Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.036 bài, trang 38 trên 1.452
Đậu nành sở hữu khả năng tiêu hóa tổng thể tốt hơn đậu chiều nhờ cấu trúc phân tử ít phiến gấp beta, giúp men tiêu hóa dễ tiếp cận. Tuy nhiên, đậu chiều lại có tốc độ phân giải protein nhanh ở dạ dày và gia tăng đáng kể độ khả dụng sinh học khi được nấu chín, lên men hoặc tinh chế thành đạm phân lập.
Đậu lăng đỏ và xanh khác nhau rõ rệt về cấu trúc vỏ, hàm lượng chất xơ và khả năng phân giải tinh bột. Đậu lăng xanh giữ nguyên vỏ giàu tinh bột kháng và chất chống oxy hóa hơn, trong khi đậu lăng đỏ tách vỏ dễ tiêu hóa, tỷ lệ hấp thụ protein cao hơn và nấu nhanh mềm hơn.
Đậu khấu là gia vị phổ biến nhưng người mắc bệnh sỏi mật cần hết sức thận trọng khi dùng. Các hoạt chất trong thảo dược này có thể kích thích túi mật co bóp mạnh, làm tăng nguy cơ kẹt sỏi và khởi phát cơn đau quặn mật cấp tính, đồng thời tiềm ẩn tương tác với thuốc điều trị.
Hoa đậu biếc mang lại nhiều lợi ích sức khỏe nhưng không an toàn cho tất cả mọi người. Do khả năng giãn mạch và chống đông máu, phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ, người huyết áp thấp và người mắc chứng máu khó đông cần tránh sử dụng để phòng ngừa tác dụng phụ nguy hiểm.
Chao vượt trội hơn đậu phụ tươi nhờ quá trình vi sinh vật lên men bẻ gãy đạm thành các chuỗi peptide và axit amin dễ tiêu hóa. Tuy nhiên, hàm lượng muối rất cao dùng để bảo quản chao có thể trở thành gánh nặng lớn cho người huyết áp cao, đòi hỏi sự thận trọng khi dùng.
Hạt đậu ma chứa hàm lượng đạm cao nhưng tuyệt đối không được ăn sống do tích tụ nhiều chất kháng dinh dưỡng nguy hiểm như tannin, phytate và chất ức chế trypsin. Tiêu thụ hạt sống gây ức chế men tiêu hóa, cản trở hấp thu vi khoáng và dẫn đến rối loạn tiêu hóa cấp tính.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước lá đậu chiều để chữa dứt điểm đau nhức xương khớp. Dù một số chiết xuất từ lá cây có hoạt tính kháng viêm trong ống nghiệm và trên động vật, chưa có bằng chứng lâm sàng nào chứng minh lá đậu chiều điều trị được bệnh viêm khớp ở người.
Ăn đậu phụ hằng ngày có thể hỗ trợ giảm nhẹ cholesterol toàn phần và mỡ máu "xấu" LDL từ 3% đến 6% khi dùng thay thế đạm động vật. Lợi ích bảo vệ tim mạch của món ăn này đến từ đạm thực vật, hợp chất isoflavone và việc cắt giảm chất béo bão hòa từ thịt.
Bột đậu khấu được nhiều người dùng để hỗ trợ hạ đường huyết. Dữ liệu từ các thử nghiệm lâm sàng cho thấy dùng 3 g đậu khấu mỗi ngày có thể hỗ trợ cải thiện tình trạng kháng insulin và chỉ số HbA1c, nhưng không làm giảm đường huyết lúc đói và không thể thay thế thuốc điều trị y khoa.
Nhiều phụ nữ tìm đến hạt họ đậu như hạt đậu mỏ nhằm giảm bốc hỏa và khô hạn sau mãn kinh. Dù hợp chất phytoestrogen từ thực vật đã được chứng minh có thể hỗ trợ giảm nhẹ cơn bốc hỏa, hiện vẫn chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trực tiếp khẳng định hiệu quả này trên hạt đậu mỏ.
Hoa đậu biếc được nhiều người ca ngợi là "thần dược" giúp sáng mắt và làm đẹp da nhờ giàu chất chống oxy hóa. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy công dụng này chủ yếu xuất phát từ suy diễn trong phòng thí nghiệm, trong khi các thử nghiệm lâm sàng trên người vẫn còn rất hạn chế.
Đậu ma thực chất là loài cây họ Đậu chuyên dùng che phủ đất, bổ sung đạm tự nhiên và làm thức ăn cho gia súc, không phải vị thuốc thần kỳ. Giá trị dinh dưỡng cho người rất nghèo nàn và chưa có nghiên cứu chứng minh công dụng chữa bệnh khi tự dùng.
Bạch đậu khấu chứa lượng tinh dầu dồi dào giàu 1,8-cineol, giúp kích thích tiết dịch vị và bảo vệ niêm mạc dạ dày trên mô hình động vật. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên người còn rất hạn chế. Bạn chỉ nên dùng lượng vừa phải như gia vị hỗ trợ, tránh đun nấu quá lâu làm mất tinh dầu.
Bột đậu mèo thô chứa lượng L-DOPA trồi sụt khó lường và tiềm ẩn nhiều chất kháng dinh dưỡng gây hại. Trong khi đó, chiết xuất chuẩn hóa giúp kiểm soát chính xác liều lượng hoạt chất, loại bỏ tạp chất và giảm thiểu nguy cơ oxy hóa biến tính gây độc cho cơ thể.
Axit phytic trong đậu lăng có khả năng liên kết tạo phức chelat, làm giảm hấp thu canxi, sắt và kẽm trong đường ruột. Tuy nhiên, mức độ cản trở này hoàn toàn có thể được kiểm soát nhờ các phương pháp chế biến thông thường như ngâm nước, ủ mầm, nấu chín kỹ hoặc lên men giúp bẻ gãy liên kết phytate.
Đậu mèo rừng có bằng chứng khoa học giúp cải thiện số lượng và khả năng vận động của tinh trùng ở nam giới vô sinh nhờ cân bằng nội tiết tố và giảm căng thẳng oxy hóa. Tuy nhiên, các nghiên cứu hiện tại còn ở quy mô nhỏ và dược liệu này không thể khôi phục hoàn toàn độ di động của tinh trùng ở người mắc chứng tinh trùng yếu.
Hạt đậu kiếm và dịch chiết thô chứa nhiều độc tố tự nhiên nguy hiểm như L-canavanine, canatoxin và lectin Concanavalin A. Phụ nữ mang thai, người mắc bệnh tự miễn, người suy giảm chức năng thận và người có bệnh nền cần tránh sử dụng để phòng ngừa nguy cơ ngộ độc tế bào, rối loạn chuyển hóa và co giật thần kinh.
Đậu chiều là loại hạt quen thuộc nhưng tiềm ẩn rủi ro lớn đối với người suy giảm chức năng thận. Tình trạng suy giảm khả năng lọc khiến khoáng chất như phospho và kali dễ bị tích tụ, làm tăng nguy cơ tổn thương tim mạch và đẩy nhanh tốc độ suy thận. Bệnh nhân thận cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.
Chiết xuất hoa đậu biếc có khả năng ức chế enzyme tiêu hóa tinh bột và làm chậm tăng đường huyết sau khi uống nước đường ở người trẻ khỏe mạnh. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng hiện còn rất hạn chế do cỡ mẫu nhỏ và không có tác dụng hạ đường huyết trước bữa ăn nhiều chất béo.
Nhiều người ngộ nhận toàn bộ cây đậu biếc đều lành tính, song các nghiên cứu khoa học cho thấy rễ và hạt của loài cây này chứa nhiều saponin và peptide sinh học đậm đặc. Chúng chưa từng được chứng minh an toàn để ăn uống, do đó người dân tuyệt đối không nên dùng rễ và hạt đậu biếc làm thực phẩm.
