Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.577 bài, trang 14 trên 479
Với người khỏe mạnh, gạo lứt là thực phẩm bổ dưỡng, nhưng với người suy thận mạn, cơm trắng lại an toàn hơn. Lớp cám của gạo lứt chứa lượng lớn kali và phospho, hai khoáng chất mà thận suy khó đào thải, dễ gây biến chứng nguy hiểm nếu tích tụ trong máu.
Bánh mì trắng hay cơm trắng dễ gây tăng cân hơn phụ thuộc vào lượng ăn và khả năng tạo cảm giác no. Nghiên cứu cho thấy bánh mì trắng có mật độ năng lượng cao hơn, chỉ số no thấp hơn và đẩy đường huyết lên nhanh hơn cơm, khiến người ăn dễ đói sớm và nạp thừa calo sau đó.
Các dữ liệu khoa học không đưa ra con số calo trực tiếp trên 100g của bún, phở và miến truyền thống mà tập trung vào tốc độ tiêu hóa tinh bột. Miến dong chứa tỷ lệ tinh bột kháng cao giúp giải phóng năng lượng chậm, trong khi bún và phở từ gạo trắng tiêu hóa nhanh hơn và dễ làm tăng đường huyết.
Bún tươi là món ăn quen thuộc nhưng liệu vận động viên có nên dùng để nạp carbohydrate? Hiện chưa có nghiên cứu so sánh trực tiếp tốc độ hấp thu glycogen giữa bún tươi, yến mạch và mỳ ống. Vận động viên có thể dùng bún như nguồn tinh bột dễ tiêu hóa, song cần điều chỉnh liều lượng hợp lý theo môn thể thao.
Chế độ ăn Low-FODMAP hỗ trợ giảm triệu chứng ruột nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro sức khỏe nếu tự ý áp dụng. Những người có tiền sử rối loạn ăn uống, suy dinh dưỡng, trẻ em hoặc người chưa loại trừ các bệnh lý tiêu hóa thực thể tuyệt đối không nên tự kiêng khem khi chưa có chỉ định và giám sát từ bác sĩ.
Táo bón ở người cao tuổi có cơ chế phức tạp do giảm phản xạ khát và tác dụng phụ của thuốc điều trị mạn tính. Chế độ dinh dưỡng cho người già không thể áp dụng máy móc như người trẻ mà cần phác đồ làm mềm phân riêng biệt, ưu tiên xơ hòa tan, đủ lương thực chính và chủ động bù dịch.
Người bị gút hoàn toàn có thể uống sữa, đặc biệt là các loại sữa ít béo hoặc tách béo không đường. Nguồn protein chất lượng cao từ sữa đã được nghiên cứu chứng minh có tác dụng hỗ trợ hạ axit uric huyết tương và cải thiện huyết áp, đồng thời hạn chế các nguy cơ tim mạch so với sữa nguyên béo.
Nhiều người mắc hội chứng ruột kích thích (IBS) băn khoăn liệu uống cà phê có làm bùng phát cơn đau bụng và rối loạn đại tiện. Bằng chứng khoa học cho thấy caffeine kích thích mạnh nhu động đại tràng, khiến người thuộc thể tiêu chảy (IBS-D) đối mặt nguy cơ tăng nặng triệu chứng cao hơn, trong khi thể táo bón (IBS-C) cũng có thể gặp bất lợi do cơ chế mất nước gián tiếp.
Chế độ ăn Portfolio kết hợp 4 nhóm thực phẩm gồm sterol thực vật, đạm đậu nành, chất xơ nhớt và hạt có thể giúp hạ mỡ máu tương đương thuốc statin liều thấp. Các bằng chứng khoa học cho thấy thực đơn này giúp giảm tới 28-30% lượng cholesterol xấu nếu kiên trì áp dụng đúng cách.
Suy giảm nội tiết tố khiến phụ nữ trung niên đối mặt với nguy cơ suy giảm mật độ xương nhanh chóng. Các nghiên cứu cho thấy tăng cường sữa giàu canxi giúp làm chậm quá trình chu chuyển và mất khoáng chất ở xương, tuy nhiên chế độ ăn uống không thể ngăn chặn hoàn toàn quá trình thoái hóa này.
Nhiều người tin rằng phải uống ngay đạm trong vòng 30 phút sau khi tập gym để không lãng phí buổi tập. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy "cửa sổ đồng hóa" kéo dài nhiều giờ và việc đảm bảo tổng lượng đạm hàng ngày mới là yếu tố quyết định.
Vỏ hạt mã đề là giải pháp nhuận tràng tự nhiên phổ biến, nhưng nếu uống thiếu nước hoặc sai thời điểm, khối chất xơ háo nước này có thể vón cục gây nghẹn thực quản hoặc tắc ruột cấp tính nguy hiểm. Để an toàn, người dùng bắt buộc phải nắm vững tỷ lệ pha nước và cách uống chuẩn xác.
Canxi từ thực phẩm và viên uống đều giúp cải thiện mật độ xương ở mức khiêm tốn từ 0,6% đến 1,8% và có hiệu quả tương đương nhau ở người trên 50 tuổi. Hiện chưa có dữ liệu nghiên cứu đối chứng xác nhận rủi ro vôi hóa mạch máu giữa hai nguồn này.
Chế độ ăn Keto tiềm ẩn nguy cơ kích hoạt cơn gút cấp dữ dội do các thể ceton làm cản trở quá trình đào thải acid uric tại thận. Lượng purin lớn từ thịt động vật nạp vào khi ăn Keto càng khiến nồng độ acid uric tăng cao. Thay vì ăn kiêng cực đoan, người bệnh cần ưu tiên dinh dưỡng cân bằng và tuân thủ điều trị y tế.
Nhiều nghiên cứu quy mô lớn cho thấy người ăn thuần chay có mật độ khoáng xương thấp hơn và đối mặt với rủi ro gãy xương cao hơn người ăn thịt. Nguyên nhân xuất phát từ việc thiếu hụt canxi, vitamin D, vitamin B12, đạm và chỉ số khối cơ thể thấp, đòi hỏi kế hoạch bổ sung vi chất khoa học.
Ăn trái cây thay cơm để giảm cân là quan niệm sai lầm. Đường fructose trong hoa quả không kích hoạt tốt tín hiệu no như tinh bột phức, dễ gây thèm ăn dai dẳng. Hơn nữa, việc nạp dư thừa fructose còn thúc đẩy quá trình tân tạo mỡ tại gan, làm tăng nhanh nguy cơ gan nhiễm mỡ và rối loạn chuyển hóa.
Nhiều món ăn quen thuộc hằng ngày như đồ ăn giàu chất béo, sô cô la, cà phê, rượu bia và đồ uống có ga có thể làm suy yếu cơ chế đóng mở của cơ thắt thực quản dưới. Khi áp lực vùng cơ vòng này suy giảm, dịch vị dạ dày sẽ dễ dàng trào ngược lên thực quản, gây cảm giác ợ nóng, ợ chua và khó chịu kéo dài.
Bia kích hoạt cơn gút mạnh hơn đáng kể so với rượu vang do chứa hàm lượng purine cao kết hợp cùng cồn làm tăng sinh và giảm thải axit uric. Trong khi đó, rượu vang chứa lượng purine tối thiểu và các polyphenol chống oxy hóa giúp hạn chế nguy cơ bùng phát bệnh gút.
Ăn mặn khiến thận đào thải natri, đồng thời kéo theo một lượng canxi đáng kể qua nước tiểu do cơ chế cạnh tranh tái hấp thu tại ống thận. Cứ mỗi 2.300 mg natri bài tiết thêm, cơ thể mất từ 44 đến 57 mg canxi, do đó giữ natri niệu dưới 2.110 mg/ngày giúp bảo vệ mật độ xương.
Người ăn chay trường đối mặt với nguy cơ thiếu máu do thiếu cả sắt non-heme lẫn vitamin B12. Trong khi thiếu sắt làm giảm lượng huyết sắc tố gây hồng cầu nhỏ, thiếu B12 lại dẫn tới thiếu máu hồng cầu to và tổn thương thần kinh khó phục hồi. Xác định chính xác nguyên nhân giúp xây dựng chiến lược bổ sung vi chất khoa học.
