Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.021 bài, trang 173 trên 1.452
Chiết xuất cây sừng trâu chứa các hoạt chất cardenolide có khả năng ức chế tế bào ung thư trong ống nghiệm. Tuy nhiên, hiện chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người. Việc tự ý sử dụng thảo dược chứa độc tính tim mạch cực mạnh này có thể dẫn tới ngộ độc và tử vong.
Hiện chưa có nghiên cứu khoa học nào xác nhận độ an toàn của quả sổ bà đối với phụ nữ mang thai, cũng như chưa có dữ liệu về nguy cơ kích thích co bóp tử cung. Do thử nghiệm động vật cho thấy liều cao có thể gây tổn thương thận nhẹ, mẹ bầu tốt nhất không nên ăn loại quả này.
Nhiều người tin rằng sừng tê giác là "thần dược" giải rượu và bảo vệ gan, chấp nhận chi trả số tiền đắt đỏ để sở hữu. Tuy nhiên, khoa học hiện đại khẳng định sừng tê giác hoàn toàn không có cơ chế dược lý nào giúp chuyển hóa cồn hay phòng ngừa tổn thương gan, mà chỉ là ảo tưởng tâm lý gây lãng phí và nguy hại sức khỏe.
Sừng tê giác từ lâu được đồn thổi là thần dược tráng dương, nhưng khoa học hiện đại khẳng định bột sừng không có tác động sinh học đến testosterone hay mạch máu thể hang. Hiệu quả nếu có chỉ đến từ tâm lý giả dược hoặc các sản phẩm bị trộn lén tân dược nguy hiểm.
Hạt bí ngô được khoa học chứng minh chứa cucurbitine và berberine giúp ức chế giun sán hiệu quả trên mô hình thực nghiệm, trong khi dữ liệu so sánh trực tiếp với sử quân tử hiện vẫn còn hạn chế. Người bệnh cần hiểu đúng cơ chế và thận trọng khi áp dụng.
Lời đồn sụn cá mập ngăn ngừa hoặc chữa khỏi ung thư hoàn toàn không có cơ sở khoa học. Dù từng cho thấy tiềm năng chống tạo mạch máu trong phòng thí nghiệm, các thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn trên người đều thất bại, không kéo dài sự sống cho bệnh nhân ung thư.
Hạt sử quân tử rang chín là lựa chọn an toàn hơn hạt tươi sống nhờ nhiệt độ giúp giảm bớt các hợp chất gây kích ứng đường tiêu hóa, hạn chế tác dụng phụ buồn nôn và nấc cụt. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học định lượng cụ thể trên người về sự biến đổi độc tố giữa hai cách chế biến này hiện vẫn còn rất hạn chế.
Các thử nghiệm sinh học bước đầu ghi nhận dịch chiết từ hoa cây sử quân tử và lá của các loài cùng họ có khả năng ức chế một số chủng vi khuẩn như tụ cầu vàng hay trực khuẩn mủ xanh trong ống nghiệm. Tuy nhiên, hiệu quả này chưa được thử nghiệm lâm sàng trên người và không thể thay thế thuốc kháng sinh.
Hạt sừng dê chứa các glycoside tim cực mạnh từng dùng làm thuốc độc tẩm tên, nay được y học hiện đại nghiên cứu chiết tách. Dù các hợp chất từ cây thể hiện khả năng ức chế tế bào ung thư mạnh trong phòng thí nghiệm, khoảng cách an toàn rất hẹp cùng độc tính tim cao đòi hỏi việc kiểm soát liều nghiêm ngặt, tuyệt đối không tự ý dùng thô.
Uống tinh dầu sả Sri Lanka để giải độc là trào lưu truyền miệng nguy hại. Bản chất tinh dầu chứa các hợp chất cô đặc dùng để đuổi côn trùng, việc nuốt trực tiếp có thể gây ngộ độc cấp tính, bỏng rát tổn thương niêm mạc dạ dày và nguy cơ suy hô hấp nghiêm trọng do sặc dịch vào phổi.
Nhiều lời truyền miệng coi sến mật như "thần dược" chữa khỏi khối u, nhưng khoa học hiện chỉ mới ghi nhận hoạt tính gây độc tế bào trong ống nghiệm trên loài này và các loài cùng chi. Độc tính trên đĩa nghiệm cách rất xa thuốc chữa bệnh, người bệnh tuyệt đối không tự ý bỏ điều trị y khoa.
Rễ cây sừng trâu được dân gian truyền tai chữa phong thấp, nhưng khoa học cảnh báo loài cây này chứa độc tố tim mạch mạnh. Việc tự ý ngâm rượu uống hoặc xoa bóp có thể dẫn đến nguy cơ hấp thu độc chất nguy hiểm qua đường tiêu hóa và da trầy xước.
Nước sắc sói rừng mang lại nhiều lợi ích kháng viêm và hỗ trợ miễn dịch, nhưng việc dùng thay trà mỗi ngày một cách triền miên lại tiềm ẩn rủi ro chuyển hóa. Người dân cần nắm rõ cách hãm lấy hoạt chất và lý do chỉ nên dùng thảo dược này ngắt quãng, lượng vừa phải.
Nhầm lẫn Sơn dịch và các loài chi Aristolochia với dược liệu họ Mộc hương thông thường tiềm ẩn rủi ro xơ hóa thận tiến triển và ung thư đường tiết niệu do chứa độc chất axit aristolochic. Người dùng cần hiểu rõ nguy cơ để phòng tránh ngộ độc từ các bài thuốc không rõ nguồn gốc.
Chi Sơn dịch cùng các thảo dược chứa axit aristolochic đã bị nhiều nước cấm lưu hành hoàn toàn do gây tổn thương thận không thể hồi phục và ung thư đường tiết niệu. Đây là minh chứng rõ ràng cho thấy thảo dược tự nhiên không đồng nghĩa với an toàn nếu thiếu sự kiểm định khoa học.
Hạt sừng dê hoa vàng và các loài sừng dê hoa đỏ cùng chi đều chứa glycoside tim cực độc với cấu trúc tác động trực tiếp lên cơ tim. Việc tự ý thu hái hay chế biến hạt sừng dê tại nhà tiềm ẩn rủi ro tử vong rất cao do ngộ độc tim mạch cấp tính, hoàn toàn không có loại nào an toàn để tự dùng.
Bài thuốc quả sổ bà ngâm rượu được dân gian truyền tai nhau có tác dụng trị viêm khớp, song khoa học hiện đại mới chỉ ghi nhận hoạt tính kháng viêm của acid betulinic trên động vật thí nghiệm. Việc tự ý ngâm rượu uống không thể chữa khỏi bệnh khớp mà còn tiềm ẩn nguy cơ tổn thương gan, thận và dạ dày.
Tự ý dùng sơn từ cô chung với thuốc tim mạch hoặc thuốc chống đông máu tiềm ẩn rủi ro lớn do nguy cơ ức chế enzym gan làm biến đổi nồng độ thuốc. Người bệnh cần tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa để phòng tránh nguy cơ ngộ độc hoặc xuất huyết nguy hiểm.
Nước sắc sả truyền thống chứa lượng citral ở mức vi lượng nên an toàn cho cơ thể, trong khi tinh dầu sả chanh là dạng chiết cô đặc chứa hàm lượng citral rất cao với độc tính tế bào rõ rệt. Việc tự ý uống trực tiếp tinh dầu nguyên chất tiềm ẩn nguy cơ quá tải chuyển hóa gan thận và kích ứng tiêu hóa.
Nhiều người tin rằng uống bột sụn cá mập sẽ giúp tái tạo lớp sụn khớp bị mòn. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy cơ thể không thể hấp thu nguyên vẹn protein sụn qua đường tiêu hóa, và hiện hoàn toàn chưa có nghiên cứu chứng minh sản phẩm này giúp mọc lại sụn khớp ở người.
