Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.141 bài, trang 1389 trên 1.458
Giấc ngủ trưa kéo dài từ 20 đến 30 phút là khoảng thời gian tối ưu cho não bộ, giúp tăng cường sự tỉnh táo, củng cố trí nhớ và cải thiện hiệu suất làm việc mà không làm bạn rơi vào trạng thái "say ngủ" đờ đẫn sau khi thức giấc.
Giấc ngủ trưa giúp hạ cả huyết áp tâm thu lẫn tâm trương tương tự như giấc ngủ đêm nhờ cơ chế ức chế thần kinh giao cảm và giãn mạch sinh lý. Chợp mắt hợp lý mang lại khoảng nghỉ giá trị cho tim mạch nhưng không thể thay thế thuốc điều trị tăng huyết áp.
Uống trà xanh buổi chiều ít gây mất ngủ hơn cà phê nhờ hợp chất L-theanine có khả năng làm dịu thần kinh và kìm hãm tác dụng gây thức tỉnh của caffeine. Tuy nhiên, để tránh trằn trọc vào ban đêm, người dùng cần lưu ý đến hàm lượng caffeine trong từng loại trà và điều chỉnh nhiệt độ nước khi pha chế.
Chiết xuất từ rễ cây sâm Ấn Độ (Ashwagandha) được các thử nghiệm lâm sàng chứng minh có khả năng hỗ trợ hạ nồng độ hormone căng thẳng cortisol, cải thiện tâm trạng và rút ngắn thời gian đi vào giấc ngủ, mang lại giải pháp tự nhiên giúp nâng cao chất lượng nghỉ ngơi cho người trưởng thành bị áp lực kéo dài.
Nồng độ vitamin D huyết thanh thấp liên quan chặt chẽ đến tình trạng ngủ ít, giấc ngủ chập chờn và lịch ngủ thất thường. Dù bổ sung vi chất này giúp cải thiện giấc ngủ ở người thiếu hụt, đây không phải thuốc ngủ và cần dùng đúng chỉ định.
Nhiều nhân viên văn phòng thường chợp mắt trưa bằng cách gục đầu xuống bàn, mà không biết rằng tư thế này khiến đốt sống cổ phải chịu tải trọng gấp 5-6 lần bình thường do góc gập lớn, đồng thời làm tăng áp lực nội nhãn và suy giảm tưới máu thần kinh thị giác.
Trẻ nhỏ trằn trọc, khó vào giấc và hay quấy khóc ban đêm không chỉ do thói quen sinh hoạt mà có liên quan mật thiết đến tình trạng thiếu sắt. Thiếu hụt sắt dự trữ, ngay cả khi chưa gây thiếu máu, là nguyên nhân thúc đẩy hội chứng chân không yên khiến giấc ngủ của trẻ bị phá vỡ.
Cơn buồn ngủ dữ dội sau bữa trưa nhiều tinh bột xuất phát từ hiện tượng đường huyết tăng nhanh, kích thích insulin tiết ra mạnh mẽ và làm tăng tỷ lệ tryptophan tự do đi vào não, thúc đẩy quá trình tổng hợp chất dẫn truyền thần kinh gây buồn ngủ serotonin và melatonin.
Người bị viêm loét đại tràng không nên tự ý dùng bán hạ bắc. Củ bán hạ thô chứa tinh thể lectin gây kích ứng niêm mạc dữ dội, tiềm ẩn nguy cơ làm trầm trọng thêm tổn thương ruột mạn tính, trong khi các bằng chứng chống viêm của dược liệu này hiện mới chỉ được ghi nhận trên bệnh lý hô hấp.
Ăn hoa bèo lục bình sống làm nộm tiềm ẩn nguy cơ cao nhiễm sán lá gan lớn cùng nhiều vi sinh vật gây hại đường ruột. Ấu trùng sán bám chặt trên thân cây thủy sinh rất khó làm sạch bằng nước muối thông thường, đòi hỏi người dùng phải nấu chín hoàn toàn để tránh tổn thương gan nghiêm trọng.
Bán hạ bắc tươi chứa tinh thể canxi oxalat hình kim sắc nhọn và protein lectin gây bỏng rát họng, sưng lưỡi và nôn mửa dữ dội. Chế biến cùng nước gừng và phèn chua là quy trình bắt buộc giúp phá vỡ cấu trúc tinh thể, phân hủy độc tố gây viêm và loại bỏ hoàn toàn kích ứng niêm mạc.
Nhiều thai phụ tìm đến bán hạ bắc để giảm ốm nghén do e sợ tác dụng phụ của thuốc tây. Tuy nhiên, y học hiện đại khẳng định chưa có bất kỳ bằng chứng nào chứng minh bán hạ bắc an toàn trong thai kỳ, và việc tự ý sử dụng tiềm ẩn nhiều rủi ro nguy hiểm cho thai nhi.
Bán hạ bắc chế gừng thiên về làm ấm tỳ vị, giảm ho đờm lạnh và đặc trị nôn trớ; trong khi bán hạ chế phèn chua lại phát huy thế mạnh hóa đàm, trừ thấp đờm đặc quánh. Việc dùng phèn chua kết hợp nhiệt độ sắc nấu cũng là yếu tố then chốt giúp loại bỏ độc tố gây ngứa rát họng.
Mất ngủ kéo dài kích hoạt hệ thần kinh giao cảm và ức chế hệ phó giao cảm trong đêm, làm mất đi hiện tượng giảm huyết áp sinh lý tự nhiên (dipping). Tình trạng này khiến mạch máu co thắt liên tục, duy trì huyết áp ở mức cao suốt đêm và làm gia tăng đáng kể nguy cơ tổn thương mạch máu cũng như biến cố tim mạch.
Phụ nữ mang thai không nên dùng quả bách xù vì chiết xuất từ dược liệu này đã được chứng minh có nguy cơ gây sảy thai, làm giảm khả năng sinh sản và tác động mạnh lên tử cung. Ngoài ra, việc dùng liều cao còn gây kích ứng ruột, tổn thương thận và làm rối loạn đường huyết.
Nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy chiết xuất bán hạ bắc hỗ trợ hạ triglyceride, axit béo tự do và giảm tích tụ mỡ thông qua tăng sinh nhiệt và oxy hóa chất béo. Dù vậy, các bằng chứng hiện tại mới dừng ở thử nghiệm động vật, người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thảo dược thay thế thuốc điều trị.
Người có tiền sử bệnh thận không nên tự ý dùng quả hoặc tinh dầu bách xù liều cao, kéo dài. Nghiên cứu cho thấy dược liệu này có thể gây kích ứng biểu mô thận, dẫn đến đau thận, tiểu máu, tiểu đạm và làm tăng creatinine máu.
Bổ sung axit béo omega-3, đặc biệt là thành phần DHA, giúp cải thiện hiệu suất giấc ngủ, rút ngắn thời gian chờ vào giấc và duy trì thời lượng ngủ lành mạnh. Tuy nhiên, các thử nghiệm lâm sàng hiện chưa chứng minh trực tiếp khả năng kéo dài riêng giai đoạn ngủ sâu và hiệu quả còn tùy thuộc tỷ lệ DHA/EPA.
Người cao tuổi ngủ trưa quá nhiều, đặc biệt từ 2 giờ trở lên hoặc hay ngủ vào buổi sáng, có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm của bệnh thoái hóa thần kinh Alzheimer do tích tụ amyloid-beta, thay vì chỉ là sự mệt mỏi thông thường.
Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng nước ép quả anh đào chua (tart cherry) chứa melatonin tự nhiên, tryptophan và anthocyanin, giúp hỗ trợ tăng nồng độ chất chuyển hóa melatonin trong cơ thể, kéo dài thời gian ngủ và giảm thức giấc ban đêm một cách an toàn nhưng ở mức độ vừa phải.
