Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.086 bài, trang 200 trên 1.455
Sa kê luộc giữ được lượng tinh bột kháng dồi dào hơn và không làm tăng thêm năng lượng dư thừa, trong khi sa kê chiên ngập dầu hấp thụ nhiều chất béo, làm tăng lượng calo và làm suy giảm đáng kể lượng tinh bột kháng có lợi.
Hiện chưa có nghiên cứu chứng minh độ an toàn của việc uống trà hoa sen đất hằng ngày. Dược liệu này chứa nhiều tinh dầu và hợp chất sinh học có thể gây kích ứng niêm mạc dạ dày nếu hãm quá đặc hoặc dùng kéo dài liều cao, do đó người dùng chỉ nên uống lượng vừa phải ngắt quãng.
Quan niệm uống nước sắc cỏ seo gà để thải độc gan và ngừa mụn là hoàn toàn sai lầm. Hiện chưa có nghiên cứu khoa học nào chứng minh tác dụng này ở người; ngược lại, cỏ seo gà là loài siêu tích lũy asen, việc tự ý hái sắc uống có thể dẫn đến nguy cơ ngộ độc kim loại nặng và tổn hại gan.
Khẳng định sa sâm bắc có thể ức chế hay điều trị ung thư dạ dày là sai sự thật. Bằng chứng khoa học hiện chỉ dừng ở thử nghiệm trong ống nghiệm, hoạt chất falcarindiol kém bền và cho kết quả không nhất quán. Người bệnh tuyệt đối không bỏ hóa trị để dùng thảo dược.
Phụ nữ mang thai không nên dùng san trắng vì thiếu hụt dữ liệu an toàn lâm sàng, trong khi các bằng chứng sinh học cảnh báo thảo dược này có thể gây co bóp cơ trơn tử cung, thúc đẩy kinh nguyệt và làm rối loạn nội tiết tố thai kỳ.
Dù được hàng triệu nam giới tin dùng để hỗ trợ tuyến tiền liệt, Saw Palmetto (cọ lùn) không an toàn cho tất cả mọi người. Các bằng chứng y khoa chỉ ra nguy cơ xuất huyết ngoại khoa, tương tác thuốc chống đông và ảnh hưởng nội tiết ở phụ nữ mang thai, người chuẩn bị mổ hay người bệnh gan tụy.
Axit fulvic là hoạt chất chính trong shilajit, được các nghiên cứu thực nghiệm chứng minh có tiềm năng chống oxy hóa mạnh mẽ và hỗ trợ độ tan của hoạt chất. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên người vẫn còn hạn chế và việc sử dụng các chế phẩm chưa tinh chế tiềm ẩn nhiều nguy cơ nhiễm tạp chất.
Sam hoa nách (*Enicostemma littorale*) là thảo dược vị đắng nổi tiếng trong y học cổ truyền Ayurveda, được nghiên cứu với tiềm năng hỗ trợ đường huyết và dạ dày. Tuy nhiên, việc tự ý pha trà từ bột lá khô nếu sai liều lượng có thể gây xót ruột, kích ứng tiêu hóa; người dùng cần nắm rõ giới hạn an toàn thực nghiệm trước khi sử dụng.
Hạt sen và yến mạch đều là những lựa chọn bổ dưỡng cho bữa sáng nhưng sở hữu thế mạnh riêng biệt. Trong khi hạt sen cung cấp hàm lượng protein cân đối tương đương đậu nành cùng nguồn tinh bột giàu amylose tiêu hóa chậm, yến mạch lại vượt trội về axit amin lysine và các axit béo chưa bão hòa có lợi cho sức khỏe.
Uống shilajit thô tiềm ẩn rủi ro sức khỏe nghiêm trọng do nguy cơ nhiễm độc các kim loại nặng như chì, thủy ngân và asen vượt ngưỡng an toàn. Dược chất tự nhiên dạng nhựa khoáng này khi chưa qua kiểm định và tinh chế đạt chuẩn có thể gây độc hại cho gan, thận và hệ thống miễn dịch.
Sam nhỏ (*Portulaca quadrifida*) và rau sam thường (*Portulaca oleracea*) cùng thuộc họ Rau sam nhưng khác biệt về hình thái và dữ liệu khoa học. Trong khi rau sam thường được nghiên cứu chứng minh nhiều lợi ích cho gan và chuyển hóa, sam nhỏ hiện vẫn thiếu các bằng chứng y khoa thực chứng rõ ràng.
Uống nước sắc rễ si chữa đau khớp là phương pháp truyền miệng sai lầm, chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả trên người. Việc tự ý đun uống rễ si thô chứa nhựa mủ không những không chữa khỏi bệnh khớp mà còn tiềm ẩn nguy cơ cao gây kích ứng, ngộ độc đường tiêu hóa và dị ứng chéo nguy hiểm.
Hoa và lá sen cạn chứa nhiều lutein, vitamin C và polyphenol hỗ trợ chống oxy hóa tốt cho cơ thể. Tuy nhiên, hàm lượng lớn benzyl isothiocyanate mang vị cay như mù tạt trong mô cây có thể gây kích ứng, nóng rát và cồn cào niêm mạc dạ dày nếu bạn ăn sống quá nhiều lúc đói bụng.
Sen cạn là rau ăn kèm và dược liệu quen thuộc, nhưng chứa lượng lớn isothiocyanate cùng các hoạt chất gây ức chế men chuyển. Phụ nữ mang thai hoặc chuẩn bị thụ thai, người suy thận, người viêm loét dạ dày và trẻ nhỏ là 4 nhóm đối tượng không nên dùng nhằm tránh nguy cơ sảy phôi sớm, tăng kali máu và kích ứng tiêu hóa nghiêm trọng.
Uống Saw Palmetto không làm tăng testosterone tự do hay testosterone toàn phần trong cơ thể. Các bằng chứng khoa học cho thấy chiết xuất này chỉ tác động tại chỗ lên mô tuyến tiền liệt, không làm thay đổi nồng độ hormone sinh dục trong máu và hoàn toàn không có tác dụng hỗ trợ tăng cơ bắp cho người tập thể thao.
Nhiều nghiên cứu thực nghiệm xác nhận hoạt chất luteolin trong cỏ seo gà có khả năng ức chế phản ứng viêm thông qua việc chặn các con đường truyền tín hiệu tế bào. Tuy nhiên, phần lớn dữ liệu hiện chỉ dừng lại ở mô hình tế bào và động vật, người dùng không nên tự ý dùng dược liệu thay thế thuốc điều trị.
San trắng (*Vitex trifolia*) và ngũ trảo (*Vitex negundo*) cùng thuộc chi *Vitex* nhưng khác biệt về số lá chét và hoạt chất. Nghiên cứu cho thấy ngũ trảo có hàm lượng polyphenol và khả năng chống oxy hóa cao hơn, trong khi san trắng nổi trội hơn về hoạt tính diệt ấu trùng côn trùng.
San trắng là cây thuốc dân gian thường dùng trị sốt rét tại một số vùng châu Á. Dù nghiên cứu bước đầu phát hiện các hoạt tính sinh học trong phòng thí nghiệm, khoa học hiện vẫn chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh hiệu quả và độ an toàn của cây trên người bệnh sốt rét.
Hạt sen cạn ngâm giấm được nhiều người chuộng làm nụ bạch hoa giả, nhưng các nhà khoa học cảnh báo không nên ăn nhiều. Trong sen cạn chứa các hợp chất cay nhóm Cramer Class III tiềm ẩn rủi ro độc chất nếu vượt ngưỡng dung nạp an toàn, đặc biệt gây nguy cơ tiêu phôi ở phụ nữ mang thai.
Sam biển sống vùi đáy bãi bồi có nguy cơ tích tụ kim loại nặng từ trầm tích và thức ăn. Dù nghiên cứu khẳng định sam bị tổn thương tế bào khi nhiễm cadmi, hiện vẫn thiếu số liệu định lượng cụ thể về nồng độ chì, cadmi và thủy ngân trong thịt và gan tụy sam hoang dã.
