Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
1.603 bài, trang 53 trên 81
Kẽm bôi tại chỗ dạng zinc pyrithione mang lại hiệu quả vượt trội so với kẽm uống trong kiểm soát viêm da tiết bã nhờ tác động trực tiếp ức chế nấm men Malassezia trên bề mặt da. Ngược lại, đường uống toàn thân hầu như không có bằng chứng lâm sàng trực tiếp cho bệnh lý này.
Chỉ số kali máu bình thường dao động từ 3,5 đến 4,5 mmol/l. Khi kali dưới 3,5 mmol/l được coi là thấp, còn vượt 5,5 mmol/l là ngưỡng nguy hiểm cần nhập viện cấp cứu để phòng ngừa loạn nhịp tim và đe dọa ngừng tim.
Tin đồn ăn vài quả chuối gây ngộ độc kali là hoàn toàn sai ở người khỏe mạnh. Thận bình thường có thể đào thải lượng kali tương đương hơn 50 quả chuối mỗi ngày. Tuy nhiên, người bị bệnh thận hoặc đang uống thuốc tim mạch giữ kali cần hết sức cẩn trọng.
Xét nghiệm kẽm huyết thanh là công cụ phổ biến nhưng độ tin cậy trên từng cá nhân bị hạn chế đáng kể do cơ chế cân bằng nội môi nghiêm ngặt và hiện tượng tái phân bố kẽm khi có viêm nhiễm, chấn thương. Việc hiểu đúng bản chất chỉ số này giúp tránh chẩn đoán sai lệch và bổ sung vi chất không cần thiết.
Viên vitamin E đỏ thực chất có hoạt chất chính là alpha-tocopherol tương tự các loại viên uống bổ sung khác. Màu đỏ rực rỡ chỉ bắt nguồn từ phẩm màu của vỏ nang gelatin hoặc dầu phụ gia, không phản ánh sự đột phá về hoạt tính sinh học hay khả năng làm đẹp thần tốc.
Phân đen khi uống sắt thực chất là hiện tượng sinh lý lành tính do lượng khoáng chất dư thừa kết hợp với lưu huỳnh trong ruột tạo thành kết tủa sắt sunfua. Đây không phải biến chứng xuất huyết tiêu hóa, người dùng có thể chủ động phân biệt và điều chỉnh thông qua liều lượng bổ sung thích hợp.
Bầm tím dưới da không rõ nguyên nhân có thể do thiếu vitamin K nhưng đây là tình trạng hiếm gặp ở người lớn khỏe mạnh. Vết bầm xuất phát từ thiếu vitamin K thường tạo khối máu tụ sâu trong mô mềm, khác biệt rõ rệt với các chấm xuất huyết nông bề mặt niêm mạc do bệnh mao mạch hay giảm tiểu cầu.
Nghiên cứu lâm sàng cho thấy canxi dạng sủi hay nước không hấp thu vượt trội viên nén về tổng lượng canxi vào cơ thể. Dù dạng sủi rã nhanh hơn, viên nhai canxi carbonate vẫn đạt tỷ lệ hấp thu 22,8-25,6%, trong khi dạng sủi lactogluconate/carbonate chỉ đạt 17%. Lựa chọn phụ thuộc vào sự tiện lợi và độ dung nạp cá nhân.
Uống vitamin K tự nhiên (K1) liều cao không gây đông máu quá mức ở người bình thường do cơ thể có cơ chế tự điều hòa. Dù phylloquinone rất ít độc tính, việc lạm dụng liều cao vẫn không cần thiết và người dùng thuốc chống đông cần tránh tuyệt đối.
Uống canxi liên tục duy trì mật độ khoáng xương tốt hơn nhưng cần kiểm soát liều lượng để tránh nguy cơ dư thừa; trong khi phác đồ ngắt quãng phù hợp với người có nguy cơ thấp hoặc chế độ ăn đã cung cấp một phần canxi, giúp giảm bớt lo ngại về lắng đọng thành mạch.
Uống vitamin D hàng ngày hay dồn tuần đều giúp tăng nồng độ vi chất trong máu về mức mong muốn tương đương nhau. Tuy nhiên, dùng liều nhỏ hàng ngày mang lại độ ổn định dược động học cao hơn và hỗ trợ miễn dịch tốt hơn, trong khi liều tuần lại tiện lợi cho người dễ quên.
Xét nghiệm axit methylmalonic (MMA) phản ánh chính xác tình trạng thiếu hụt vitamin B12 ở cấp độ tế bào nhờ độ nhạy và độ đặc hiệu vượt trội so với xét nghiệm B12 huyết thanh truyền thống. Đây là công cụ sinh hóa hữu hiệu giúp phát hiện sớm nguy cơ tổn thương thần kinh không thể đảo ngược ngay cả khi chỉ số B12 thông thường vẫn ở mức bình thường.
Ngưỡng dung nạp tối đa của vitamin C ở người trưởng thành là 2000 mg mỗi ngày; vượt qua liều lượng này, lượng axit ascorbic không hấp thu kịp sẽ tạo áp lực thẩm thấu trong lòng ruột, gây rối loạn tiêu hóa và tiêu chảy cấp tính.
Chỉ số thể tích trung bình hồng cầu (MCV) trên xét nghiệm máu là chìa khóa phân biệt nguyên nhân: thiếu sắt thường gây thiếu máu hồng cầu nhỏ (MCV dưới 80 fL), trong khi thiếu vitamin B12 gây thiếu máu hồng cầu to (MCV từ 100 fL trở lên).
Folate huyết thanh phản ánh lượng vitamin hấp thu ngắn hạn từ bữa ăn gần nhất, trong khi folate hồng cầu đo lường mức dự trữ dài hạn trong suốt vòng đời tế bào máu. Tùy thuộc vào mục đích tầm soát dinh dưỡng hay đánh giá nguy cơ thai kỳ, mỗi xét nghiệm sẽ có giá trị ứng dụng lâm sàng riêng biệt.
Ngưỡng hấp thu tối đa dung nạp (UL) của axit folic tổng hợp ở người trưởng thành là 1.000 microgram/ngày. Tự ý uống liều cao kéo dài trên 20 mg/ngày có thể gây rối loạn tiêu hóa, kích thích co giật ở liều trên 15 mg/ngày và che lấp tổn thương thần kinh do thiếu vitamin B12.
Nhiều người ngồi máy tính thường uống dầu cá để giảm cảm giác cay rát, xốn mắt. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng quy mô lớn từ thử nghiệm DREAM cho thấy bổ sung omega-3 không mang lại hiệu quả vượt trội hơn so với giả dược dầu olive ở bệnh nhân khô mắt.
Người gầy bị mỡ máu cao phần lớn không phải do ăn quá nhiều chất béo, mà bắt nguồn từ yếu tố di truyền chi phối quá trình tổng hợp cholesterol tại gan và sự suy giảm khả năng thanh thải mỡ xấu của tế bào. Hiểu rõ cơ chế này giúp người bệnh lựa chọn hướng can thiệp y khoa trúng đích.
Nhiều người e ngại lòng đỏ trứng gà vì chứa nhiều cholesterol, lo sợ gây tăng mỡ máu. Tuy nhiên, các nhà khoa học chỉ ra rằng các chất béo phospholipid trong trứng cùng cơ chế điều hòa đường ruột giúp hạn chế hấp thu lượng cholesterol này ở người khỏe mạnh.
Mỡ động vật không trực tiếp gây gan nhiễm mỡ một cách đơn độc. Tình trạng mỡ tích tụ trong gan chủ yếu xuất phát từ việc dư thừa năng lượng toàn phần và tiêu thụ quá nhiều đường đơn giản, đặc biệt là fructose, thúc đẩy gan tăng tổng hợp chất béo và dẫn đến viêm nhiễm.
