Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.296 bài, trang 263 trên 1.465
Nở ngày đất (Gomphrena celosioides) và cúc bách nhật (Gomphrena globosa) cùng thuộc chi Gomphrena nhưng là hai loài khác biệt. Trong khi cúc bách nhật thường được trồng làm cảnh với hoa hình cầu, nở ngày đất mọc hoang dại, chứa các hoạt chất kháng khuẩn, kháng ký sinh trùng riêng biệt đã được khoa học ghi nhận.
Nhiều người có thói quen kết hợp nụ áo tím (cúc áo hoa tím/Vernonia) cùng thuốc tây để hỗ trợ điều trị bệnh. Tuy nhiên, các nghiên cứu trong ống nghiệm cho thấy thảo dược này có thể ức chế enzym gan cytochrome P450, làm dấy lên lo ngại về tương tác bất lợi với thuốc chống đông máu hoặc thuốc điều trị tiểu đường.
Uống nước sắc cây nở ngày đất kéo dài có gây hại gan thận hay không là băn khoăn của nhiều người. Dù nghiên cứu động vật bước đầu chưa ghi nhận độc tính nội tạng cấp tính, việc tự ý dùng liều cao dài ngày vẫn tiềm ẩn rủi ro chuyển hóa lớn do thiếu dữ liệu lâm sàng trên người.
Keo ong dạng xịt họng chứa hàm lượng polyphenol chuẩn hóa đã được chứng minh lâm sàng giúp giảm triệu chứng viêm đường hô hấp trên nhẹ nhanh hơn 2 ngày so với giả dược. Dù sở hữu hoạt tính kháng khuẩn mạnh trong phòng thí nghiệm, sản phẩm này chỉ đóng vai trò hỗ trợ tại chỗ, không thể thay thế kháng sinh điều trị.
Nấm linh chi chứa các hoạt chất có khả năng tác động lên thụ thể GABA và điều hòa miễn dịch giúp an thần, kéo dài giấc ngủ trên mô hình động vật. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người vẫn còn rất hạn chế, do đó dược liệu này chỉ đóng vai trò hỗ trợ và không thể thay thế phác đồ y khoa.
Nụ hoa tam thất chứa hàm lượng saponin phong phú, được chứng minh bước đầu giúp giảm mỡ máu trên chuột cống béo phì. Tuy nhiên, bằng chứng trực tiếp về khả năng cải thiện độ nhạy insulin hay hạ đường huyết trên người hiện vẫn chưa đầy đủ, người dùng không nên thay thế thuốc điều trị.
Các nghiên cứu y khoa lâm sàng cho thấy mật ong có hiệu quả giảm tần suất ho cấp tính và cải thiện giấc ngủ ban đêm ở trẻ em tương đương hoặc vượt trội một số siro ho thông thường. Tuy nhiên, cha mẹ tuyệt đối không dùng mật ong cho trẻ dưới 1 tuổi do nguy cơ ngộ độc Clostridium botulinum.
Melittin chiếm 50% nọc ong, có khả năng ức chế mạnh các con đường viêm NF-kappaB và JNK trong tế bào. Tuy nhiên, hoạt chất này có cơ chế đục màng gây tan tế bào, hoại tử mô và nguy cơ sốc phản vệ tử vong, đòi hỏi phải được biến đổi cấu trúc trước khi ứng dụng lâm sàng.
Acid oleanolic trong quả nữ trinh tử cho thấy tiềm năng hỗ trợ hạ men gan và chống oxy hóa rõ rệt trong các nghiên cứu thực nghiệm trên động vật. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người vẫn còn hạn chế và việc lạm dụng liều cao có thể tiềm ẩn rủi ro độc tính tích lũy khó lường.
Bị từ 10 vết ong vò vẽ đốt trở lên, nguy cơ suy đa tạng và tử vong nội viện tăng gấp 5 lần do lượng độc tố peptide lớn giải phóng ồ ạt, trực tiếp gây tiêu cơ vân, vỡ hồng cầu và hoại tử ống thận cấp tính.
Nhiều người bệnh rối loạn mỡ máu uống nần nghệ cùng thuốc statin nhằm tăng hiệu quả điều trị. Tuy nhiên, việc tự ý kết hợp thảo dược chứa saponin steroid đậm đặc với thuốc Tây tiềm ẩn nguy cơ quá tải chuyển hóa ở gan, làm gia tăng tác dụng phụ gây tăng men gan và tổn thương đau cơ.
Nụ hoa tam thất chứa nhiều saponin quý có khả năng bảo vệ tế bào thần kinh và hạn chế tổn thương do thiếu ngủ trên mô hình thực nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng y học hiện nay chưa đủ để khẳng định thảo dược này có thể chữa khỏi dứt điểm bệnh mất ngủ ở người.
Uống nước cây nở ngày đất để hạ đường huyết chỉ là lời đồn thổi thiếu căn cứ khoa học. Các nghiên cứu hiện đại mới ghi nhận thảo dược này có tác dụng kháng viêm, giảm đau trên động vật chứ chưa có bằng chứng kiểm soát đường huyết. Người bệnh tuyệt đối không bỏ thuốc điều trị để dùng thảo dược.
Nụ hoa tam thất là thức uống quen thuộc giúp an thần, nhưng không thể sử dụng tùy tiện. Người huyết áp thấp, người bị rối loạn đông máu, phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ là 4 nhóm đối tượng không nên tự ý dùng hằng ngày do nguy cơ tụt áp, tăng chảy máu và thiếu dữ liệu an toàn.
Phấn hoa ong mật thường được xem là thực phẩm bổ dưỡng, nhưng lại tiềm ẩn rủi ro sốc phản vệ nguy hiểm hoặc gây tương tác thuốc nghiêm trọng. Người có cơ địa dị ứng phấn hoa, trẻ nhỏ có tiền sử viêm mũi dị ứng, người nhạy cảm và bệnh nhân đang dùng thuốc chống đông máu warfarin cần đặc biệt cẩn trọng.
Nữ trinh tử và cỏ mực là hai vị thuốc cốt lõi tạo nên bài thuốc cổ phương Nhị chí hoàn lừng danh. Dù cùng hỗ trợ bồi bổ can thận, mỗi vị dược liệu lại mang thành phần hóa học đặc trưng riêng, tương hỗ tạo nên tác dụng chống oxy hóa và bảo vệ tế bào vượt trội.
Hiện chưa có nghiên cứu khoa học xác định mức liều nụ áo tím bắt đầu gây hại gan thận trên động vật hay người. Dữ liệu y văn mới chỉ ghi nhận chiết xuất loài cây này có tác dụng giảm đau, an thần trên chuột thí nghiệm, do đó người dùng không nên tự ý sử dụng liều cao.
Nấm súp lơ và linh chi đều chứa beta-glucan quý giá, nhưng nấm súp lơ nổi bật với hàm lượng beta-glucan hòa tan trong nước vượt trội, đạt hơn 40% trọng lượng khô cùng cấu trúc phân nhánh đặc trưng. Trong khi đó, linh chi sở hữu hệ polysaccharide đa dạng gồm cả mạch thẳng và mạch phân nhánh phức tạp.
Nấm Thượng Hoàng (*Phellinus*) chứa các hoạt chất kích thích miễn dịch tế bào và tăng sinh lympho T. Với người đang dùng thuốc ức chế miễn dịch chống thải ghép, tác động này đối nghịch trực tiếp với thuốc điều trị, làm tăng nguy cơ suy giảm hiệu quả kiểm soát miễn dịch và đào thải cơ quan ghép.
Nần nghệ thường được truyền tai giúp hạ mỡ máu nhờ hoạt chất diosgenin, nhưng bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên người vẫn còn rất hạn chế. Người bệnh cần hiểu đúng dữ liệu khoa học hiện có để tránh việc tự ý bỏ điều trị y khoa khiến mỡ máu tăng cao nguy hiểm.
