Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.036 bài, trang 37 trên 1.452
Người bị tăng axit uric hoàn toàn có thể ăn đậu răng ngựa với lượng vừa phải. Các bằng chứng khoa học khẳng định purin từ thực vật và các loại đậu không làm tăng nguy cơ bùng phát bệnh gút hay làm tăng axit uric máu như purin có nguồn gốc từ thịt đỏ, hải sản hay đồ uống có cồn.
Đậu nho nhe chứa hàm lượng chất xơ và protein dồi dào, giúp hỗ trợ kéo dài cảm giác no và giảm lượng calo tiêu thụ. Tuy nhiên, hiện chưa có nghiên cứu lâm sàng trực tiếp trên người về tác dụng giảm cân của loại đậu này; hiệu quả phụ thuộc vào chế độ ăn tổng thể.
Đậu phụ chứa nguồn đạm thực vật chất lượng cao với độ tiêu hóa vượt trội so với hạt đậu nành nguyên bản. Để nạp đủ các axit amin thiết yếu khi thay thế thịt, bạn chỉ cần phối hợp đậu phụ cùng các loại ngũ cốc như gạo, mì hoặc yến mạch trong bữa ăn hàng ngày.
Ăn hạt đậu rựa sống có thể gây ngộ độc đường ruột do chứa hàm lượng lớn lectin concanavalin A trơ với men tiêu hóa. Hoạt chất này bám vào niêm mạc ruột, kích hoạt stress oxy hóa và gây tổn thương tế bào. Tuyệt đối không ăn sống và phải nấu chín kỹ để làm biến tính, vô hiệu hóa hoàn toàn độc tố.
Anethole trong đại hồi được Dược điển Châu Âu ghi nhận có tác dụng chống co thắt cơ trơn, đồng thời các nghiên cứu thực nghiệm chứng minh khả năng kháng viêm và kháng khuẩn. Dù hỗ trợ giảm đầy hơi và co thắt nhẹ hiệu quả khi dùng làm gia vị, người dân không nên lạm dụng tinh dầu đậm đặc và cần tránh nhầm lẫn với loài hồi độc.
Hạt đậu rựa chứa tỷ lệ đạm thô cao, có thể đạt 35% ở giống hạt nâu, nhưng chưa đủ cơ sở khẳng định tương đương đậu tương đã nấu chín. Đậu rựa thiếu hụt acid amin chứa lưu huỳnh, đồng thời chứa nhiều chất ức chế tiêu hóa và độc tố canavanine, đòi hỏi phải ngâm kỹ và luộc bỏ nước trước khi ăn.
Đại giả thạch là khoáng vật tự nhiên được dùng trong y học cổ truyền, nhưng nguyên liệu thô tiềm ẩn nguy cơ nhiễm kim loại nặng như chì và asen. Việc sử dụng dược liệu chưa qua kiểm định độ tinh khiết có thể gây tổn thương tế bào, thiếu máu và rủi ro ngộ độc nghiêm trọng.
Người bị gút hoàn toàn có thể ăn đậu nho nhe với lượng vừa phải nhờ hàm lượng purin trong hạt họ đậu nói chung ở mức trung bình - thấp (19,6 - 67,1 mg/100g), an toàn hơn nhiều so với thịt đỏ và hải sản nếu kiểm soát tổng purin nạp vào dưới 400 mg/ngày.
Nhờ chứa hàm lượng chất xơ dồi dào, chỉ số đường huyết thấp và lượng natri tự nhiên ít, đậu Hà Lan mang lại nhiều lợi ích hỗ trợ kiểm soát huyết áp và cholesterol máu. Bổ sung thực phẩm này đúng cách giúp tăng cường sức khỏe tim mạch, nhưng không thể thay thế cho các chỉ định y khoa.
Hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh tương tác trực tiếp giữa đảng sâm bắc và thuốc chống đông warfarin hay aspirin trên người. Tuy nhiên, việc phối hợp thuốc chống đông với các chất kháng tiểu cầu làm tăng mạnh nguy cơ xuất huyết lớn, đòi hỏi người bệnh phải hết sức cẩn trọng.
Đảng sâm bắc là vị thuốc bổ quen thuộc nhưng không phải ai cũng dùng được. Người có thực nhiệt, đầy bụng do thấp trệ, phụ nữ mang thai hoặc người chuẩn bị phẫu thuật tuyệt đối không nên tự ý sử dụng để tránh nguy cơ tương tác dược lý, rối loạn tiêu hóa và các biến chứng sức khỏe ngoài ý muốn.
Hiện chưa có nghiên cứu lâm sàng xác định liều an toàn của đậu ma trên người. Dữ liệu thực nghiệm trên chuột cho thấy ngưỡng độc tính cấp LD50 của chiết xuất loài liên quan là 227,5 mg/100 g, đồng thời cảnh báo nguy cơ hoại tử gan khi dùng kéo dài.
Uống trà đậu khấu có thể mang lại lợi ích hỗ trợ tim mạch nhờ khả năng kháng viêm và điều hòa mỡ máu. Tuy nhiên, các nghiên cứu lâm sàng cho thấy loại hạt này chỉ làm giảm huyết áp ở mức rất nhỏ (dưới 1 mmHg), hoàn toàn không thể thay thế phác đồ điều trị của bác sĩ.
Chiết xuất lá và hạt đậu chiều chứa các axit amin như phenylalanine, leucine cùng chất chống oxy hóa giúp ức chế hồng cầu biến dạng trong thử nghiệm tiền lâm sàng. Ở người bệnh, chế phẩm từ đậu chiều bước đầu cho thấy hiệu quả giảm nhẹ cơn đau và bảo vệ gan, nhưng đây không phải thuốc chữa khỏi hoàn toàn căn bệnh di truyền này.
Nhiều người truyền tai nhau bài thuốc sắc vỏ cây đầu lân (cây sala) uống để chữa đau bụng, nhưng khoa học cảnh báo việc này tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc cao. Vỏ cây chứa nhiều hợp chất có hoạt tính sinh học mạnh gây độc tế bào dạ dày trong thử nghiệm, chưa hề có bằng chứng an toàn trên người.
Đậu mỏ và đậu đen xanh lòng là hai loài thực vật khác nhau. Đậu mỏ hạt nhỏ, dẹt, giàu polyphenol và flavonoid vượt trội, giúp hỗ trợ chống oxy hóa và bảo vệ tế bào. Người tiêu dùng cần phân biệt rõ hình thái để tránh nhầm lẫn và sử dụng đúng mục đích.
Nhiều người e ngại ăn đậu phụ vì sợ tích tụ oxalate gây sỏi thận, nhưng các phân tích dinh dưỡng cho thấy phần lớn đậu phụ thuộc nhóm thực phẩm ít oxalate. Tuy nhiên, người có cơ địa hấp thu oxalate cao, chế độ ăn thiếu hụt canxi hoặc từng tái phát sỏi canxi oxalate vẫn cần lưu ý cách sử dụng hợp lý.
Nhiều thông tin đồn đoán chiết xuất từ cây đậu mỏ giúp ngăn ngừa loãng xương và kích thích nguyên bào xương. Tuy nhiên, các bằng chứng thực nghiệm hiện hành cho thấy thảo dược này chủ yếu được nghiên cứu về hoạt tính diệt tinh trùng, chưa có đủ dữ liệu khoa học khẳng định công dụng tái tạo xương hay phòng ngừa loãng xương ở người.
Uống nước sắc đậu ma cùng thuốc tây tiềm ẩn nguy cơ tương tác bất lợi nghiêm trọng. Hoạt chất puerarin trong cây có khả năng ức chế hoặc kích hoạt các enzym gan cytochrome P450, làm thay đổi tốc độ chuyển hóa thuốc, dễ dẫn tới tăng độc tính hoặc làm mất tác dụng của các loại thuốc điều trị đi kèm.
Nhiều lời đồn cho rằng đậu mỏ là "thần dược" giải độc gan, nhưng khoa học hiện nay chưa có bằng chứng lâm sàng xác nhận công dụng này ở người. Ngược lại, các nghiên cứu thực nghiệm cảnh báo chiết xuất từ đậu mỏ có khả năng diệt tinh trùng và làm suy giảm chức năng sinh sản nam giới.
