Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.041 bài, trang 60 trên 1.453
Đan bì chứa các hoạt chất như paeonol thể hiện tiềm năng hỗ trợ cải thiện độ nhạy insulin và kìm hãm hấp thu đường trong các nghiên cứu tế bào và động vật. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người bệnh đái tháo đường, do đó người bệnh tuyệt đối không được dùng dược liệu này để thay thế thuốc điều trị.
Quả ô liu muối giàu acid béo không bão hòa đơn và chất chống oxy hóa có lợi cho tim mạch, nhưng quá trình ngâm ủ lại tích tụ lượng natri rất cao. Người tiêu dùng, đặc biệt là bệnh nhân tăng huyết áp, cần kiểm soát nghiêm ngặt khẩu phần để tận dụng dưỡng chất mà không gây hại cho huyết áp.
Nhựa mủ cây đa lá tròn chưa từng được khoa học chứng minh có khả năng chữa sâu răng. Việc tùy tiện bôi nhựa mủ tươi vào khoang miệng không giúp phục hồi tổn thương men răng mà còn tiềm ẩn nguy cơ gây kích ứng mạnh, bỏng niêm mạc và khiến tình trạng viêm nhiễm răng tủy trở nên nghiêm trọng hơn.
Nhiều người quan tâm liệu cây đa quen thuộc có khả năng kháng khuẩn hay không. Nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cho thấy vỏ rễ khí sinh của cây đa búp đỏ (Ficus elastica) chứa các hợp chất có hoạt tính ức chế mạnh một số vi khuẩn như tụ cầu và vi khuẩn đường ruột, dù chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người.
Ăn cơm quả ô môi giúp giảm táo bón nhờ chứa anthraquinone – hoạt chất kích thích co bóp đại tràng đã được khoa học ghi nhận. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên quả ô môi thô còn hạn chế. Người dân chỉ nên dùng lượng vừa phải trong thời gian ngắn, tránh lạm dụng kéo dài gây mất nước và tổn thương đại tràng.
Bổ sung dầu ô liu thay thế chất béo bão hòa kết hợp chế độ ăn giảm calo giúp hỗ trợ hạ men gan, cải thiện độ nhạy insulin và kiểm soát mỡ gan. Tuy nhiên, phân tích gộp cho thấy hiệu quả tổng thể trên men gan còn khiêm tốn, chủ yếu hỗ trợ giảm nhẹ chỉ số khối cơ thể (BMI).
Ô rô cạn chứa nhiều flavonoid quý và các hợp chất thuộc nhóm silymarin, mang lại tiềm năng chống oxy hóa và bảo vệ màng tế bào gan. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay chủ yếu đến từ mô hình tế bào và động vật, đòi hỏi người dùng cần thận trọng và không tự ý thay thế thuốc chữa bệnh.
Cây đa lá tròn chứa nhiều hoạt chất giúp giảm đường huyết, nhưng người bệnh đái tháo đường tuyệt đối không nên tự ý dùng chung với thuốc Tây y. Sự kết hợp thiếu kiểm soát này dễ dẫn đến nguy cơ hạ đường huyết quá mức và gây nguy hiểm cho tính mạng.
Âm địa quyết là dược liệu có tính hàn mát thường dùng để thanh nhiệt, hóa đàm. Tuy nhiên, người có cơ địa tỳ vị hư hàn, bụng dạ yếu không nên dùng vì dễ làm tổn thương hệ tiêu hóa; ngoài ra việc tự ý dùng liều cao có thể dẫn tới ngộ độc tiêu cơ vân cấp tính nguy hiểm.
Các nghiên cứu dược lý thực nghiệm cho thấy ô rô cạn chứa nhiều flavonoid giúp rút ngắn thời gian đông máu và ức chế phản ứng viêm trên động vật. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng lâm sàng đầy đủ trên người, người dân tuyệt đối không tự ý đắp lá tươi lên vết thương hở nhằm tránh nguy cơ nhiễm trùng nguy hiểm.
Ô môi từ lâu được truyền miệng là vị thuốc nhuận tràng dân dã trị táo bón hiệu quả. Tuy nhiên, việc lạm dụng dược thảo này kéo dài có thể gây tổn thương niêm mạc ruột, mất nước, rối loạn điện giải và khiến đường ruột rơi vào trạng thái lệ thuộc hoàn toàn vào thuốc xổ.
Uống trà lá đa trị dứt điểm đái tháo đường là lời đồn thiếu cơ sở. Các nghiên cứu về chi Đa mới dừng lại ở dịch chiết vỏ thân, rễ hoặc quả trên động vật và thí nghiệm ống nghiệm. Người bệnh tuyệt đối không bỏ thuốc tây để uống trà lá cây.
Cây sung (*Ficus carica*) sở hữu nguồn hóa thực vật dồi dào, có hoạt tính chống oxy hóa, kháng khuẩn và an toàn khi dùng làm thực phẩm. Ngược lại, cây đa búp đỏ (*Ficus elastica*) hiện còn thiếu dữ liệu y học đối chứng, tiềm ẩn nguy cơ kích ứng từ mủ và không thể dùng thay thế.
Hạt bo bo thời bao cấp thực chất là hạt lúa miến (*Sorghum bicolor*), hoàn toàn khác với hạt ý dĩ (*Coix lacryma-jobi*) thường dùng trong nấu chè và bốc thuốc hiện nay. Dù cùng thuộc họ Hòa thảo, nghiên cứu di truyền chứng minh hai loài đã phân kỳ độc lập hơn 10 triệu năm trước, mang đặc tính dinh dưỡng và chuyển hóa sinh học riêng biệt.
Chất oleocanthal trong dầu ô liu nguyên chất có khả năng ức chế các enzyme gây viêm tương tự thuốc ibuprofen. Tuy nhiên, hàm lượng hấp thu thực tế từ bữa ăn hàng ngày chỉ mang lại tác dụng hỗ trợ kháng viêm mạn tính lâu dài, không thể thay thế thuốc giảm đau điều trị.
Ý dĩ từ lâu được xem là vị thuốc quý, nhưng các bằng chứng về khả năng hạ triglycerid và LDL-cholesterol hiện mới chỉ ghi nhận trên động vật thí nghiệm, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người. Người bệnh mỡ máu cao không nên tự ý dùng ý dĩ thay thế thuốc điều trị.
Canxi trong mai mực (ô tặc cốt) chủ yếu tồn tại dưới dạng canxi cacbonat tự nhiên. Dù có tiềm năng lớn trong kỹ thuật chế tạo vật liệu xương nhân tạo, hiện chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh uống bột mai mực giúp hấp thu canxi tốt hơn các chế phẩm canxi vô cơ tiêu chuẩn.
Trẻ tròn 6 tháng tuổi có thể bắt đầu ăn yến mạch khi bước vào giai đoạn ăn dặm. Nấu yến mạch đúng tỷ lệ loãng mịn, cho ăn bằng thìa thay vì pha vào bình sữa và kết hợp đủ chất đạm, rau củ sẽ giúp bé ngừa táo bón, tránh hóc nghẹn và hấp thu dinh dưỡng tối ưu.
Ô môi (*Cassia grandis*) và muồng hoàng yến (*Cassia fistula*) thường bị nhầm lẫn vì cùng chi và có dáng quả tương tự. Tuy nhiên, các nghiên cứu hóa thực vật cho thấy muồng hoàng yến giàu epicatechin với hoạt tính chống oxy hóa cao, trong khi ô môi chứa lượng lớn kaempferol-3-glucoside và có ưu thế ức chế các enzyme thần kinh.
Rắc bột mai mực lên vết thương hở là mẹo dân gian nguy hiểm. Dù chất kitin trong mai mực có khả năng hỗ trợ đông máu trong các nghiên cứu y sinh tinh chế, việc tự ý rắc bột thô chưa tiệt trùng dễ gây nhiễm trùng nặng, tạo u hạt dị vật và cản trở vết thương lành.
