Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.648 bài, trang 95 trên 483
Nấm Chaga chứa betulinic acid và triterpenoid kém phân cực, hầu như rất ít tan trong nước nóng đơn thuần. Để giữ trọn nhóm chất quý này, chiết cồn hoặc chiết xuất kép là giải pháp vượt trội so với hãm trà, giúp tận thu tối đa hoạt tính sinh học từ nấm.
Nhiều người quan tâm so sánh hàm lượng betulinic acid, beta-glucan giữa nấm Chaga và nấm Linh chi. Tuy nhiên, dữ liệu khoa học hiện có chỉ tập trung xác thực các hoạt chất polysaccharide, beta-d-glucan và hệ triterpenoid ganoderic acid đặc trưng ở nấm Linh chi, trong khi chưa có dữ liệu đối đầu trực tiếp với nấm Chaga.
Bột nưa chứa glucomannan có khối lượng phân tử lớn và độ nhớt cực cao, vượt trội trong hỗ trợ hạ mỡ máu và tạo cảm giác no. Trong khi đó, vỏ hạt mã đề giàu arabinoxylan, giúp làm mềm khối phân hiệu quả và có mức độ dung nạp êm dịu hơn cho hệ tiêu hóa.
Nhụy Thập Malacca chứa hàm lượng dồi dào polyphenol, flavonoid và mangostin với khả năng dọn gốc tự do và kìm hãm peroxy hóa lipid vượt trội trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, mọi bằng chứng mới dừng ở mức tế bào ống nghiệm; người dùng cần thận trọng vì chiết xuất đậm đặc từng ghi nhận độc tính gây tan máu.
Bún nưa konjac và chất xơ glucomannan có thể hỗ trợ tạo cảm giác no và giảm cân ở mức khiêm tốn, nhưng không phải thần dược tiêu mỡ. Bằng chứng khoa học cho thấy hiệu quả này chỉ xuất hiện khi người dùng tuân thủ đúng liều lượng, uống đủ nước và đặt trong bối cảnh một chế độ ăn kiêng kiểm soát calo nghiêm ngặt.
Củ niễng là rau thủy sinh giàu chất xơ, vitamin C và chất chống oxy hóa, hoàn toàn khác biệt với măng tre. Hiện chưa có nghiên cứu so sánh trực tiếp giữa hai loại này, nhưng củ niễng mùa thu đem lại nhiều dưỡng chất quý giúp làm phong phú bữa ăn hằng ngày.
Hạt và vỏ cây núc nác là vị thuốc dân gian quen thuộc nhưng chứa nhiều hoạt chất sinh học mạnh. Các chuyên gia cảnh báo phụ nữ mang thai, người tiêu chảy mạn tính, người uống thuốc trị bệnh nền và trẻ nhỏ không nên tự ý dùng do thiếu dữ liệu an toàn lâm sàng và tiềm ẩn nhiều nguy cơ.
Phụ nữ mang thai không nên dùng quả nhàu hay các chế phẩm từ nhàu. Nhiều nghiên cứu độc chất học trên động vật đã chứng minh loại quả này có nguy cơ gây dị tật thai nhi, chậm phát triển xương, làm suy giảm hiệu quả bánh nhau, tăng tỷ lệ mất phôi và gây độc cho tế bào gan của mẹ bầu.
Rễ Nhó đông cùng các cây thuộc chi *Morinda* thường được truyền tai như vị thuốc quý giải độc, nhưng bằng chứng khoa học cho thấy chúng tiềm ẩn độc tính sinh sản và gan thận. Phụ nữ mang thai, người bệnh gan, suy thận nặng và người đang uống thuốc Tây tuyệt đối không tự ý sử dụng.
Phụ nữ mang thai không nên dùng nho núi do hoàn toàn thiếu dữ liệu khoa học về tính an toàn và độc tính trên thai nhi. Các nghiên cứu tiền lâm sàng và lâm sàng cảnh báo nhiều loại thảo dược có thể gây co bóp tử cung, dị tật bẩm sinh và sảy thai, vì vậy thai phụ cần tránh dùng để phòng ngừa rủi ro.
Calliterpenone là hoạt chất diterpene tự nhiên phân lập từ cây nàng nàng lá to, nổi bật với khả năng kích thích sinh trưởng cây trồng trong nông nghiệp. Hiện chưa có bằng chứng khoa học chứng minh calliterpenone chống oxy hóa trên người; hoạt tính chống oxy hóa của cây chủ yếu đến từ tinh dầu và các hợp chất phenolic khác.
Quả nhãn dê (*Lepisanthes rubiginosa*) thường thu hút người đi rừng nhưng tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Nghiên cứu cho thấy cây chứa các saponin triterpenoid có hoạt tính sinh học và độc tế bào, trong khi dữ liệu vi chất dinh dưỡng ở quả tươi chưa được kiểm chứng, đòi hỏi người dùng phải thận trọng tránh ngộ độc.
Nhài tơ dài (*Jasminum elongatum*) và hoa lài thông thường (*Jasminum sambac*) là hai loài thảo mộc khác nhau về hình thái, thành phần hóa học và mùi hương. Nhận diện chính xác từng loài giúp người dùng tận dụng trọn vẹn giá trị thư giãn, chống oxy hóa, đồng thời tránh nhầm lẫn nguy hại khi thu hái và sử dụng dược liệu.
Nhiều người tò mò liệu cây nhĩ cán vàng mọc hoang có khả năng kháng viêm vượt trội hơn rau ngổ nước thông dụng hay không. Hiện tại, chưa có nghiên cứu so sánh hàm lượng chống oxy hóa giữa hai loài này. Nhĩ cán vàng chỉ mới được nghiên cứu về cơ chế thích nghi tế bào, người dân tuyệt đối không tự ý dùng thay thế dược liệu.
Lá nhội tuy quen thuộc trong đời sống nhưng có thể gây xót ruột, cản trở hấp thu khoáng chất và tiềm ẩn nguy cơ cho thai phụ. Phụ nữ mang thai, người đau dạ dày và người đang dùng thuốc điều trị mạn tính cần hết sức thận trọng trước khi sử dụng thảo dược này.
Cây niệt gió chứa hoạt chất kháng viêm và giảm đau trong các thử nghiệm tiền lâm sàng, nhưng việc tự ý hái cành lá tươi giã đắp trị mụn nhọt tiềm ẩn nguy cơ cao gây bỏng rát, viêm da tiếp xúc và bội nhiễm từ nhựa cây.
Nghiên cứu trên động vật cho thấy chiết xuất từ quả thuộc chi nhót có khả năng ức chế enzyme tiêu hóa tinh bột và hạ đường huyết thực nghiệm. Tuy nhiên, hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, người bệnh không nên bỏ thuốc điều trị để dùng nhót theo lời đồn.
Phở bò là món ăn yêu thích sau giờ tập, nhưng một bát phở thông thường chỉ chứa 40-60 g thịt bò, không cung cấp đủ ngưỡng 20-40 g protein và 2-4 g leucine để kích hoạt tối đa tổng hợp cơ bắp. Người tập cần gọi thêm thịt nạc để đạt hiệu quả phục hồi.
Nhiều người tin rằng ăn lá nhội cùng gỏi cá sống giúp ngừa rối loạn tiêu hóa và diệt khuẩn. Dù nghiên cứu chứng minh lá nhội có hoạt tính kháng khuẩn trong ống nghiệm, việc ăn vài lá tươi không thể thay thế việc nấu chín thực phẩm hay loại trừ nguy cơ nhiễm ký sinh trùng từ đồ sống.
Nước sắc Nhụy Thập Malacca là thức uống truyền miệng được nhiều người quan tâm, nhưng phụ nữ mang thai và đang cho con bú tuyệt đối không nên dùng. Hiện chưa có dữ liệu độc tính thai kỳ chứng minh tính an toàn của thảo dược này, trong khi các hoạt chất hóa thực vật có thể gây độc phôi, kích thích co bóp tử cung và ảnh hưởng xấu đến sự phát triển của thai nhi.
