Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.026 bài, trang 174 trên 1.452
Hạt sừng dê hoa vàng và các loài sừng dê hoa đỏ cùng chi đều chứa glycoside tim cực độc với cấu trúc tác động trực tiếp lên cơ tim. Việc tự ý thu hái hay chế biến hạt sừng dê tại nhà tiềm ẩn rủi ro tử vong rất cao do ngộ độc tim mạch cấp tính, hoàn toàn không có loại nào an toàn để tự dùng.
Bài thuốc quả sổ bà ngâm rượu được dân gian truyền tai nhau có tác dụng trị viêm khớp, song khoa học hiện đại mới chỉ ghi nhận hoạt tính kháng viêm của acid betulinic trên động vật thí nghiệm. Việc tự ý ngâm rượu uống không thể chữa khỏi bệnh khớp mà còn tiềm ẩn nguy cơ tổn thương gan, thận và dạ dày.
Tự ý dùng sơn từ cô chung với thuốc tim mạch hoặc thuốc chống đông máu tiềm ẩn rủi ro lớn do nguy cơ ức chế enzym gan làm biến đổi nồng độ thuốc. Người bệnh cần tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa để phòng tránh nguy cơ ngộ độc hoặc xuất huyết nguy hiểm.
Nước sắc sả truyền thống chứa lượng citral ở mức vi lượng nên an toàn cho cơ thể, trong khi tinh dầu sả chanh là dạng chiết cô đặc chứa hàm lượng citral rất cao với độc tính tế bào rõ rệt. Việc tự ý uống trực tiếp tinh dầu nguyên chất tiềm ẩn nguy cơ quá tải chuyển hóa gan thận và kích ứng tiêu hóa.
Nhiều người tin rằng uống bột sụn cá mập sẽ giúp tái tạo lớp sụn khớp bị mòn. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy cơ thể không thể hấp thu nguyên vẹn protein sụn qua đường tiêu hóa, và hiện hoàn toàn chưa có nghiên cứu chứng minh sản phẩm này giúp mọc lại sụn khớp ở người.
Lá sắn thuyền cho thấy tiềm năng hạ đường huyết thông qua cơ chế ức chế enzym alpha-glucosidase và giảm hấp thu đường tại ruột. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay mới chỉ dừng lại ở thử nghiệm trong ống nghiệm và động vật, người bệnh tuyệt đối không được tự ý bỏ thuốc điều trị.
Cây sừng dê chứa các glycoside tim cực mạnh như divaricoside và ouabain, có nguy cơ gây độc tính nghiêm trọng trên tim và tính mạng. Tự ý dùng hoặc ngộ độc cấp tính dẫn đến rối loạn nhịp tim nguy hiểm, biến đổi huyết động, buồn nôn kéo dài và rối loạn thần kinh.
Uống nước lá sắn thuyền cùng lúc với thuốc tây tiềm ẩn nguy cơ tương tác bất lợi. Các hoạt chất thực vật có thể ức chế enzyme gan họ Cytochrome P450, làm chậm quá trình đào thải thuốc, dẫn tới biến động nồng độ thuốc trong máu và tăng nguy cơ ngộ độc hoặc gặp tác dụng phụ nguy hiểm.
Uống bột sắn dây sống tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn và dễ gây đầy bụng do tinh bột chưa hồ hóa rất khó tiêu. Nấu chín bột là giải pháp an toàn giúp giãn nở cấu trúc phân tử, tăng tỷ lệ tiêu hóa và bảo vệ đường ruột hiệu quả cho mọi lứa tuổi.
Quả sấu và me chua là hai nguyên liệu tạo vị chua quen thuộc trong bữa cơm Việt, nhưng giá trị vi chất giữa chúng có sự khác biệt rõ rệt. Trong khi me dồi dào chất chống oxy hóa tự nhiên và polyphenol, dữ liệu khoa học về vi chất của sấu hiện còn hạn chế, đòi hỏi người dùng cân nhắc khi kết hợp dinh dưỡng.
Sơn đậu căn có thể gây tương tác nguy hiểm với thuốc Tây thông qua việc làm biến đổi hoạt tính của hệ men gan Cytochrome P450. Tùy thuộc vào phân họ enzyme bị ức chế hoặc cảm ứng, việc phối hợp này dễ dẫn đến mất hiệu quả điều trị của thuốc mạn tính hoặc tích tụ độc tính gây hại cho cơ thể.
Các nghiên cứu về tác dụng hạ acid uric máu của sắn thuyền hiện mới chỉ dừng lại ở mô hình thử nghiệm tiền lâm sàng trên chuột cống, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người. Người bệnh gút không nên tự ý dùng sắn thuyền thay thế các loại thuốc hạ acid uric chỉ định.
Nhiều người tin rằng uống nước sả chanh có thể quét sạch mỡ máu và giảm nhanh cholesterol xấu (LDL-c). Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy chưa có thử nghiệm đối chứng ngẫu nhiên nào trên người xác nhận hiệu quả này, dù sả chanh thể hiện tiềm năng chống oxy hóa nhất định trong ống nghiệm và mô hình động vật.
Dù được lưu truyền trong một số bài thuốc dân gian, dược liệu từ cây sến mật tuyệt đối không nên dùng cho phụ nữ mang thai, người suy giảm chức năng gan và người suy thận. Việc thiếu hụt hoàn toàn các dữ liệu nghiên cứu lâm sàng khiến loại thảo mộc này tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc và gây hại nội tạng nghiêm trọng.
Bột sắn dây chứa hoạt chất puerarin có khả năng ức chế enzyme gan và tác động lên quá trình đông máu. Người bệnh tim mạch dùng chung sắn dây với thuốc chống đông hoặc thuốc hạ áp có thể đối mặt với nguy cơ biến đổi nồng độ thuốc, tụt huyết áp hoặc xuất huyết nguy hiểm.
Nhũ tương dầu hạt sầu đâu rừng (nha đạm tử) dạng tiêm cho thấy tiềm năng hỗ trợ giảm tác dụng phụ và tăng hiệu quả khi kết hợp cùng hóa trị trong điều trị ung thư phổi hoặc tràn dịch màng phổi. Tuy nhiên, đây chỉ là liệu pháp bổ trợ, hoàn toàn không thể thay thế thuốc điều trị đích hay phác đồ chuẩn.
Dùng cành sầu đâu chải răng là tập quán dân gian lâu đời. Nghiên cứu cho thấy dịch chiết sầu đâu có hoạt tính kháng khuẩn mảng bám, song bằng chứng lâm sàng trực tiếp so sánh cành nhai với bàn chải chuẩn còn rất thiếu; người dùng không nên bỏ bàn chải thông thường.
Tin đồn pha bột sắn dây với mật ong tạo thành chất kịch độc gây chết người là hoàn toàn sai sự thật và thiếu căn cứ khoa học. Sự kết hợp này chỉ đơn thuần là tương tác giữa tinh bột và đường tự nhiên, hoàn toàn không sinh độc tố nguy hiểm nếu nguyên liệu bảo đảm vệ sinh.
Dầu sầu đâu được lưu truyền rộng rãi với công dụng trị mụn và nấm da nhờ đặc tính kháng khuẩn, chống viêm. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy hiệu lực kháng nấm của dầu thô rất hạn chế, trong khi tiềm năng trị mụn cần công nghệ bào chế chuẩn hóa để tránh kích ứng da.
Nhiều người tin rằng vị chua gắt của quả sấu có thể làm tan mỡ thừa và ép cân cấp tốc. Tuy nhiên, khoa học chứng minh vị chua không thể tự đốt cháy chất béo. Giảm cân phụ thuộc hoàn toàn vào mức thâm hụt năng lượng, và việc lạm dụng sấu chua thậm chí còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ cho sức khỏe dạ dày.
