Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.061 bài, trang 77 trên 1.454
Vỏ xoan mộc thường được dân gian truyền tai dùng để chữa đau nhức xương khớp và viêm nhiễm. Tuy nhiên, các nghiên cứu thực tế mới chỉ ghi nhận hoạt tính ức chế enzyme viêm Cox-1 và chống oxy hóa trong ống nghiệm, người bệnh tuyệt đối không nên tự ý dùng thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Nhiều người truyền tai nhau dùng xuyên sơn giáp (vảy tê tê) để kích sữa, chữa tắc tia sữa sau sinh. Tuy nhiên, các phân tích y khoa hiện đại khẳng định không có bằng chứng khoa học đáng tin cậy về tác dụng này, trong khi việc sử dụng vảy tê tê trôi nổi tiềm ẩn nhiều nguy cơ độc chất cho cả mẹ và trẻ sơ sinh.
Lá dâu tằm không thể chữa khỏi dứt điểm bệnh tiểu đường như nhiều lời đồn đại. Khoa học chỉ công nhận loại thảo mộc này có hoạt chất hỗ trợ làm chậm hấp thu đường sau bữa ăn và cải thiện chuyển hóa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý bỏ phác đồ điều trị để dùng thảo dược.
Nhiều nghiên cứu lâm sàng ngẫu nhiên có đối chứng khẳng định chiết xuất xuyên tâm liên giúp giảm đáng kể triệu chứng ho, đau họng, nghẹt mũi do nhiễm trùng hô hấp trên và rút ngắn thời gian điều trị. Tuy nhiên, người bệnh cần nắm vững liều lượng khuyến cáo, hiểu rõ các giới hạn bằng chứng và lưu ý tương tác thuốc trước khi sử dụng.
Chiết xuất vỏ liễu trắng chứa tiền chất salicin tự nhiên, ít gây kích ứng và tổn thương niêm mạc dạ dày hơn so với aspirin tổng hợp. Dù mang dược tính êm dịu hơn cho đường tiêu hóa, thảo dược này vẫn tiềm ẩn rủi ro cho người có dạ dày nhạy cảm và chống chỉ định hoàn toàn với người có tiền sử dị ứng aspirin.
Quả xoan nhừ chứa nhiều axit hữu cơ tự nhiên, mang lại vị chua đặc trưng nhưng tiềm ẩn nguy cơ gây cồn cào, xót ruột và kích ứng niêm mạc đối với người đang bị đau, viêm loét dạ dày. Người mắc bệnh lý tiêu hóa không nên ăn quả tươi khi đói và cần hết sức thận trọng khi sử dụng.
Nghiên cứu lâm sàng ghi nhận bột lá dâu tằm có khả năng hỗ trợ giảm cholesterol toàn phần, LDL-c và triglyceride ở người rối loạn mỡ máu nhẹ. Tuy nhiên, các bằng chứng này mới dừng ở quy mô thử nghiệm nhỏ, thời gian ngắn và không thể thay thế chỉ định y khoa.
Nhiều người tin rằng vị chua gắt tự nhiên của trái xoay chứng tỏ loại quả này rất giàu vitamin C. Tuy nhiên, các phân tích hóa thực vật cho thấy vị chua chủ yếu đến từ các acid hữu cơ tự nhiên, trong khi bằng chứng khoa học hiện tại chưa ghi nhận nồng độ vitamin C vượt trội trong thịt quả.
Dầu mè chứa hoạt chất sesamin được chú ý nhờ tiềm năng hỗ trợ tim mạch. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện có về tác dụng hạ áp và bảo vệ mạch máu của sesamin chỉ mới được ghi nhận trên mô hình động vật thí nghiệm, hoàn toàn không thể thay thế phác đồ thuốc điều trị huyết áp ở người.
Gà hầm thuốc bắc là món bồi bổ quen thuộc, nhưng vị thuốc xuyên khung đi kèm lại tiềm ẩn rủi ro cho một số thể trạng. Do hoạt tính giãn mạch mạnh và ức chế kết tập tiểu cầu, người chuẩn bị phẫu thuật, phụ nữ rong kinh, người sốt cao hoặc có rối loạn đông máu tuyệt đối không nên dùng để tránh biến chứng xuất huyết nguy hiểm.
Ăn lá vọng cách kèm thịt bò, gỏi cá là thói quen ẩm thực phổ biến giúp tăng hương vị và giảm ngấy. Nghiên cứu khoa học xác nhận lá cách chứa nhiều hoạt chất chống oxy hóa, kháng khuẩn và bảo vệ dạ dày. Dù vậy, lá không giúp kích thích men tiêu hóa chất đạm mà thực tế lại ức chế men phân giải tinh bột.
Nhựa cây xui chứa các glycoside tim tự nhiên cực độc, cùng cơ chế ức chế bơm Na+/K+-ATPase như thuốc chống suy tim digoxin. Khi người đang uống digoxin phơi nhiễm nhựa xui, độc tính trên tim sẽ cộng hưởng mạnh mẽ, làm tăng vọt nguy cơ loạn nhịp tim và tử vong.
Xuyên tâm liên có thể hỗ trợ bảo vệ gan thận trước các tác nhân oxy hóa ở liều điều trị, nhưng các hoạt chất của cây đều chuyển hóa qua gan và đào thải qua thận. Dùng dược liệu này dài ngày mà không kiểm soát có thể gây quá tải bài tiết; người dùng chỉ nên sử dụng trong các đợt ngắn liên tục dưới 2 tuần.
Nhựa mủ cây xui chứa nồng độ đậm đặc các glycoside tim cực mạnh, có khả năng ức chế enzym Na+/K+-ATPase của tế bào cơ tim. Sự phong bế này làm tăng canxi nội bào đột ngột, dẫn đến rối loạn nhịp tim nghiêm trọng, suy giảm lực co bóp và có thể gây ngừng tim nhanh chóng nếu độc chất xâm nhập cơ thể.
Xuyên khung là vị thuốc quen thuộc nhưng việc tự ý dùng sai liều tiềm ẩn nhiều nguy cơ sức khỏe. Các nghiên cứu độc tính cho thấy tinh dầu xuyên khung có ngưỡng dung nạp nhất định trên động vật và nguy cơ tích tụ kim loại nặng từ đất trồng, đòi hỏi người dùng phải tuân thủ nghiêm ngặt liều lượng chỉ định.
Người đang dùng thuốc chống đông warfarin không bắt buộc phải kiêng xoài tuyệt đối, nhưng cần hết sức cẩn trọng. Nghiên cứu cho thấy xoài có thể làm tăng chỉ số INR vượt ngưỡng an toàn và gián đoạn hoạt hóa tiểu cầu, làm tăng nguy cơ chảy máu; do đó người bệnh chỉ nên ăn lượng vừa phải và cần tham khảo ý kiến bác sĩ.
Người bị đau dạ dày, trào ngược thực quản không nên ăn xoài lúc đói, đặc biệt là xoài chua. Nồng độ acid hữu cơ trong xoài khi tiếp xúc với niêm mạc dạ dày rỗng có thể kích thích bài tiết dịch vị, làm tăng nguy cơ tổn thương niêm mạc và kích phát cơn trào ngược.
Trái xoay và quả me đều mang vị chua ngọt đặc trưng nhưng khác biệt về dưỡng chất. Xoay nổi bật nhờ hàm lượng acid tartaric tự nhiên (3,4%) cùng kali dồi dào ở phần thịt quả. Trong khi đó, quả me cung cấp phong phú vitamin C, các khoáng chất như kẽm, sắt, magie và canxi tập trung nhiều ở hạt.
Phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ tuyệt đối không nên dùng vối thuốc qua đường uống và cần tránh tự ý bôi ngoài da để trị bệnh da liễu. Hiện chưa có nghiên cứu an toàn nào trên thai kỳ; việc dùng thảo dược truyền miệng tiềm ẩn rủi ro hấp thu qua da và nhau thai gây hại cho mẹ và bé.
Thử nghiệm lâm sàng mù đôi ngẫu nhiên có đối chứng (RCT) năm 2023 cho thấy việc bổ sung hoạt chất 6-MSITC từ wasabi liên tục trong 12 tuần giúp cải thiện rõ rệt trí nhớ làm việc và trí nhớ tình tiết ở người cao tuổi khỏe mạnh, mở ra hướng hỗ trợ nhận thức từ thảo dược tự nhiên.
