Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.636 bài, trang 553 trên 1.482
Người đái tháo đường hoàn toàn có thể ăn đào tươi nhờ hàm lượng chất xơ dồi dào và các hợp chất chống oxy hóa tự nhiên. Tuy nhiên, người bệnh cần kiểm soát khẩu phần vừa phải, ăn cả quả thay vì uống nước ép hay đồ hộp để tránh làm đường huyết tăng vọt.
Tử thảo (*Lithospermum erythrorhizon*) là thảo dược chống chỉ định tuyệt đối cho phụ nữ mang thai và người chuẩn bị thụ thai. Các nghiên cứu xác nhận hoạt chất trong rễ cây làm sụt giảm nội tiết tố, ức chế hoàng thể, cắt nguồn dưỡng chất nuôi phôi và trực tiếp gây sảy thai.
Nhựa cóc chứa nhóm độc tố bufadienolides có khả năng ức chế mạnh mẽ bơm Na+/K+-ATPase cơ tim, tương tự cơ chế thuốc trợ tim digoxin. Sự ức chế này làm ứ đọng canxi nội bào, nhanh chóng biến hiệu ứng tăng co bóp cơ tim thành rối loạn nhịp kịch phát và ngừng tim đột ngột.
Cây cóc kèn chứa các hoạt chất có khả năng diệt ấu trùng và ký sinh trùng trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, các bộ phận của cây cũng chứa độc tính tế bào cao, dễ gây viêm da tiếp xúc và ngộ độc khi bôi đắp lên vùng da tổn thương, do đó người bệnh không nên tự ý dùng để trị ghẻ hay ngứa da.
Quả vú sữa chứa hàm lượng đường tổng số rất cao ở phần thịt quả, do đó ăn nhiều có thể khiến đường huyết tăng nhanh. Mặc dù các nghiên cứu tiền lâm sàng ghi nhận chiết xuất từ lá và vỏ thân cây vú sữa có tiềm năng hạ đường huyết, bằng chứng lâm sàng trên người vẫn chưa có và không thể đánh đồng tác dụng này với việc ăn quả tươi.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng trên chuột xác nhận chiết xuất từ cụm hoa và thân cây tiểu kế giúp hạ men gan, giảm peroxy hóa lipid và bảo vệ mô gan trước độc chất CCl4. Tuy nhiên, bằng chứng trên người hiện chưa có, người dùng không nên tùy tiện sử dụng thay thế thuốc điều trị.
Người bệnh gút hoàn toàn có thể ăn đậu xanh ở mức độ vừa phải. Các nghiên cứu khoa học quy mô lớn khẳng định chất purine có trong các loại đậu hạt không làm tăng axit uric máu hay bùng phát cơn đau khớp như purine từ thịt đỏ và hải sản.
Xông hơi tinh dầu thông không thể chữa khỏi bệnh viêm xoang mà chỉ mang lại cảm giác thông mũi tạm thời nhờ hơi ấm và các hợp chất monoterpene. Nếu xông ở nồng độ đậm đặc, hơi tinh dầu có thể kích ứng niêm mạc phế quản sâu và gây co thắt đường thở nguy hiểm.
Nhiều người truyền tai nhau việc sắc Cò sen (Miliusa velutina) uống hàng ngày để phòng ngừa bệnh tật hoặc bồi bổ. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy hoạt chất tiềm năng chỉ tan trong dung môi hữu cơ chuyên dụng, trong khi nước sắc thủ công khó thu được dược chất, thiếu chuẩn hóa liều lượng và tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc tế bào.
Vú sữa thơm ngon, giàu chất chống oxy hóa nhưng lượng đường tự nhiên cao cùng chất mủ thực vật có thể gây sình hơi, khó tiêu. Người hay bị táo bón, người mắc viêm đại tràng thể co thắt và người có cơ địa dị ứng mủ thực vật nên hạn chế ăn loại quả này để tránh đầy bụng.
Vỏ đào chứa nhiều dưỡng chất thực vật nhưng lại là nơi tập trung đậm đặc các protein gây dị ứng nguy hiểm, cao gấp hàng trăm lần so với thịt quả. Đối với người có cơ địa nhạy cảm hoặc dị ứng phấn hoa, gọt sạch vỏ đào trước khi ăn là biện pháp đơn giản giúp phòng ngừa các phản ứng nghiêm trọng.
Quả cò ke chín ăn được, an toàn và lành tính. Quả chứa hàm lượng chất xơ cao từ 25,62% đến 41,70%, giàu khoáng chất, vitamin cùng 12 hợp chất polyphenol tự nhiên mang lại khả năng chống oxy hóa, kích thích tiêu hóa và bảo vệ tế bào.
Cò sen và mãng cầu xiêm cùng thuộc họ Na nhưng sở hữu đặc tính hóa thực vật rất khác biệt. Trong khi các loài chi Na nổi tiếng với acetogenin và nguy cơ độc thần kinh, cây chi Cò sen lại tạo dấu ấn nhờ nhóm chất miliusane độc đáo cùng nhiều alkaloid kháng tế bào ác tính mạnh.
Cây thằn lằn (*Quassia amara*) nổi tiếng trong dân gian nhờ vị đắng đậm từ hoạt chất quassin, được cho là giúp kích thích dạ dày. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người hiện còn rất hạn chế, trong khi các thử nghiệm động vật cảnh báo nguy cơ suy giảm tinh trùng và hormone sinh dục nam.
Chiết xuất lá đào chứa polyphenol và tanin có hoạt tính kháng khuẩn trong phòng thí nghiệm, nhưng việc tự nấu nước tắm đậm đặc tại nhà dễ gây khô rát, kích ứng và tăng nguy cơ viêm da tiếp xúc ở trẻ nhỏ. Giữ da sạch thoáng và khám bác sĩ là giải pháp an toàn nhất khi trẻ bị rôm sảy.
Thổ mộc hương là thảo dược có hoạt tính sinh học cao nhưng chống chỉ định tuyệt đối cho phụ nữ mang thai vì kích thích co bóp tử cung. Người chuẩn bị phẫu thuật và bệnh nhân tim mạch cũng phải tránh dùng do nguy cơ làm giảm nhịp tim và tụt huyết áp.
Cây vòi voi chứa độc tố pyrrolizidine alkaloid gây tổn thương tế bào nội mô mạch máu và dẫn đến bệnh tắc tĩnh mạch xoang gan. Độc chất tích tụ âm thầm qua từng liều nhỏ, không phân hủy qua đun nấu, có thể gây xơ gan không thể phục hồi và suy gan nguy hiểm tính mạng.
Đậu xanh giàu chất chống oxy hóa nhưng chứa oligosaccharide và chất ức chế enzyme tiêu hóa tinh bột, dễ sinh khí trong đại tràng. Người mắc hội chứng ruột kích thích, viêm đại tràng cấp và tiêu hóa kém cần hạn chế để tránh chướng bụng, kích ứng ruột.
Quan niệm uống nước cây cỏ cò thay thuốc trị viêm họng là sai lầm. Khoa học hiện chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả thay thế của loài cây này. Tự ý bỏ phác đồ điều trị chuẩn khiến bệnh dễ chuyển mạn tính và tiềm ẩn biến chứng nguy hiểm.
Tự ý dùng thổ mộc hương khi đang uống thuốc hạ áp hoặc thuốc an thần có thể kích hoạt tương tác dược lực học nguy hiểm. Người bệnh đối mặt với nguy cơ tụt huyết áp thế đứng đột ngột, hoa mắt ngất xỉu hoặc bị an thần quá mức, ngủ sâu li bì và giảm khả năng phản xạ.
