Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
29.016 bài, trang 145 trên 1.451
Thạch tùng răng cưa và bạch quả bổ não theo hai con đường khác biệt: Huperzine A từ thạch tùng ức chế enzyme acetylcholinesterase để giữ acetylcholine dẫn truyền thần kinh, trong khi bạch quả tập trung cải thiện lưu lượng tuần hoàn máu não và chống oxy hóa bảo vệ mô.
Uống nước sắc thông mộc mỗi ngày có an toàn không là băn khoăn của nhiều người. Dược điển quy định giới hạn an toàn từ 9 đến 15 gam dược liệu khô mỗi ngày; việc lạm dụng quá liều hoặc dùng kéo dài tiềm ẩn nguy cơ gây tiêu chảy mạn tính và xáo trộn các chỉ số sinh hóa.
Thạch kiếm và thạch vi là hai loài dương xỉ thường bị nhầm lẫn do hình dáng lá thuôn dài. Tuy nhiên, chúng khác biệt rõ rệt về cấu trúc mặt dưới lá, bộ gen lục lạp và nhóm hoạt chất thực vật. Phân biệt đúng giúp tối ưu hiệu quả bài thuốc và tránh rủi ro cho sức khỏe.
Nhiều người tin rằng ngâm đá thạch anh tím vào nước giúp giải độc và tăng năng lượng. Tuy nhiên, giới khoa học chưa ghi nhận bằng chứng nào chứng minh tác dụng này. Thói quen ngâm khoáng vật không rõ nguồn gốc vào nước uống còn tiềm ẩn rủi ro thôi nhiễm tạp chất độc hại và vi khuẩn gây bệnh.
Chiết xuất từ rễ cây thôi chanh ghi nhận khả năng ức chế nhiều chất trung gian gây viêm mạnh mẽ trong các mô hình tế bào và giúp giảm sưng khớp ở chuột. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên người vẫn hoàn toàn thiếu vắng, kèm theo nguy cơ gây độc cho gan.
Thạch nhũ chứa canxi cacbonat tự nhiên hàm lượng cao, dễ gây lắng đọng tinh thể nguy hiểm cho hệ tiết niệu. Bốn nhóm người tuyệt đối không nên dùng vị thuốc này gồm: người có tiền sử sỏi thận, bệnh nhân suy thận mạn, người bị nhiễm trùng tiết niệu mạn tính và người mắc rối loạn chuyển hóa canxi.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy dịch chiết và hoạt chất trong lá cây thông tre lá dài (*Podocarpus neriifolius*) có khả năng ức chế vi khuẩn và nấm. Tuy nhiên, toàn bộ dữ liệu mới chỉ dừng ở mức thử nghiệm in vitro, chưa có bằng chứng lâm sàng trên người để làm thuốc điều trị.
Thạch kiếm giàu polyphenol – nhóm hoạt chất có thể ức chế hoặc cảm ứng enzym gan cytochrom P450, đặc biệt là CYP3A4. Khi dùng chung với thuốc tây, tương tác này có thể làm thay đổi nồng độ thuốc trong máu, dẫn đến nguy cơ tăng độc tính hoặc làm giảm hiệu quả điều trị của thuốc.
Cây thạch kiếm (*Microsorum grossum*) tiềm ẩn nguy cơ độc tính cao chứ không hề lành tính như nhiều lời đồn đại dân gian. Nghiên cứu khoa học cảnh báo phải tránh dùng cây này cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Người suy giảm chức năng gan thận cũng tuyệt đối không tự ý dùng do thiếu dữ liệu an toàn.
Thạch Tiên Đào dùng chung thuốc tây tiềm ẩn nguy cơ tương tác chuyển hóa qua hệ enzym gan. Bệnh nhân đang sử dụng thuốc chống đông máu hoặc thuốc hạ áp cần thận trọng tối đa, do các hoạt chất thực vật có thể làm thay đổi nồng độ thuốc, gây xuất huyết hoặc tụt huyết áp nguy hiểm.
Thạch kiếm chứa hơn 300 hợp chất hóa thực vật, nổi bật là các phân tử phenolic và triterpenoid. Nghiên cứu dược lý hiện đại ghi nhận các chất này có tiềm năng hỗ trợ di cư tế bào, điều hòa tạo mạch và ức chế các enzyme chuyển hóa quan trọng trong thử nghiệm in vitro.
Thạch agar giàu chất xơ hòa tan giúp làm chậm rỗng dạ dày và tạo cảm giác no bụng tự nhiên, hỗ trợ kiểm soát lượng calo nạp vào. Tuy nhiên, việc sút cân thần tốc khi ăn thạch trừ bữa chủ yếu do mất nước, trong khi bằng chứng giảm mỡ của rong thạch hiện mới ghi nhận trên động vật.
Tử thạch anh trong Đông y thực chất là khoáng vật fluorit có thành phần chính là canxi florua (CaF2), không phải đá thạch anh tím trang sức. Mặc dù y học cổ truyền ghi chép vị thuốc này giúp trấn kinh và làm ấm tử cung, các bằng chứng khoa học hiện đại hoàn toàn không ghi nhận những tác dụng điều trị này.
Cây thạch kiếm chứa nhiều flavonoid có hoạt tính chống oxy hóa và ức chế enzyme gây viêm COX-2 trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, dữ liệu này hoàn toàn chỉ ở mức tiền lâm sàng tế bào, chưa có bất kỳ thử nghiệm nào trên người chứng minh thạch kiếm có thể trị bệnh viêm khớp.
Nhiều người truyền tai nhau tử thạch anh (thạch anh tím) có thể "làm ấm tử cung" và chữa vô sinh nữ. Tuy nhiên, y học hiện đại chưa có bằng chứng lâm sàng xác nhận hiệu quả độc lập của khoáng vật này; chỉ có các bài thuốc thảo dược phối hợp được chứng minh giúp cải thiện tỷ lệ thụ thai.
Chiết xuất thăng ma được nhiều phụ nữ lựa chọn để giảm bớt các cơn bốc hỏa tuổi mãn kinh. Dù các nghiên cứu ghi nhận hiệu quả tích cực của loài *Cimicifuga racemosa*, dữ liệu khoa học trên người của loài *Cimicifuga dahurica* vẫn còn rất hạn chế.
Thạch agar làm chậm rỗng dạ dày nhưng không giúp ổn định hay làm giảm phản ứng đường huyết sau ăn trên thử nghiệm lâm sàng nhỏ. Người tiểu đường tuýp 2 chỉ nên dùng thạch agar tự nấu không đường như món ăn vặt ít calo với lượng vừa phải, không dùng thay thế bữa phụ giàu dinh dưỡng hay thuốc điều trị.
Ngộ độc cây thương lục có thể phát tác triệu chứng tiêu hóa dữ dội chỉ sau khoảng 2 giờ tiêu thụ bộ phận độc hại. Người bệnh thường đối mặt với đau bụng quặn thắt, nôn mửa, tiêu chảy tạo bọt, tụt huyết áp do sốc giảm thể tích hoặc biến chứng tim mạch nguy hiểm nếu không xử trí kịp thời.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước sắc cây thông đất để trị teo não, suy giảm trí nhớ mà không biết dược liệu này ức chế enzym acetylcholinesterase, làm tăng lượng acetylcholine trong cơ thể. Sự tích tụ acetylcholine gây kích thích hệ phó giao cảm và tăng co thắt cơ trơn, tiềm ẩn nguy hiểm nghiêm trọng cho người hen suyễn, loét dạ dày, nhịp tim chậm và tắc nghẽn đường tiểu.
Thường sơn gây nôn mửa dữ dội ngay sau khi uống do chứa nhóm hoạt chất alkaloid có độc tính cao đối với đường tiêu hóa. Không dừng lại ở việc gây buồn nôn và tiêu chảy cấp, các độc chất này còn tiềm ẩn nguy cơ tổn thương đa cơ quan, bao gồm gan, thận và tim nếu sử dụng tùy tiện.
