Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 1158 trên 1.483
Gừng và mật ong có khả năng làm dịu cơn ho kích ứng do bụi nhờ cơ chế kép: mật ong tạo màng bao bọc thụ thể cảm giác ở họng, trong khi hoạt chất của gừng giúp kháng viêm, ức chế phản xạ thần kinh phế vị gây ho.
Thắp hương trầm trong phòng kín khiến nồng độ hydrocarbon thơm đa vòng (PAHs) và bụi siêu mịn tăng vọt, tồn lưu suốt nhiều giờ. Hít phải khói nhang đậm đặc gây viêm, hoại tử tế bào phế nang và sinh ra các chất chuyển hóa làm tổn thương DNA, từ đó làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý hô hấp mạn tính và ung thư phổi.
Ăn ngổ trâu sống khiến người dùng đối mặt nguy cơ cao nhiễm sán lá gan lớn Fasciola do nang ấu trùng bám chặt trên thân lá thủy sinh. Khi vào cơ thể, ấu trùng đục thủng ruột, phá hủy nhu mô gan, gây tổn thương kéo dài và dễ bị chẩn đoán nhầm thành khối u ác tính.
Nhiều người tin rằng ngâm rau ngổ trâu vào nước muối loãng có thể diệt sạch giun sán. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học khẳng định nước muối hoàn toàn không thể tiêu diệt nang ấu trùng sán lá gan. Thói quen này mang lại cảm giác an toàn giả tạo, tiềm ẩn nguy cơ nhiễm bệnh đường tiêu hóa nghiêm trọng.
Nhiều nghiên cứu y khoa quy mô lớn xác nhận việc tiếp xúc lâu dài với ô nhiễm không khí làm tăng đáng kể nguy cơ trầm cảm. Bụi mịn và khí thải giao thông có thể xâm nhập cơ thể, kích hoạt hiện tượng viêm thần kinh, làm cạn kiệt serotonin và gây rối loạn điều hòa cảm xúc.
Bật chế độ lấy gió trong trên điều hòa ô tô giúp giảm đáng kể bụi mịn PM2.5 và hạt siêu mịn nhờ luân chuyển không khí qua màng lọc nhiều lần. Tuy nhiên, nếu đóng kín liên tục, nồng độ khí CO2 do hành khách thở ra sẽ tích tụ nhanh chóng, gây mệt mỏi và giảm tập trung.
Tập yoga hoặc giãn cơ cường độ nhẹ trong nhà vào ngày mưa ẩm giúp giảm cứng khớp hiệu quả. Các nghiên cứu cơ sinh học chỉ ra rằng lực căng cơ học nhẹ nhàng định kỳ kích thích màng hoạt dịch sản sinh chất bôi trơn tự nhiên, ngăn ngừa dịch viêm tạo gel ứ đọng và cải thiện dẫn lưu tuần hoàn quanh khớp.
Ô nhiễm bụi mịn PM2.5 không chỉ tàn phá hệ hô hấp mà còn là yếu tố nguy cơ kích hoạt tình trạng viêm mạn tính, làm suy giảm độ nhạy insulin và tăng khả năng mắc tiểu đường type 2, đặc biệt ở người béo phì và người sống gần trục đường lớn.
Các nghiên cứu khoa học xác nhận việc sống gần các trục đường lớn làm tăng nguy cơ sa sút trí tuệ và teo cấu trúc não ở người cao tuổi. Thủ phạm chính là bụi mịn và khí thải giao thông gây tổn thương mạch máu não, trong khi tiếng ồn giao thông không đóng vai trò quyết định.
Người đang sử dụng thuốc chống đông máu không nên tự ý uống nước nhàu. Dù nhàu có tác dụng hỗ trợ hạ lipid máu, việc kết hợp thảo dược với thuốc chống đông có thể gây tương tác bất lợi, làm thay đổi khả năng đông máu và làm tăng đáng kể nguy cơ xuất huyết tiêu hóa hoặc chảy máu nội tạng nguy hiểm.
Tập chạy máy trong phòng gym đóng kín không có hệ thống cấp khí tươi tiềm ẩn nguy cơ sức khỏe lớn khi nồng độ CO2 dễ vượt ngưỡng 1000 ppm và bụi mịn tích tụ liên tục. Môi trường ngột ngạt này làm giảm sút hiệu suất vận động, gây đau đầu và kích ứng hệ hô hấp của người tập.
Sương mù thông thường chỉ là hơi nước ngưng tụ vô hại, trong khi sương mù quang hóa là hỗn hợp ô nhiễm độc hại gồm ozone mặt đất và bụi mịn thứ cấp hình thành từ khí thải giao thông dưới tác động của ánh nắng, có thể gây tổn thương nghiêm trọng cho tim mạch và phổi.
Uống trà ngũ vị tử buổi tối có thể hỗ trợ giấc ngủ nhờ khả năng xoa dịu trục căng thẳng HPA, tăng biểu hiện thụ thể melatonin và cân bằng các chất dẫn truyền thần kinh GABA, Serotonin. Tuy nhiên, bằng chứng hiện tại chủ yếu ở mức tiền lâm sàng, đòi hỏi dùng đúng liều lượng và thời điểm.
Kẽm và selen đóng vai trò thiết yếu giúp củng cố lớp biểu mô phế quản, duy trì các liên kết tế bào biểu mô và điều hòa phản ứng miễn dịch. Bổ sung hợp lý hai vi chất này hỗ trợ giảm thiểu tổn thương niêm mạc, kiểm soát phản ứng viêm quá mức và hỗ trợ rút ngắn thời gian nhiễm khuẩn hô hấp trong mùa nồm ẩm.
Nhiều người tin uống nước sắc ngọc giá giúp da ẩm mượt từ bên trong. Dù thân rễ ngọc giá chứa các hợp chất flavonoid và polysaccharide có hoạt tính chống oxy hóa mạnh trong phòng thí nghiệm, hiện chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh thảo dược này giúp tăng độ ẩm hay trẻ hóa làn da trực tiếp trên người.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy chiết xuất và polysaccharide từ rễ ngọc giá có khả năng giảm cholesterol toàn phần, hạ triglyceride và điều hòa chuyển hóa chất béo. Tuy nhiên, thảo dược này chỉ đóng vai trò hỗ trợ chế độ ăn uống, không thể thay thế phác đồ điều trị mỡ máu y khoa.
Trong những ngày ô nhiễm không khí nặng, việc đóng kín cửa liên tục khiến khí CO2 tích tụ gây mệt mỏi, nhưng mở cửa tự tiện lại rước bụi mịn vào nhà. Giải pháp khoa học là áp dụng quy tắc thông gió ngắt quãng vào khung giờ ô nhiễm thấp kết hợp lọc khí chủ động.
Bụi mịn và hóa chất độc hại bám trên da gây stress oxy hóa, phá vỡ hàng rào biểu bì và kích hoạt phản ứng viêm tầng sâu, khiến bệnh chàm cùng vảy nến dễ dàng bùng phát dữ dội hơn.
Ăn tỏi giúp cung cấp allicin và các hợp chất lưu huỳnh có tác dụng chống viêm, kháng khuẩn và bảo vệ niêm mạc hô hấp trước stress oxy hóa. Tuy nhiên, tỏi không thể lọc sạch bụi mịn trong phổi hay thay thế khẩu trang chuyên dụng khi không khí ô nhiễm.
Người đeo kính áp tròng có nguy cơ khô mắt và kích ứng cao hơn trong những ngày sương mù ô nhiễm do bụi mịn và hóa chất dễ tích tụ dưới kính, làm mất cân bằng màng phim nước mắt và gây tổn hại biểu mô giác mạc.
