Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.648 bài, trang 90 trên 483
Nước ép lựu đóng chai giàu polyphenol và chất chống oxy hóa nhưng đã bị lọc bỏ hoàn toàn chất xơ thô cùng các acid béo quý. Trong khi đó, ăn hạt lựu nguyên bản cung cấp trọn vẹn chất xơ, dầu hạt punicic và giúp kiểm soát lượng đường tự nhiên tốt hơn.
Phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ tuyệt đối không nên dùng cây phèo heo do loài cây này chưa từng có dữ liệu nghiên cứu an toàn thai kỳ, đồng thời chứa các hợp chất saponin có khả năng kích ứng tiêu hóa, gây co bóp tử cung và đe dọa chức năng gan thận non nớt.
Phụ nữ mang thai không nên ăn hoa phượng vĩ. Nghiên cứu dược lý cho thấy các bộ phận trên không của loài cây này chứa nhiều hoạt chất sinh học mạnh gây hạ đường huyết và tác động chuyển hóa, trong khi hoàn toàn chưa có bằng chứng an toàn trên thai kỳ, tiềm ẩn rủi ro kích thích co thắt cơ trơn bất lợi.
Cánh hoa phượng chứa nhiều chất chống oxy hóa như polyphenol, flavonoid và anthocyanin giúp quét gốc tự do trong thí nghiệm. Tuy nhiên, chưa có nghiên cứu so sánh trực tiếp hoa phượng với atiso hay dâm bụt, và việc ăn sống cánh hoa phượng ngoài môi trường tiềm ẩn nhiều rủi ro cần thận trọng.
Hạt phèo heo có thể ăn được nhưng tuyệt đối không dùng khi còn sống hoặc chưa chín kỹ. Loại hạt này giàu protein và khoáng chất nhưng chứa nhiều chất kháng dinh dưỡng như tannin, chất ức chế trypsin và lectin. Người dùng bắt buộc phải ngâm kỹ, luộc chín nhừ và đổ bỏ nước luộc để đảm bảo an toàn cho hệ tiêu hóa.
Phấn hoa, mật ong và sữa ong chúa có nguồn gốc sinh học và giá trị dinh dưỡng khác nhau rõ rệt. Mật ong chủ yếu cung cấp năng lượng đường bột, phấn hoa giàu protein thực vật và khoáng chất, trong khi sữa ong chúa tập trung các protein đặc thù và axit béo hoạt tính phục vụ các nhu cầu bồi bổ riêng biệt.
Nhiều người tò mò dùng hoa phượng tím phơi khô hãm trà giải nhiệt, nhưng giới chuyên gia khuyến cáo việc này tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Các đặc tính kháng khuẩn, chống oxy hóa của phượng tím hiện mới chỉ dừng ở mức thử nghiệm ống nghiệm (in vitro), hoàn toàn chưa có bằng chứng an toàn thực phẩm trên người.
Hoa phù dung có thể dùng làm thực phẩm theo kinh nghiệm dân gian và chứa các flavonoid quý, nhưng việc ăn hoa tươi tiềm ẩn nguy cơ nhiễm vi sinh vật gây bệnh và các chất kháng dinh dưỡng. Bạn chỉ nên dùng lượng vừa phải từ nguồn hoa sạch và sơ chế nấu chín kỹ.
Nhiều người có thói quen tự sắc phượng nhỡn thảo để trị giun sán tại nhà, nhưng các bác sĩ khuyến cáo không nên áp dụng. Dù có hoạt chất ức chế giun trong phòng nghiệm, dược liệu thô chưa chuẩn hóa dễ gây co thắt ruột, tụt huyết áp, trong khi thuốc đặc trị hiện đại an toàn và hiệu quả hơn nhiều.
Nhiều thai phụ tin dùng lăn khử mùi từ phèn chua tự nhiên vì nghĩ sản phẩm lành tính, nhưng muối khoáng kali alum thực chất vẫn chứa nhôm. Các nghiên cứu cho thấy dù hấp thu qua da lành rất thấp, nhôm vẫn có thể ngấm sâu nếu da trầy xước và đã ghi nhận khả năng qua nhau thai trên động vật, đòi hỏi mẹ bầu phải cẩn trọng.
Tự hái hoa hoặc lá phong lữ vườn (Pelargonium hortorum) để phơi khô làm trà uống mỗi ngày là thói quen tiềm ẩn nhiều rủi ro cho sức khỏe. Dù hoa chứa một số chất chống oxy hóa, loài cây cảnh này có đặc tính hút mạnh chì và kim loại nặng từ đất, đồng thời thiếu dữ liệu an toàn đường uống trên người.
Phượng nhỡn thảo chứa nhiều hợp chất tự nhiên có hoạt tính sinh thái và độc tính tế bào đáng kể. Các nghiên cứu cảnh báo nguy cơ tổn thương đường tiêu hóa, độc tính tế bào và dị ứng hô hấp, khiến phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ, người có bệnh tiêu hóa và người cơ địa dị ứng cần tránh tự ý sử dụng.
Phòng phong là dược liệu quen thuộc trong y học cổ truyền, nhưng hiện chưa có nghiên cứu lâm sàng chứng minh tính an toàn trên người thể âm hư hoặc ra nhiều mồ hôi. Người có bệnh nền, phụ nữ mang thai và các đối tượng nhạy cảm cần hết sức thận trọng, hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng.
Phi lao chứa nhiều hợp chất phenolic, flavonoid và tinh dầu có hoạt tính sinh học mạnh, tiềm ẩn nguy cơ gây độc tế bào. Phụ nữ mang thai, mẹ cho con bú, người suy thận và viêm loét dạ dày cần tránh dùng các bài thuốc tự chế từ phi lao do chưa có bằng chứng an toàn trên người.
Phụ nữ mang thai, phụ nữ cho con bú và người mắc bệnh gan, thận mạn tính tuyệt đối không nên tự ý dùng cây phèn đen để chữa bệnh. Dù được lưu truyền trong dân gian, dược liệu này hiện thiếu hoàn toàn các dữ liệu thử nghiệm lâm sàng về độ an toàn trên người, tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc và quá tải tạng đào thải.
Phan tả diệp là thảo dược nhuận tràng quen thuộc, thường được dùng để giảm táo bón cấp tính hoặc làm sạch ruột trước nội soi. Tuy nhiên, việc tự ý dùng dược liệu này tiềm ẩn rủi ro co thắt, rối loạn điện giải và tương tác thuốc bất lợi cho người bệnh thận, tiểu đường, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai hoặc bệnh lý tiêu hóa.
Cấy vi sinh phân từ người gầy được kỳ vọng giúp giảm cân, nhưng các bằng chứng khoa học trên người hiện nay cho thấy thủ thuật này không mang lại hiệu quả giảm béo rõ rệt. Giới chuyên gia khuyến cáo chưa đủ cơ sở lâm sàng để ứng dụng phương pháp này ngoài mục đích nghiên cứu.
Phèn đen là vị thuốc dân gian quen thuộc nhưng việc tự ý sắc uống liều cao tiềm ẩn rủi ro cho gan và thận. Dù các nghiên cứu trên chi *Phyllanthus* cho thấy ngưỡng an toàn cấp tính đường uống tương đối rộng, người dùng vẫn cần kiểm soát liều lượng chặt chẽ để tránh vượt qua ngưỡng dung nạp của cơ thể.
Phi điệp kép (*Dendrobium nobile*) chứa nhiều hoạt chất sinh học mạnh nhưng chưa có dữ liệu an toàn trên phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ. Với hàm lượng cao flavonoid và terpenoid tác động lên tim mạch, dược liệu này cũng chống chỉ định hoặc cần thận trọng tối đa ở người rối loạn đông máu, người chuẩn bị bước vào phẫu thuật.
Phá cố chỉ là dược liệu quen thuộc nhưng chứa psoralen với khoảng an toàn hẹp, tiềm ẩn độc tính cho gan và phản ứng bỏng da. Người bệnh gan, người có da nhạy cảm ánh sáng, trẻ nhỏ và người chuẩn bị phẫu thuật cần tránh dùng để ngăn ngừa nguy cơ ngộ độc, bỏng rát và biến chứng chu phẫu.
