Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.648 bài, trang 61 trên 483
Nhiều người có thói quen hãm thảo quyết minh uống hằng ngày để thanh nhiệt, trị táo bón. Tuy nhiên, việc uống thảo quyết minh thay nước kéo dài tiềm ẩn nguy cơ gây tiêu chảy mạn tính, rối loạn điện giải và nhiễm sắc tố đại tràng (melanosis coli) do tích tụ các dẫn xuất anthraquinone gây hại niêm mạc ruột.
Thảo uy linh là vị thuốc quen thuộc trong dân gian hỗ trợ giảm đau xương khớp, nhưng không an toàn cho tất cả mọi người. Người có tiền sử loét dạ dày, suy giảm chức năng gan thận, cơ địa dị ứng họ Cúc và phụ nữ mang thai cần tránh sử dụng để phòng ngừa nguy cơ tổn thương tạng và dị ứng nguy hiểm.
Trà thảo quyết minh chứa các dẫn xuất anthraquinone có tác dụng nhuận tràng, làm mềm phân và kích thích co bóp đại tràng nhanh chóng,. Tuy nhiên, nếu lạm dụng liên tục kéo dài quá 1-2 tuần, người dùng có nguy cơ bị lệ thuộc, giảm độ nhạy nhu động ruột và gặp các tác dụng phụ đau quặn bụng, tiêu chảy,.
Thạch tầm vốn là chất màu tự nhiên được dùng trong thực phẩm, nhưng việc tự ý dùng làm nước uống hằng ngày tiềm ẩn nhiều rủi ro. Phụ nữ mang thai, người dễ hạ đường huyết và bệnh nhân đang dùng thuốc điều trị mạn tính tuyệt đối không nên tùy tiện sử dụng khi chưa có nghiên cứu an toàn trên người.
Phụ nữ mang thai không nên tự ý sử dụng thạch hộc tuyết mai do hiện chưa có dữ liệu nghiên cứu lâm sàng về độc tính sinh sản và độ an toàn trên thai phụ. Thảo mộc này chứa nhiều hoạt chất sinh học mạnh, tiềm ẩn rủi ro cho sự phát triển của thai nhi.
Sesquiterpene lactone là nhóm hoạt chất sinh học chủ chốt trong thảo uy linh, được chứng minh qua các nghiên cứu phòng thí nghiệm có khả năng ức chế phản ứng viêm, giảm đau và kháng khuẩn mạnh. Tuy nhiên, phần lớn bằng chứng mới dừng lại ở cấp độ tế bào và động vật, đòi hỏi người dùng phải hết sức cẩn trọng.
Thạch tầm (Ludisia discolor) và lan kim tuyến (chi Anoectochilus) thường bị nhầm lẫn do hình thái lá tương đồng. Tuy nhiên, nghiên cứu hóa thực vật cho thấy thành phần hoạt chất chính của hai loài khác biệt rõ rệt, do đó thạch tầm không thể dùng để thay thế lan kim tuyến trong trị liệu.
Các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm xác nhận nhiều hợp chất từ chi Thạch hộc, đặc biệt là phenanthrene, bibenzyl và alkaloid, có khả năng ức chế mạnh mẽ các cytokine gây viêm và nitric oxide. Dù vậy, phần lớn bằng chứng mới dừng lại ở cấp độ tế bào, đòi hỏi người dùng cẩn trọng và không tự ý thay thế thuốc điều trị.
Đậu phụ làm bằng thạch cao giàu khoáng chất canxi và có kết cấu cứng chắc, thích hợp cho các món chiên xào. Ngược lại, đậu phụ làm từ đường nho mềm mướt, giữ nước tốt, giúp protein dễ tiêu hóa và hấp thu nhanh hơn trong đường ruột. Tùy nhu cầu sức khỏe, bạn có thể chọn loại phù hợp.
Thạch hộc tuyết mai là vị thuốc quý nhưng không phù hợp với tất cả mọi người. Do đặc tính hạ huyết áp và tính thanh nhiệt, người có tỳ vị hư hàn, huyết áp thấp, người chuẩn bị phẫu thuật và người đang dùng thuốc chuyển hóa cần hết sức thận trọng khi sử dụng để tránh nguy cơ biến chứng.
Asen vô cơ tích lũy tự nhiên trong gạo là mối lo ngại sức khỏe, nhưng có thể loại bỏ từ 35% đến hơn 80% độc chất này nhờ kỹ thuật chế biến. Thay đổi lượng nước khi vo, áp dụng phương pháp nấu nhiều nước rồi chắt bỏ nước thừa và kiểm soát nguồn nước nấu là giải pháp thực tế giúp giảm phơi nhiễm hiệu quả.
Bạch thạch anh dạng sắc uống chống chỉ định cho người thể âm hư hỏa vượng và bệnh nhân suy thận. Khoáng vật khó tiêu hóa này dễ làm hao tổn tân dịch, tích tụ độc chất và gây quá tải nghiêm trọng cho chức năng lọc bài tiết của thận đang suy yếu.
Phụ nữ mang thai và đang cho con bú không nên sử dụng thạch kiếm. Hiện chưa có bất kỳ nghiên cứu khoa học nào chứng minh độ an toàn của thảo dược này trong thai kỳ, trong khi dữ liệu thực vật học cho thấy cây có nguy cơ tích tụ kim loại nặng độc hại từ môi trường.
Thạch tùng răng cưa và hoạt chất Huperzine A thường được quảng bá giúp tăng tập trung, ghi nhớ tốt hơn cho học sinh. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện chỉ ghi nhận hiệu quả giảm triệu chứng ở người mắc bệnh Alzheimer, hoàn toàn thiếu dữ liệu dài hạn chứng minh lợi ích trên người trẻ khỏe mạnh.
Thạch tùng răng cưa chứa hoạt chất ức chế enzyme phân hủy chất dẫn truyền thần kinh, mang lại tiềm năng hỗ trợ trí nhớ. Tuy nhiên, do kích thích mạnh hệ thần kinh phó giao cảm, dược liệu này không nên dùng cho người chậm nhịp tim, hen phế quản, tắc nghẽn tiêu hóa, động kinh và loét dạ dày.
Phụ gia canxi sunfat (E516) dùng làm đông đậu phụ được các cơ quan an toàn thực phẩm quốc tế xếp vào nhóm an toàn mức cao với ngưỡng chấp nhận hằng ngày "không xác định" (not specified). Khi dùng E516 tinh khiết chuẩn thực phẩm, người tiêu dùng không phải lo ngại độc tính hay nguy cơ quá liều canxi qua bữa ăn.
Phụ nữ mang thai không nên dùng thạch nhũ để bổ sung canxi. Dược liệu khoáng thô tự nhiên này tiềm ẩn nguy cơ nhiễm kim loại nặng như chì, thủy ngân, asen do thiếu kiểm chuẩn; độc chất có thể truyền qua cuống rốn sang thai nhi, gây nguy cơ tiền sản giật, suy giảm chức năng tuyến giáp và làm giảm cân nặng trẻ sơ sinh.
Rễ thường sơn (*Dichroa febrifuga*) là dược liệu có độc tính cao, khoảng an toàn hẹp và dễ gây tổn thương gan, thận, tim. Tự sắc uống tại nhà khi sốt kéo dài tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc cấp tính, buồn nôn dữ dội và suy tạng, tuyệt đối không nên thực hiện.
Uống nước sắc thông mộc mỗi ngày có an toàn không là băn khoăn của nhiều người. Dược điển quy định giới hạn an toàn từ 9 đến 15 gam dược liệu khô mỗi ngày; việc lạm dụng quá liều hoặc dùng kéo dài tiềm ẩn nguy cơ gây tiêu chảy mạn tính và xáo trộn các chỉ số sinh hóa.
Thạch kiếm và thạch vi là hai loài dương xỉ thường bị nhầm lẫn do hình dáng lá thuôn dài. Tuy nhiên, chúng khác biệt rõ rệt về cấu trúc mặt dưới lá, bộ gen lục lạp và nhóm hoạt chất thực vật. Phân biệt đúng giúp tối ưu hiệu quả bài thuốc và tránh rủi ro cho sức khỏe.
