Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.648 bài, trang 164 trên 483
Đổi đường sang cỏ ngọt có thể hỗ trợ duy trì cân nặng và cắt giảm calo, nhưng không mang lại hiệu quả giảm béo thần kỳ. Các nghiên cứu cho thấy cỏ ngọt không kích thích cơn thèm ăn hay gây ăn bù năng lượng, song người dùng vẫn cần kết hợp chế độ ăn kiểm soát tổng calo để giảm cân.
Phụ nữ mang thai và cho con bú không nên tự ý dùng thực phẩm bổ sung cỏ mục túc do chưa có nghiên cứu chứng minh độ an toàn, đồng thời tiềm ẩn rủi ro kích thích co bóp tử cung và gây rối loạn nội tiết tố bất lợi cho thai kỳ.
Cỏ mật gấu chứa nhiều flavonoid, polyphenol và diterpenoid có tác dụng kháng viêm, chống ứ mật trên mô hình động vật và tế bào thực nghiệm. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh cây chữa khỏi viêm túi mật ở người, người bệnh tuyệt đối không dùng thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước cỏ mẹ để "mát gan", trị mụn nhọt kéo dài. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy thảo dược này chưa từng được chứng minh hiệu quả trị mụn trên người, trong khi việc tự ý sắc uống dài ngày tiềm ẩn nguy cơ nhiễm kim loại nặng và tổn thương tạng nghiêm trọng.
Cỏ mắt gà thường được người dân thu hái đun nước uống thanh nhiệt mùa nóng. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy thảo dược này có hoạt tính estrogen mạnh và khả năng tích tụ kim loại nặng từ đất. Ba nhóm người gồm người tỳ vị hư hàn, phụ nữ mang thai và người đang dùng thuốc chuyển hóa cần hết sức thận trọng.
Tài liệu y học hiện chưa có dữ liệu chuẩn hóa về liều dùng an toàn của cỏ mật ở cả dạng khô và tươi. Việc dùng thảo dược tùy tiện theo kinh nghiệm tiềm ẩn nguy cơ tổn thương gan, thận và thần kinh, do đó người dân tuyệt đối không tự ý sử dụng khi chưa có chỉ định của thầy thuốc.
Cỏ hàn the (thuộc chi Desmodium) là cây thuốc dân gian quen thuộc, nhưng dữ liệu an toàn trên người còn rất hạn chế. Bốn nhóm gồm phụ nữ mang thai, người huyết áp thấp, người suy thận và trẻ nhỏ cần cẩn trọng cao độ, không tự ý dùng để tránh rủi ro cho sức khỏe.
Phụ nữ mang thai không nên uống cỏ dùi trống do dược liệu này hoàn toàn thiếu hụt dữ liệu an toàn khoa học. Việc tự ý dùng thảo mộc dân gian có thể tiềm ẩn nguy cơ kích thích co bóp tử cung, gây độc tính thai nhi hoặc tương tác bất lợi cho sức khỏe người mẹ.
Cỏ bờm ngựa được dân gian dùng để giảm viêm nhờ chứa các flavonoid có hoạt tính sinh học. Tuy nhiên, khoa học hiện đại chưa có liều lượng gram an toàn cụ thể trên người. Loài cây này hút và tích lũy chì cực mạnh, người dùng chỉ nên dùng lượng vừa phải theo chỉ định của bác sĩ và ngừng ngay nếu thấy đau bụng, buồn nôn.
Cỏ dùi trống được truyền miệng với nhiều công dụng thanh nhiệt, sáng mắt, nhưng dữ liệu nghiên cứu lâm sàng trên người hiện còn thiếu hụt. Ít nhất 4 nhóm người gồm người hư hàn, phụ nữ mang thai, phụ nữ cho con bú và người suy giảm chức năng gan thận cần cẩn trọng để tránh nguy cơ sức khỏe.
Phụ nữ mang thai, người mắc bệnh thận và trẻ em không nên tự sắc cỏ gừng uống do thiếu dữ liệu an toàn lâm sàng. Nghiên cứu thực nghiệm cho thấy cỏ gừng gây tăng bài tiết nước tiểu và khoáng chất, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ nhiễm nấm mốc chứa độc tố cùng kim loại nặng từ môi trường.
Cỏ lạc được nhiều người quan tâm nhờ chứa các hợp chất phenolic và flavonoid có khả năng chống oxy hóa. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng lại ở quy mô phòng thí nghiệm trên mô hình chiết xuất, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người chứng minh tác dụng điều trị bệnh.
Nhiều người quan tâm đến khả năng chống oxy hóa của thân rễ cỏ gừng (*Panicum repens*), nhưng dữ liệu khoa học về hàm lượng phenol, flavonoid và năng lực dọn gốc tự do của loài này hiện vẫn còn thiếu hụt. Độc giả nên cẩn trọng, không tự ý sử dụng thảo mộc chưa qua kiểm chứng khoa học.
Phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ tuyệt đối không nên tiếp xúc với cỏ diệt ruồi hay các loại thảo mộc chứa độc tính xua côn trùng tự chế. Dù là mẹo dân gian truyền miệng, các hoạt chất sinh học tự nhiên hoàn toàn có thể thẩm thấu qua da, niêm mạc hoặc đường hô hấp, gây nhiễm độc gan, rối loạn nội tiết và đe dọa trực tiếp đến sự phát triển của thai nhi.
Cỏ chửa thường được đồn thổi là trà mát giải nhiệt, nhưng người tỳ vị hư hàn, suy thận và người đang dùng thuốc huyết áp cần tránh dùng hằng ngày. Do đặc tính hấp thụ tạp chất mạnh và thiếu dữ liệu an toàn y học, việc uống tùy tiện dễ gây rối loạn tiêu hóa, quá tải thận và sai lệch huyết áp.
Dù cọ xẻ được dân gian dùng trị bệnh và nghiên cứu cho thấy tiềm năng kháng khối u trong phòng nghiệm, loại dược liệu này vẫn tiềm ẩn nguy cơ kích ứng tiêu hóa cùng áp lực độc tính lên gan, thận. Ba nhóm có bệnh lý nền cần đặc biệt thận trọng.
Uống cỏ chửa để dưỡng thai là kinh nghiệm dân gian hoàn toàn thiếu cơ sở khoa học. Việc tự ý sử dụng loài thảo mộc này tiềm ẩn nguy cơ kích thích co bóp tử cung, gây độc cho phôi thai và đe dọa nghiêm trọng đến tính mạng của thai nhi lẫn thai phụ.
Đọt cỏ chít là món rau rừng dân dã cung cấp chất xơ tự nhiên hỗ trợ tiêu hóa, nhưng bằng chứng khoa học hiện chỉ dừng lại ở phân tích thô và sinh thái vi sinh. Người dùng cần chế biến chín kỹ và không nên lạm dụng như một thần dược.
Cỏ chân vịt Ấn chưa từng được khoa học chứng minh an toàn cho phụ nữ mang thai. Do chứa nhiều hoạt chất sinh học mạnh và tiềm ẩn nguy cơ kích thích co bóp tử cung gây sảy thai theo kinh nghiệm dân gian, thai phụ tuyệt đối không tự ý dùng thảo dược này.
Phụ nữ mang thai không nên dùng cẩm địa do thảo dược này tiềm ẩn nguy cơ kích thích co bóp tử cung và thiếu hụt hoàn toàn các nghiên cứu về độc tính sinh sản. Việc tự ý sử dụng có thể dẫn đến dọa sảy thai, sinh non hoặc các tác động tiêu cực chưa lường trước tới sự phát triển thai nhi.
