Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.081 bài, trang 199 trên 1.455
Quả sim rừng chứa hàm lượng anthocyanin dồi dào với hoạt tính trung hòa gốc tự do mạnh mẽ trong phòng thí nghiệm. Dù mang cấu trúc sắc tố đa dạng tương tự việt quất, quả sim bản địa chủ yếu mới được chứng minh hoạt tính qua các thử nghiệm ống nghiệm và cần thêm nghiên cứu lâm sàng trên người.
Nhiều phụ nữ mãn kinh tìm đến canxi san hô nhằm ngăn ngừa loãng xương. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện tại chỉ mới dừng lại ở mô hình chuột thí nghiệm, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người. Chị em không nên tự ý sử dụng thay thế nguồn canxi thực phẩm an toàn.
Phụ nữ mắc hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) chưa nên dùng cọ lùn (Saw Palmetto) để trị mụn hay rậm lông. Hiện y văn chưa có đủ bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả và độ an toàn của thảo dược này trên bệnh nhân PCOS, trong khi các liệu pháp y khoa chuẩn mực đã được chứng minh rõ ràng.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng trên mô hình động vật cho thấy chiết xuất cây san trắng (*Vitex glabrata*) chứa flavonoid artemetin có khả năng làm giảm chỉ số men gan AST, ALT, giảm stress oxy hóa và bảo tồn cấu trúc mô gan. Dù vậy, dữ liệu hiện tại mới chỉ dừng lại trên chuột và hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người.
Sim rừng và sim tím thông thường hay bị nhầm lẫn giữa chi *Rhodamnia* và *Rhodomyrtus tomentosa*. Khoa học xác nhận loài sim tím thông thường (*Rhodomyrtus tomentosa*) chứa hơn 106 hợp chất hoạt tính quý, mang lại tác dụng kháng khuẩn, chống oxy hóa và kháng nấm mạnh mẽ, khác biệt hoàn toàn với các loài cây dại chưa được kiểm chứng.
Nhiều thai phụ băn khoăn liệu có thể dùng hoa hoặc lá sen đất để an thần, thanh nhiệt hay không. Tuy nhiên, các chuyên gia khuyến cáo phụ nữ mang thai cần thận trọng tuyệt đối, không tự ý sử dụng sen đất do thiếu dữ liệu an toàn trên người, nguy cơ chứa hợp chất độc tính và nguy cơ ô nhiễm kim loại nặng.
Rhodomyrtone chiết xuất từ lá sim đang thu hút sự chú ý của giới y học nhờ khả năng ức chế mạnh mẽ nhiều chủng vi khuẩn Gram dương kháng thuốc. Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy hoạt chất này có cơ chế tác động độc đáo, hỗ trợ phá vỡ màng sinh học và giảm độc tố vi khuẩn, nhưng vẫn cần thêm thử nghiệm ở người.
Tự ý uống nước sắc cỏ seo gà chung với thuốc kháng sinh trị nhiễm trùng tiêu hóa tiềm ẩn nguy cơ cản trở hấp thu và làm biến đổi nồng độ thuốc trong máu. Việc phối hợp bừa bãi có thể khiến kháng sinh mất tác dụng diệt khuẩn, tăng nguy cơ kháng thuốc và gây độc cho cơ thể.
Canxi san hô thường được quảng bá như một nguồn bổ sung khoáng chất lành tính, nhưng không phù hợp cho tất cả mọi người. Những người có tiền sử sỏi thận, tăng canxi máu, tăng canxi niệu hoặc suy giảm chức năng thận không nên tự ý sử dụng sản phẩm này để tránh nguy cơ biến chứng chuyển hóa nghiêm trọng.
Lá xô thơm dùng làm gia vị ẩm thực có độ an toàn cao, nhưng các viên chiết xuất cô đặc lại chứa nồng độ hoạt chất mạnh gấp nhiều lần. Người dùng cần hiểu rõ sự khác biệt giữa liều lượng nêm nếm và hàm lượng dược lý cô đặc để tránh nguy cơ ngộ độc cấp tính hoặc rối loạn nội tiết.
Các hợp chất chiết xuất từ cây sen đất thể hiện khả năng ức chế chất trung gian gây viêm COX-2 và bảo vệ tế bào sụn trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng lâm sàng nào cho thấy dược liệu này có thể chữa dứt điểm bệnh khớp ở người.
Chiết xuất flavonoid tinh khiết từ cây seo gà đạt ngưỡng an toàn bán trường diễn 200 mg/kg/ngày trên chuột, nhưng loài cây này có đặc tính tự nhiên siêu tích lũy thạch tín, chì và cadmium từ đất nước. Tự ý sắc uống cây seo gà lâu dài tiềm ẩn nguy cơ nhiễm độc kim loại nặng, gây hại nghiêm trọng cho gan thận.
Phụ nữ mang thai không nên tự ý dùng vỏ cây sao đen để chữa sưng nướu. Dù y học dân gian ghi nhận tác dụng làm săn se niêm mạc, khoa học hiện nay hoàn toàn thiếu dữ liệu độc học phôi thai và mức độ an toàn của dược liệu này trên thai phụ, tiềm ẩn nguy cơ cho thai nhi.
Sao nhái hồng (Ulam Raja) chứa hàm lượng vượt trội các dẫn xuất polyphenol, quercetin và axit chlorogenic có hoạt tính chống oxy hóa mạnh tương đương vitamin E trong phòng nghiệm. Tuy nhiên, hiệu quả bảo vệ mạch máu phụ thuộc vào nồng độ và người dùng không nên xem loại rau này là thuốc chữa bệnh thay thế.
Chiết xuất vỏ cây sen đất thể hiện hoạt tính kháng khuẩn và ức chế màng sinh học của vi khuẩn gây sâu răng *Streptococcus mutans* rất tốt trong ống nghiệm. Dù thử nghiệm lâm sàng bước đầu cho thấy dung dịch 0,3% giúp giảm mảng bám, dữ liệu trên người vẫn còn hạn chế và cần nghiên cứu thêm.
Sa kê luộc giữ được lượng tinh bột kháng dồi dào hơn và không làm tăng thêm năng lượng dư thừa, trong khi sa kê chiên ngập dầu hấp thụ nhiều chất béo, làm tăng lượng calo và làm suy giảm đáng kể lượng tinh bột kháng có lợi.
Hiện chưa có nghiên cứu chứng minh độ an toàn của việc uống trà hoa sen đất hằng ngày. Dược liệu này chứa nhiều tinh dầu và hợp chất sinh học có thể gây kích ứng niêm mạc dạ dày nếu hãm quá đặc hoặc dùng kéo dài liều cao, do đó người dùng chỉ nên uống lượng vừa phải ngắt quãng.
Quan niệm uống nước sắc cỏ seo gà để thải độc gan và ngừa mụn là hoàn toàn sai lầm. Hiện chưa có nghiên cứu khoa học nào chứng minh tác dụng này ở người; ngược lại, cỏ seo gà là loài siêu tích lũy asen, việc tự ý hái sắc uống có thể dẫn đến nguy cơ ngộ độc kim loại nặng và tổn hại gan.
Khẳng định sa sâm bắc có thể ức chế hay điều trị ung thư dạ dày là sai sự thật. Bằng chứng khoa học hiện chỉ dừng ở thử nghiệm trong ống nghiệm, hoạt chất falcarindiol kém bền và cho kết quả không nhất quán. Người bệnh tuyệt đối không bỏ hóa trị để dùng thảo dược.
Phụ nữ mang thai không nên dùng san trắng vì thiếu hụt dữ liệu an toàn lâm sàng, trong khi các bằng chứng sinh học cảnh báo thảo dược này có thể gây co bóp cơ trơn tử cung, thúc đẩy kinh nguyệt và làm rối loạn nội tiết tố thai kỳ.
