Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 1076 trên 1.483
Nhiều người tin rằng ngâm nước muối giúp khử sạch hóa chất bảo vệ thực vật, nhưng các nghiên cứu khoa học cho thấy phương pháp này chỉ loại bỏ được một phần hạn chế. Rửa trực tiếp dưới vòi nước chảy kết hợp gọt vỏ và nấu chín mới là biện pháp hiệu quả nhất để làm sạch rau củ.
Rụng răng, hàm giả lỏng lẻo và suy giảm phản xạ nuốt khiến người cao tuổi không thể nghiền nát các sợi xơ thực vật dai cứng. Lượng rau thô đi thẳng xuống dạ dày không chỉ gây mắc nghẹn ở cổ họng mà còn dẫn đến đầy bụng, rối loạn tiêu hóa và nguy cơ suy dinh dưỡng nếu kiêng khem sai cách.
Hoạt chất triptolide chiết xuất từ cây lôi công đằng cho thấy khả năng ức chế sự phát triển của nang thận và bảo vệ chức năng thận trên các mô hình động vật. Tuy nhiên, bằng chứng trên người hiện rất hạn chế và thảo dược này còn tiềm ẩn tác dụng phụ lên khả năng sinh sản, miễn dịch.
Thài lài tía thường được dân gian hái nấu nước uống hoặc đắp ngoài da. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học cho thấy loài cây này có đặc tính hấp thụ và tích tụ mạnh kim loại nặng, dư lượng thuốc trừ sâu cùng khói bụi giao thông, tiềm ẩn nguy cơ gây độc nếu thu hái từ môi trường ô nhiễm.
Chỉ ăn rau xanh để ép cân cấp tốc khiến cơ thể thiếu hụt protein nghiêm trọng, dẫn tới mất cơ bắp, teo cơ tim và suy sụp tốc độ trao đổi chất cơ bản. Phương pháp này chỉ tạo ra sự sụt giảm cân nặng ảo do mất nước và tiêu hủy khối nạc, tiềm ẩn nhiều nguy cơ sức khỏe nghiêm trọng.
Đắp lá thài lài tím giã nát lên mụn nhọt là mẹo dân gian phổ biến nhưng tiềm ẩn nguy cơ nhiễm trùng và viêm da tiếp xúc rất cao. Dù dịch chiết loài cây này có hoạt tính kháng khuẩn trong ống nghiệm, việc đắp bã lá tươi chứa đầy bụi bẩn và tạp chất lên vết thương hở sẽ làm tổn thương da nặng hơn.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy chiết xuất lá thài lài tím chứa hợp chất phenolic giúp giảm đường huyết trên chuột nhờ ức chế enzyme tiêu hóa tinh bột. Tuy nhiên, kết quả mới dừng ở phòng thí nghiệm và cây có đặc tính tích lũy kim loại nặng, người bệnh không nên tự ý hái lá nấu nước uống.
Ăn 2 quả kiwi trước khi đi ngủ khoảng 1 giờ là thói quen có cơ sở khoa học giúp cải thiện thời gian vào giấc, kéo dài thời lượng và nâng cao chất lượng giấc ngủ. Lợi ích này đến từ nguồn chất chống oxy hóa dồi dào cùng serotonin và melatonin tự nhiên trong quả.
Hiện tượng nước tiểu chuyển màu đỏ hoặc hồng sau khi ăn thanh long ruột đỏ là do sắc tố betacyanin tự nhiên không bị phân hủy hết và được đào thải qua thận. Đây là tình trạng tiểu máu giả hoàn toàn lành tính, không gây độc và sẽ tự hết sau 1-2 ngày mà không cần điều trị.
Trẻ nhỏ nhè rau, khóc thét trước bát canh cải không hẳn do bướng bỉnh mà bắt nguồn từ cơ chế sinh học. Nghiên cứu khoa học cho thấy trẻ nhạy cảm với vị đắng hơn người lớn do biến thể gen thụ thể vị giác TAS2R38 phản ứng mạnh với hợp chất glucosinolate trong rau xanh.
Sắc tố tím trong cây thài lài tía chủ yếu là tradescantin, một loại acylated anthocyanin có khả năng dập tắt gốc tự do, bền nhiệt vượt trội và ức chế tế bào ung thư trong ống nghiệm. Dù giàu tiềm năng chống oxy hóa, loài cây cảnh này mới được chứng minh trong phòng thí nghiệm và cần thận trọng khi sử dụng.
Nhiều người lo ngại ăn chuối vào buổi sáng khi bụng rỗng sẽ làm tăng magiê đột ngột và gây hại dạ dày. Thực tế, các dữ liệu nghiên cứu tiêu hóa cho thấy magiê không phá hủy chức năng tiêu hóa, nhưng việc kết hợp chuối cùng các thực phẩm khác sẽ giúp dạ dày làm việc êm ái hơn.
Celastrol từ cây lôi công đằng giúp giảm tới 45% thể trọng ở chuột béo phì nhờ cơ chế phục hồi độ nhạy leptin và giảm thèm ăn. Tuy nhiên, hoạt chất này mới chỉ dừng ở thử nghiệm động vật, có thể gây tăng huyết áp và tiềm ẩn độc tính nguy hiểm nếu tự ý sử dụng.
Lôi công đằng chứa hoạt chất ức chế miễn dịch mạnh nhưng có ranh giới rất hẹp giữa liều điều trị và liều gây độc. Tự ý dùng chung thảo dược này với thuốc ức chế miễn dịch Tây y làm tăng nguy cơ suy giảm miễn dịch quá mức, gây tổn thương hệ tạo máu, suy gan, suy thận và vô sinh.
Quan niệm xoài chín gây "nóng trong" và nổi mụn là cách hiểu dân gian chưa chuẩn xác. Thực tế, xoài tươi rất giàu chất xơ và vi chất tốt cho sức khỏe; phản ứng bùng phát mụn chỉ có nguy cơ xảy ra khi trẻ ăn quá nhiều, khiến tổng tải lượng đường trong khẩu phần tăng cao kích thích bã nhờn bài tiết.
Nhiều người lo ngại chất papaverin trong rau ngót gây co thắt tử cung, ảnh hưởng xấu đến thai nhi. Tuy nhiên, nghiên cứu cho thấy papaverin thực chất làm giãn cơ trơn và không gây dị tật bẩm sinh, nhưng thai phụ vẫn cần tránh ăn rau ngót sống hoặc ăn quá nhiều lá già để bảo vệ sức khỏe.
Carrageenan là phụ gia làm dày phổ biến trong sữa và thực phẩm chế biến. Dù được coi là an toàn ở lượng nhỏ, các nghiên cứu trên động vật và tế bào cho thấy cấu trúc của chất này có thể kích hoạt thụ thể miễn dịch, gây viêm loét hoặc làm nặng thêm tình trạng viêm khi đường ruột đang tổn thương.
Ăn dâu tây thường xuyên giúp cải thiện trí nhớ và làm chậm quá trình suy giảm nhận thức ở người lớn tuổi nhờ chứa hàm lượng cao anthocyanin và polyphenol. Các hoạt chất này giúp chống oxy hóa tế bào não, giảm viêm và tăng cường tuần hoàn máu nuôi dưỡng hệ thần kinh.
Không chỉ là món rau ăn kèm giải nhiệt, diếp cá chứa nhiều hoạt chất sinh học giúp ức chế phản ứng viêm, kiểm soát vi khuẩn có hại như E. coli và củng cố hàng rào niêm mạc ruột. Tuy nhiên, việc sử dụng cần đúng cách để phát huy lợi ích và tránh tương tác thuốc bất lợi.
Rễ lôi công đằng chứa các hoạt chất kháng viêm mạnh nhưng đồng thời mang độc tính cao bậc nhất đối với gan, thận và hệ sinh sản. Việc loại bỏ vỏ rễ, chỉ chiết xuất phần lõi gỗ và kiểm soát nghiêm ngặt quy trình sấy, bào chế là yêu cầu bắt buộc nhằm giảm thiểu nhóm độc tố alkaloid và terpenoid gây hại.
