Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
29.013 bài, trang 3 trên 1.451
Quả sổ trai (*Stereospermum chelonoides*) là loại quả rừng ăn được, cung cấp nguồn năng lượng dồi dào, chất xơ, khoáng chất cùng nhiều chất chống oxy hóa phenolic. Nghiên cứu cho thấy dịch chiết quả có hoạt tính kháng khuẩn tốt trong ống nghiệm, an toàn để chế biến các món canh chua dân dã khi dùng với lượng vừa phải.
Hiện chưa có nghiên cứu khoa học trực tiếp về khả năng chống oxy hóa hay hàm lượng polyphenol của chiết xuất cau rừng (*Pinanga*) trong các dữ liệu được công bố. Dù polyphenol thực vật nói chung có tác dụng khử gốc tự do mạnh mẽ trong ống nghiệm, người dùng cần thận trọng và không tự ý sử dụng chiết xuất chưa được kiểm chứng.
Nhụy Thập Malacca chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh an toàn khi dùng hằng ngày trên người. Nghiên cứu trên động vật cho thấy liều cao gây biến đổi tế bào gan và làm tăng tỷ lệ tinh trùng dị tật. Người dân tuyệt đối không tự ý sắc uống kéo dài khi liều lượng chưa được chuẩn hóa.
Cau đất là thảo dược dân gian truyền miệng nhưng hoàn toàn thiếu dữ liệu nghiên cứu lâm sàng về độ an toàn trên người. Phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ và người có bệnh nền gan thận là ba nhóm đối tượng nhạy cảm cần đặc biệt thận trọng, tuyệt đối không tự ý dùng để tránh nguy cơ ngộ độc và biến chứng nguy hiểm.
Cẩm xà lặc là thảo dược truyền miệng hoàn toàn thiếu dữ liệu kiểm chứng khoa học về độc tính sinh sản. Phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ tuyệt đối không nên sử dụng tự ý để phòng ngừa nguy cơ tổn thương gan thận, biến chứng thai kỳ và ngộ độc cấp tính.
Nghiên cứu tiền lâm sàng năm 2025 xác nhận chiết xuất lá bạc thau có tác dụng kháng viêm, giảm đau và hạ sốt nhờ ức chế các chất trung gian như TNF-alpha, IL-1beta và COX-2. Dù đầy tiềm năng, các bằng chứng hiện tại mới chỉ thử nghiệm trên động vật, đòi hỏi người dùng cẩn trọng và không tự ý thay thế thuốc chữa bệnh.
Chè đắng rừng chứa polyphenol và triterpene saponin giúp hỗ trợ cải thiện độ nhạy insulin và điều hòa enzyme chuyển hóa đường trên mô hình thực nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người còn hạn chế; thảo dược này chỉ mang tính hỗ trợ lối sống, tuyệt đối không thay thế thuốc điều trị và cần đo đường huyết theo dõi cẩn thận.
Chiết xuất lá chòi mòi cho thấy tiềm năng ức chế enzyme tiêu hóa carbohydrate và làm giảm đường huyết trên động vật thí nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng hiện tại chỉ dừng ở mức phòng thí nghiệm và trên chuột, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ độc tính cần thận trọng.
Thịt nướng than trong bún chả tạo ra các amin dị vòng (HAA) và PAH có nguy cơ gây ung thư khi chế biến trên 150 độ C. Tuy nhiên, thói quen ăn kèm nhiều rau sống giàu chất xơ và rau họ cải giúp hấp phụ độc chất, đồng thời kích hoạt enzym đào thải HAA hiệu quả qua nước tiểu.
Cho trẻ ăn mì tôm thay bữa sáng là thói quen tiện lợi của nhiều gia đình nhưng tiềm ẩn nguy cơ chậm phát triển thể chất. Mì tôm thông thường nghèo sắt, kẽm và vi chất thiết yếu, khiến trẻ dễ bị thiếu máu, thấp còi nếu lạm dụng thường xuyên thay cho bữa ăn tươi.
Chất bảo quản TBHQ thường dùng ngăn dầu mỡ ôi thiu trong mì tôm và thực phẩm chiên. Phụ gia này an toàn ở liều cho phép nhưng tiếp xúc kéo dài liều cao từ 0,7 mg/kg trọng lượng cơ thể tiềm ẩn nguy cơ gây độc tế bào, biến đổi DNA và tổn thương sức khỏe.
Bánh phở tươi làm từ tinh bột gạo có thể làm tăng đường huyết, nhưng mức độ tăng vọt phụ thuộc rất lớn vào khẩu phần và thành phần ăn kèm. Khoa học chứng minh việc kết hợp sợi tinh bột cùng chất đạm, chất béo lành mạnh và chất xơ giúp làm chậm hấp thu đường, duy trì nồng độ glucose ổn định.
Với người khỏe mạnh, gạo lứt là thực phẩm bổ dưỡng, nhưng với người suy thận mạn, cơm trắng lại an toàn hơn. Lớp cám của gạo lứt chứa lượng lớn kali và phospho, hai khoáng chất mà thận suy khó đào thải, dễ gây biến chứng nguy hiểm nếu tích tụ trong máu.
Bánh mì trắng hay cơm trắng dễ gây tăng cân hơn phụ thuộc vào lượng ăn và khả năng tạo cảm giác no. Nghiên cứu cho thấy bánh mì trắng có mật độ năng lượng cao hơn, chỉ số no thấp hơn và đẩy đường huyết lên nhanh hơn cơm, khiến người ăn dễ đói sớm và nạp thừa calo sau đó.
Các dữ liệu khoa học không đưa ra con số calo trực tiếp trên 100g của bún, phở và miến truyền thống mà tập trung vào tốc độ tiêu hóa tinh bột. Miến dong chứa tỷ lệ tinh bột kháng cao giúp giải phóng năng lượng chậm, trong khi bún và phở từ gạo trắng tiêu hóa nhanh hơn và dễ làm tăng đường huyết.
Bánh mì không chứa gluten (gluten-free) không hề lành mạnh hơn đối với người bình thường. Do thiếu mạng lưới protein tạo độ phồng, sản phẩm này thường có hàm lượng đạm thấp hơn nhưng lại chứa nhiều chất béo và natri hơn bánh mì truyền thống nhằm bù đắp kết cấu.
Bún tươi là món ăn quen thuộc nhưng liệu vận động viên có nên dùng để nạp carbohydrate? Hiện chưa có nghiên cứu so sánh trực tiếp tốc độ hấp thu glycogen giữa bún tươi, yến mạch và mỳ ống. Vận động viên có thể dùng bún như nguồn tinh bột dễ tiêu hóa, song cần điều chỉnh liều lượng hợp lý theo môn thể thao.
Bệnh nhân gout không nhất thiết phải kiêng tuyệt đối bún nước dùng ninh xương, nhưng cần hạn chế tối đa việc húp cạn phần nước béo đậm đặc. Do purin từ xương thịt hòa tan trực tiếp vào nước hầm, người bệnh nên ưu tiên nước dùng thanh đạm, ăn kèm nhiều chất xơ để giảm hấp thu và tránh bùng phát cơn đau khớp.
Chưa có bằng chứng từ các thử nghiệm lâm sàng chứng minh chế độ ăn Địa Trung Hải giúp bảo toàn mật độ xương hông và cột sống. Sức khỏe xương phụ thuộc chặt chẽ vào chuyển hóa vitamin D, nồng độ hormone cận giáp và quá trình khoáng hóa xương, do đó người dân cần thăm khám y khoa thay vì tự ý điều chỉnh dinh dưỡng.
Chế độ ăn Low-FODMAP hỗ trợ giảm triệu chứng ruột nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro sức khỏe nếu tự ý áp dụng. Những người có tiền sử rối loạn ăn uống, suy dinh dưỡng, trẻ em hoặc người chưa loại trừ các bệnh lý tiêu hóa thực thể tuyệt đối không nên tự kiêng khem khi chưa có chỉ định và giám sát từ bác sĩ.
