Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.491 bài, trang 1258 trên 1.475
Vitamin nhóm B, đặc biệt là B6, B9 và B12, đóng vai trò đồng yếu tố bắt buộc trong chu trình sinh hóa tạo ra serotonin tại não bộ. Thiếu hụt các vi chất này làm gián đoạn quá trình tổng hợp chất dẫn truyền thần kinh, làm tăng nguy cơ trầm cảm và giảm hiệu quả của thuốc điều trị.
Nhiều người lo ngại uống nhiều trà hoa tím tam sắc mỗi ngày sẽ gây buồn nôn và tiêu chảy. Dù các tài liệu khoa học hiện có chưa ghi nhận trực tiếp độc tính tiêu hóa do saponin từ loài cây này, nghiên cứu khẳng định thảo dược chứa hoạt chất gây tan máu, lợi tiểu, hạ huyết áp và dễ tích tụ kim loại nặng, cần tránh lạm dụng.
Vitamin B12 giữ vai trò sống còn trong việc tạo lớp vỏ myelin bảo vệ dây thần kinh. Vì thực vật tự nhiên không có loại vitamin hoạt tính này, người ăn thuần chay không bổ sung B12 rất dễ bị tổn thương thần kinh âm thầm, gây tê bì tay chân, trầm cảm và suy giảm trí nhớ.
Kẽm đóng vai trò thiết yếu trong điều hòa chất dẫn truyền thần kinh và duy trì tính mềm dẻo của synap. Thiếu hụt kẽm kích hoạt trục căng thẳng HPA, làm rối loạn glutamate và suy giảm tín hiệu BDNF, khiến não bộ khó kiểm soát cảm xúc và dễ rơi vào trạng thái trầm cảm, lo âu.
Ngủ trưa quá lâu dễ khiến cơ thể rơi vào "quán tính giấc ngủ", gây đau đầu, uể oải và giảm tốc độ phản xạ khi thức dậy. Các nghiên cứu cho thấy một giấc ngủ ngắn dưới 30 phút vào đầu giờ chiều là thời lượng lý tưởng để phục hồi trí nhớ, tăng sự tỉnh táo mà không bị đờ đẫn.
Sương mù não hậu nhiễm siêu vi gây suy giảm trí nhớ, mất tập trung do tình trạng viêm thần kinh kéo dài. Các nghiên cứu cho thấy bổ sung axit béo omega-3 (EPA, DHA) và vitamin nhóm B giúp giảm viêm, hỗ trợ dẫn truyền thần kinh, đặc biệt hiệu quả khi kết hợp chăm sóc tiêu hóa và ổn định tâm lý.
Ăn trứng mỗi sáng là thói quen lành mạnh cung cấp lượng choline dồi dào để tổng hợp chất dẫn truyền thần kinh acetylcholine và bảo vệ màng tế bào. Dù vậy, các bằng chứng khoa học cho thấy choline không tạo ra hiệu quả tăng cường trí nhớ tức thì sau ăn, mà đóng vai trò nuôi dưỡng và duy trì nhận thức dài hạn.
Hoodia gordonii từng được cư dân bản địa dùng để ức chế đồng thời cả cơn đói lẫn cảm giác khát nước. Việc dùng thảo dược này để giảm cân có thể làm tê liệt tín hiệu cảnh báo thiếu nước tự nhiên, đẩy cơ thể vào nguy cơ mất nước âm thầm, rối loạn điện giải và tổn thương các cơ quan.
Bỏ bữa sáng khiến não bộ thiếu hụt năng lượng và giảm oxy hóa carbohydrate, làm suy giảm trực tiếp khả năng giải quyết vấn đề. Tình trạng này khiến tốc độ phản xạ thần kinh chậm lại, giảm mức độ tập trung duy trì, gia tăng tỷ lệ mắc lỗi và làm suy giảm trí nhớ trong suốt buổi sáng.
Ăn tối quá muộn hoặc ăn quá no sát giờ ngủ khiến hệ tiêu hóa xung đột tài nguyên với não bộ, làm xáo trộn cấu trúc giấc ngủ sâu và gây suy giảm đáng kể sự minh mẫn, tốc độ phản xạ cùng khả năng ghi nhớ vào sáng hôm sau.
Uống trà tâm sen hoàn toàn không gây suy giảm trí nhớ hay làm tổn thương tế bào não như dân gian lo ngại. Các nghiên cứu chỉ ra rằng alkaloid trong mầm sen thậm chí còn giúp bảo vệ tế bào thần kinh, và cảm giác lờ đờ, đãng trí thực chất chỉ là hệ quả tạm thời do lạm dụng liều quá mức gây ức chế thần kinh kéo dài.
Nhiều người lầm tưởng trầm cảm nhẹ chỉ là nỗi buồn thoáng qua và sẽ tự hết theo thời gian. Tuy nhiên, các nghiên cứu dài hạn cho thấy dù một tỷ lệ người bệnh có thể thuyên giảm, phần lớn trường hợp không được kiểm soát triệt để sẽ diễn tiến dai dẳng, dao động thất thường hoặc chuyển thành trầm cảm nặng mạn tính.
Hoa mộc chứa nhiều hợp chất chống oxy hóa mạnh giúp khử gốc tự do, kháng viêm và ức chế enzyme tạo sắc tố melanin trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, hoạt chất dễ bị giảm tác dụng khi qua đường tiêu hóa và hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trực tiếp chứng minh hiệu quả xóa nám, trẻ hóa trên da người.
Ngửi tinh dầu hương thảo giúp tăng sự tỉnh táo, cải thiện tốc độ và độ chính xác khi xử lý thông tin nhờ hoạt chất 1,8-cineole hấp thụ vào máu. Tuy nhiên, hiệu quả này phụ thuộc chặt chẽ vào liều lượng và cần dùng đúng thời điểm để tránh tác dụng ngược.
Hoa tím thơm cho thấy tiềm năng hạ sốt trong các thử nghiệm tiền lâm sàng trên động vật và hỗ trợ hạ thân nhiệt khi thoa ngoài da ở bệnh nhi nội trú. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng khoa học chứng minh việc tự uống dịch chiết loài hoa này an toàn và hiệu quả để thay thế các biện pháp chăm sóc y tế thông thường.
Chiết xuất hoa tím thơm được chứng minh giúp rút ngắn thời gian và giảm mức độ ho ở trẻ mắc hen suyễn khi dùng kèm thuốc điều trị tiêu chuẩn. Tuy nhiên, phụ huynh không nên tự ý dùng thảo dược này thay thế thuốc đặc trị hoặc áp dụng tùy tiện cho trẻ dưới 2 tuổi.
Hoa tím tam sắc hoang dã (Viola tricolor) là thảo dược có hoạt tính kháng viêm và điều hòa miễn dịch, trong khi hoa păng-xê trồng chậu (Viola x wittrockiana) chủ yếu dùng làm cảnh. Cả hai đều có đặc tính hút và tích tụ chì rất mạnh từ đất, do đó người dân tuyệt đối không hái hoa trồng cảnh để ăn hay pha trà làm thuốc.
Uống nhiều rượu bia dịp cuối tuần làm tê liệt hoạt động của vùng hải mã và gây tổn thương năng lượng tế bào não. Dù đã hết say, trí nhớ ngắn hạn và khả năng tập trung vẫn bị xáo trộn âm ỉ sang tuần mới, đòi hỏi não bộ phải gồng mình bù trừ và mất nhiều tuần kiêng cồn mới có thể phục hồi hoàn toàn.
Hiện tượng hay quên và giảm tập trung ở dân văn phòng ít tiếp xúc ánh nắng có liên quan mật thiết đến tình trạng thiếu hụt vitamin D. Cơ chế khoa học cho thấy sự thiếu hụt này ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng điều hành, tốc độ xử lý thông tin và sự chú ý tại vỏ não.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy chiết xuất cây hoa sữa có khả năng hạ men gan, chống oxy hóa và giảm hoại tử tế bào gan trên động vật nhờ chứa flavonoid, alkaloid. Tuy nhiên, dược liệu này chưa được kiểm chứng lâm sàng ở người và tiềm ẩn độc tính khi dùng nồng độ cao.
