quan khác ghi nhận mức khuyến nghị từ 8 đến 10 g/kg thể trọng mỗi ngày, hoặc tương đương 60% đến 70% tổng năng lượng khẩu phần [3].
- Ăn bữa giàu carbohydrate trước khi vận động 3 đến 4 giờ giúp tối ưu dự trữ glycogen và duy trì đường huyết [3].
- Nạp carbohydrate trong quá trình vận động kéo dài giúp duy trì oxy hóa đường và làm chậm xuất hiện cảm giác mệt mỏi [3].
Dù vậy, chế độ tập luyện ngắt quãng của vận động viên rất khác với tính chất làm việc kéo dài cả ngày của thợ hồ và người bốc vác.
Chế độ ăn và thể trạng của người lao động nặng thực tế
Dữ liệu thực tế cho thấy người lao động thể lực có khả năng thích nghi với khẩu phần nhiều carbohydrate. Một khảo sát nhân trắc học năm 1992 tại Mali trên 441 người trưởng thành (121 nam và 320 nữ) ghi nhận tình trạng thích nghi suốt đời với khẩu phần nhiều carbohydrate, ít protein và lao động thể lực nặng [4].
- Chiều cao trung bình ở nam là 171,3 ± 6,6 cm, cân nặng 58,8 ± 6,5 kg và chỉ số khối cơ thể (BMI) đạt 20,0 [4].
- Chiều cao trung bình ở nữ là 160,4 ± 5,7 cm, cân nặng 53,4 ± 8,5 kg và BMI đạt 20,8 [4].
- Chu vi bắp tay trung bình đạt 26,4 cm ở nam và 26,5 cm ở nữ, một phần nhờ việc thực hiện lao động chân tay nặng thường xuyên [4].
Nghiên cứu dịch tễ năm 1975 trên 10.000 nam giới làm việc tại Israel độ tuổi 40 đến 65 cũng cho thấy lao động chân tay thường gắn liền với mức độ hoạt động thể lực cao, trong khi nhóm người từng hút thuốc có lượng calo nạp vào thấp, đặc biệt là protein và carbohydrate [5].
Gánh nặng sức khỏe khi làm việc chân tay nặng nhọc
Lao động thể lực nặng không chỉ tiêu hao năng lượng mà còn tạo áp lực lớn lên cơ xương khớp và các cơ quan nội tạng. Khuân vác tải trọng lớn đòi hỏi sự thích ứng cao của hệ cơ xương và tim phổi [1]. Nâng vác vật nặng, cúi và xoay vặn thân mình là những yếu tố nguy cơ nghề nghiệp hàng đầu gây đau thắt lưng [6].
Bên cạnh chấn thương, nghiên cứu năm 2024 dựa trên dữ liệu NHANES (1999-2014) chỉ ra lao động chân tay nặng làm tăng nguy cơ mắc bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD) với tỷ suất chênh OR là 1,39 (khoảng tin cậy 95%: 1,06-1,81) [7]. Nguy cơ này biểu hiện rõ hơn ở nhóm nam giới và người lớn tuổi [7]. Ngoài ra, làm việc trên 50 giờ mỗi tuần làm tăng tỷ lệ mắc NAFLD lên 57% ở dân số chung và lên 99% ở nữ giới [7].
Những điều khoa học chưa làm rõ
Các tài liệu hiện có để lại nhiều khoảng trống lớn về dinh dưỡng cho người lao động phổ thông:
- Chưa rõ ngưỡng carbohydrate tối thiểu là bao nhiêu gram để ngăn chặn dị hóa cơ bắp ở người làm công việc nặng kéo dài 8 đến 10 tiếng mỗi ngày.
- Chưa có nghiên cứu so sánh mức chuyển hóa carb của người làm nghề bốc vác, thợ hồ so với mức 8-10 g/kg thể trọng của vận động viên [2], [3].
- Chưa làm rõ mức độ tương tác giữa khẩu phần nhiều carb với nguy cơ gan nhiễm mỡ (NAFLD) ở nhóm lao động thể lực nặng [7].
Ai nên thận trọng với chế độ ăn nhiều carbohydrate?
Người lao động chân tay nặng cần lưu ý kiểm soát khẩu phần carbohydrate nếu thuộc các nhóm nguy cơ sau:
- Người có nguy cơ hoặc đang mắc bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD), đặc biệt là lao động nam lớn tuổi hoặc người làm việc trên 50 giờ mỗi tuần [7].
- Người lao động có tiền sử hút thuốc lá, có bệnh lý tim mạch, nhồi máu cơ tim, đau thắt ngực, bệnh động mạch ngoại biên hoặc loét dạ dày [5].
- Người đang bị đau thắt lưng hoặc chấn thương cột sống cần quay lại vận động giới hạn từng bước, tránh nạp dư thừa năng lượng gây tăng áp lực lên cột sống [6].
Cách cân đối dinh dưỡng khi làm công việc bốc vác, thợ hồ
Người lao động thể lực nặng nên áp dụng các nguyên tắc bổ sung năng lượng vừa phải để duy trì sức bền:
- Không nên cắt giảm carbohydrate đột ngột vì cơ bắp co thắt đòi hỏi nguồn glycogen và glucose để duy trì lực nâng [2], [3].
- Chia nhỏ các bữa ăn có carbohydrate trước ca làm việc khoảng 3 đến 4 giờ nhằm giữ mức đường huyết ổn định [3].
- Kết hợp carbohydrate cùng lượng protein hợp lý để tránh nguy cơ suy dinh dưỡng cơ bắp do chế độ ăn quá lệch về đường bột [4].
- Người có dấu hiệu mệt mỏi kéo dài hoặc bệnh lý nền nên đến cơ sở y tế để được bác sĩ tư vấn khẩu phần phù hợp.
Duy trì carbohydrate đủ mức giúp duy trì sức bền khi bốc vác và làm thợ hồ. Người lao động không nên tự ý kiêng khem quá mức, đồng thời cần thăm khám định kỳ để bảo vệ gan và cột sống.





