Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
29.011 bài, trang 144 trên 1.451
Thạch tùng răng cưa chứa hoạt chất ức chế enzyme phân hủy chất dẫn truyền thần kinh, mang lại tiềm năng hỗ trợ trí nhớ. Tuy nhiên, do kích thích mạnh hệ thần kinh phó giao cảm, dược liệu này không nên dùng cho người chậm nhịp tim, hen phế quản, tắc nghẽn tiêu hóa, động kinh và loét dạ dày.
Thạch tiên đào (tên khoa học *Pholidota chinensis*) thường được truyền tai như vị thuốc thanh nhiệt và giải độc gan. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay về loài cây này chỉ mới dừng lại ở phân tích hoạt chất chống oxy hóa và kháng viêm trong ống nghiệm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người.
Phụ gia canxi sunfat (E516) dùng làm đông đậu phụ được các cơ quan an toàn thực phẩm quốc tế xếp vào nhóm an toàn mức cao với ngưỡng chấp nhận hằng ngày "không xác định" (not specified). Khi dùng E516 tinh khiết chuẩn thực phẩm, người tiêu dùng không phải lo ngại độc tính hay nguy cơ quá liều canxi qua bữa ăn.
Lời đồn cây thạch kiếm giúp làm mát gan, bổ thận hoàn toàn chưa có căn cứ khoa học ở người. Nghiên cứu thực nghiệm cho thấy đây là loài dương xỉ có khả năng tích lũy kim loại nặng cực cao ở rễ, việc tự ý dùng làm thuốc uống tiềm ẩn rủi ro gây hại gan thận nghiêm trọng.
Phụ nữ mang thai không nên dùng thạch nhũ để bổ sung canxi. Dược liệu khoáng thô tự nhiên này tiềm ẩn nguy cơ nhiễm kim loại nặng như chì, thủy ngân, asen do thiếu kiểm chuẩn; độc chất có thể truyền qua cuống rốn sang thai nhi, gây nguy cơ tiền sản giật, suy giảm chức năng tuyến giáp và làm giảm cân nặng trẻ sơ sinh.
Liều an toàn của chiết xuất thăng ma đen được ghi nhận trong nghiên cứu từ 128 mg đến 160 mg mỗi ngày. Quá liều hoặc dùng dược liệu lẫn rễ con tiềm ẩn nguy cơ tổn thương gan nghiêm trọng, do đó người dùng cần tuân thủ chỉ định chuyên môn.
Thạch tiên đào là thảo dược dân gian được chú ý nhờ tiềm năng chống oxy hóa và bảo vệ đường ruột, nhưng việc tự ý sắc uống thiếu kiểm soát tiềm ẩn nhiều rủi ro. Hiện chưa có khuyến cáo lâm sàng đại trà cho việc tự định liều, người dùng chỉ nên dùng lượng vừa phải theo hướng dẫn của bác sĩ y học cổ truyền để tránh nguy cơ ngộ độc tế bào.
Chiết xuất vỏ thông biển Pháp (Pycnogenol) được chứng minh lâm sàng có hiệu quả giảm sưng phù, xoa dịu cảm giác nặng nề và đau nhức chân do suy giãn tĩnh mạch mạn tính nhờ khả năng chống viêm, chống oxy hóa và phục hồi vi mạch.
Thăng dược là chế phẩm chứa thủy ngân dùng ngoài trong y học cổ truyền. Việc bôi chất chứa thủy ngân lên da hoặc vết thương hở có nguy cơ gây dị ứng tiếp xúc và hấp thu toàn thân qua da vào máu. Người bệnh cần hết sức thận trọng và tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa.
Thạch nhũ (đá hang động) và ô tặc cốt (mai mực) đều chứa thành phần chính là canxi cacbonat, nhưng canxi khoáng tự nhiên dễ tích tụ tạp chất kim loại từ môi trường. Việc bổ sung canxi cacbonat cần kiểm soát chặt chẽ độ tinh khiết và liều dùng để tránh nguy cơ vôi hóa mạch máu.
Thạch tiên đào (chi *Pholidota*) và thạch hộc (chi *Dendrobium*) là hai loại thảo dược hoàn toàn khác nhau về bản chất thực vật và di truyền. Do hình thái tương đồng và giá thành thạch hộc rất đắt, thạch tiên đào thường bị nhầm lẫn hoặc dùng làm tạp chất thay thế thạch hộc trên thị trường.
Rễ thường sơn (*Dichroa febrifuga*) là dược liệu có độc tính cao, khoảng an toàn hẹp và dễ gây tổn thương gan, thận, tim. Tự sắc uống tại nhà khi sốt kéo dài tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc cấp tính, buồn nôn dữ dội và suy tạng, tuyệt đối không nên thực hiện.
Tin đồn bột thạch anh tím trị mất ngủ và rối loạn lo âu là hoàn toàn sai sự thật, không có bất kỳ bằng chứng khoa học nào chứng minh. Loại bột khoáng vô cơ này không có hoạt tính an thần, ngược lại còn tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc kim loại nặng và tổn thương đường tiêu hóa nghiêm trọng khi uống.
Thạch tiên đào thường được dân gian truyền tai nhau như vị thuốc quý trị phế nhiệt, làm dịu ho và viêm họng. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện đại mới chỉ ghi nhận tiềm năng kháng viêm, chống oxy hóa trong ống nghiệm và mô hình động vật, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người bị viêm đường hô hấp.
Thông mộc và nhân sâm cùng thuộc họ Ngũ gia bì (Araliaceae), khiến nhiều người lầm tưởng chúng có công dụng tương đương. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy thông mộc thiếu hoàn toàn các ginsenoside khung dammarane quý giá của nhân sâm, do đó không có giá trị bồi bổ hay hiệu quả dược lý tương đương.
Thạch tùng răng cưa và bạch quả bổ não theo hai con đường khác biệt: Huperzine A từ thạch tùng ức chế enzyme acetylcholinesterase để giữ acetylcholine dẫn truyền thần kinh, trong khi bạch quả tập trung cải thiện lưu lượng tuần hoàn máu não và chống oxy hóa bảo vệ mô.
Uống nước sắc thông mộc mỗi ngày có an toàn không là băn khoăn của nhiều người. Dược điển quy định giới hạn an toàn từ 9 đến 15 gam dược liệu khô mỗi ngày; việc lạm dụng quá liều hoặc dùng kéo dài tiềm ẩn nguy cơ gây tiêu chảy mạn tính và xáo trộn các chỉ số sinh hóa.
Thạch kiếm và thạch vi là hai loài dương xỉ thường bị nhầm lẫn do hình dáng lá thuôn dài. Tuy nhiên, chúng khác biệt rõ rệt về cấu trúc mặt dưới lá, bộ gen lục lạp và nhóm hoạt chất thực vật. Phân biệt đúng giúp tối ưu hiệu quả bài thuốc và tránh rủi ro cho sức khỏe.
Nhiều người tin rằng ngâm đá thạch anh tím vào nước giúp giải độc và tăng năng lượng. Tuy nhiên, giới khoa học chưa ghi nhận bằng chứng nào chứng minh tác dụng này. Thói quen ngâm khoáng vật không rõ nguồn gốc vào nước uống còn tiềm ẩn rủi ro thôi nhiễm tạp chất độc hại và vi khuẩn gây bệnh.
Chiết xuất từ rễ cây thôi chanh ghi nhận khả năng ức chế nhiều chất trung gian gây viêm mạnh mẽ trong các mô hình tế bào và giúp giảm sưng khớp ở chuột. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên người vẫn hoàn toàn thiếu vắng, kèm theo nguy cơ gây độc cho gan.
